రష్యన్ సాహిత్య దిగ్గజం ఫ్యోడర్ మిఖైలోవిచ్ దోస్తోయేవ్స్కీ గురించి తెలియని వారుండరు. 'నోట్స్ ఫ్రమ్ అండర్ గ్రౌండ్', 'ది ఇడియట్', 'ది బ్రదర్స్ కరమ్జోవ్' వంటి అద్భుతమైన రచనలతో మానవ మనస్తత్వపు లోతులను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన గొప్ప రచయిత ఆయన. ఆయన రాసిన క్లాసిక్ నవల 'క్రైమ్ అండ్ పనిష్మెంట్'లో ఒక చోట మనిషి భయాల గురించి చాలా ఆసక్తికరమైన ప్రస్తావన ఉంటుంది.
దోస్తోయేవ్స్కీ మాటల్లోనే చెప్పాలంటే.. "అన్నీ మనిషి చేతుల్లోనే ఉంటాయి, కానీ కేవలం పిరికితనం వల్ల వాటిని జారిపోనిస్తాడు. మనుషులు అన్నింటికంటే ఎక్కువగా దేనికి భయపడతారో తెలుసా? ఒక కొత్త అడుగు వేయడానికి, ఒక కొత్త మాట మాట్లాడటానికి!"
ఈ మాటల వెనుక ఉన్న నిగూఢార్థం ఏమిటి?
దోస్తోయేవ్స్కీ చెప్పిన ఈ భయం శారీరకమైనది కాదు, పూర్తిగా మానసికమైనది. మనిషికి కష్టం కలిగినా, నష్టం కలిగినా సరే తనకు తెలిసిన వాతావరణంలో (Comfort Zone) ఉండటానికే ఇష్టపడతాడు. ఏదైనా కొత్త పని మొదలుపెట్టాలన్నా లేదా అందరూ నమ్మే ఒక విషయంపై భిన్నంగా తన గొంతు వినిపించాలన్నా మనిషికి ఒక రకమైన ఆందోళన మొదలవుతుంది.
ఎందుకంటే, కొత్త అడుగు వేయడం అంటే బాధ్యత తీసుకోవడం. అలవాటుగా మారిపోయిన పాత పద్ధతులను వదిలిపెట్టి, లోకం ఏమనుకుంటుందో అనే భయాన్ని జయించి ముందుకు వెళ్లడానికి ఎంతో ధైర్యం కావాలి. చాలా మంది ఆ ధైర్యం లేకే తమ కలలను, ఆలోచనలను మధ్యలోనే వదిలేస్తుంటారని దోస్తోయేవ్స్కీ ఆనాడే గుర్తించారు.
నేటి కాలానికి ఈ సూక్తి ఎంతవరకు సరిపోతుంది?
అప్పట్లో దోస్తోయేవ్స్కీ చెప్పిన విషయాలు నేటి సోషల్ మీడియా యుగానికి అక్షరాలా వర్తిస్తాయి. నేడు ఇంటర్నెట్లో ఒక ధోరణి (Trend) నడుస్తుంటే, దానికి భిన్నంగా మాట్లాడటానికి చాలా మంది వెనుకాడతారు. 'ట్రోలింగ్'కు గురవుతామేమో, సమాజం మనల్ని ఒంటరి చేస్తుందేమో లేదా మన విభిన్న ఆలోచనల వల్ల విమర్శలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందేమో అన్న భయం నేటి యువతలో ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.
అల్గోరిథంలు, బాట్లు నిర్ణయించే ఈ డిజిటల్ ప్రపంచంలో.. ఒక కొత్త ఆలోచనను పంచుకోవడం అంటే మన అంతరంగాన్ని ప్రపంచం ముందు ఆవిష్కరించడమే. దీనివల్ల సంఘర్షణ ఎదురైనా, అది మనల్ని మనం మార్చుకోవడానికి, సత్యాన్ని అన్వేషించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
{{/usCountry}}అల్గోరిథంలు, బాట్లు నిర్ణయించే ఈ డిజిటల్ ప్రపంచంలో.. ఒక కొత్త ఆలోచనను పంచుకోవడం అంటే మన అంతరంగాన్ని ప్రపంచం ముందు ఆవిష్కరించడమే. దీనివల్ల సంఘర్షణ ఎదురైనా, అది మనల్ని మనం మార్చుకోవడానికి, సత్యాన్ని అన్వేషించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
{{/usCountry}}మనిషి నిజమైన స్వేచ్ఛను పొందాలన్నా, జీవితంలో ఎదగాలన్నా తనలోని మౌనాన్ని వీడాలి. పాత మూస పద్ధతులను దాటి కొత్త అడుగు వేయడానికి సిద్ధపడాలి. దోస్తోయేవ్స్కీ చెప్పినట్లుగా ఆ 'పిరికితనాన్ని' వీడి అడుగు ముందుకు వేస్తేనే మనం మనల్ని మనం కొత్తగా ఆవిష్కరించుకోగలం.