విద్యా వ్యవస్థ అనగానే మనదేశంలో ఎక్కువగా తరగతి గదులు, పరీక్షలు, డిజిటల్ లెర్నింగ్, ఉద్యోగావకాశాల చుట్టూనే చర్చ సాగుతుంది. అయితే, పాఠశాల సమయం ముగిసిన తర్వాత పిల్లల్లో పఠనాభిలాషను పెంపొందించే పుస్తకాలు, ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని ఇచ్చే ప్రజా గ్రంథాలయాల (పబ్లిక్ లైబ్రరీల) కొరతను సమాజం గుర్తించడం లేదు.
లైబ్రరీల కొరతతో చదువుకు ఆటంకం
ప్రత్యేకించి అల్పదాయ వర్గాలు నివసించే ప్రాంతాల్లోని పిల్లలకు పాఠ్యపుస్తకాలు తప్ప ఇతర సాధారణ పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉండటం లేదు. వారు నివసించే చిన్న ఇళ్లలో చదువుకోవడానికి ప్రశాంతమైన స్థలం లేదా పుస్తకాల ర్యాక్లు ఉండే పరిస్థితి లేదు. బడుల్లోని లైబ్రరీలు తరగతి వేళల తర్వాత అందుబాటులో ఉండవు లేదా వాటిలో తగినన్ని పుస్తకాలు ఉండవు. చేతిలో ఉండే స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారా సమాచారం లభించవచ్చు గానీ, అది సుదీర్ఘమైన ఏకాగ్రతను, మార్గదర్శకత్వాన్ని లేదా లైబ్రరీ ఇచ్చే సామాజిక అనుభూతిని ఇవ్వలేదు.
'కోఫోర్జ్' పబ్లిక్ లైబ్రరీల నమూనా
ఈ సమస్యకు పరిష్కారంగా పబ్లిక్ లైబ్రరీలను ప్రజా మౌలిక వసతులుగా పునరుద్ధరించడం అత్యంత ఆవశ్యకమని స్పష్టమవుతోంది. పాత పుస్తకాలతో నిండిన నిశ్శబ్ద గదులుగా కాకుండా, ప్రజలు ఆహ్లాదకరంగా సమయం గడిపే ఆధునిక కేంద్రాలుగా వీటిని తీర్చిదిద్దాలి.
ఈ దిశగా 'కోఫోర్జ్' పబ్లిక్ లైబ్రరీ నెట్వర్క్ ఒక మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. ప్రస్తుతం నోయిడా, గుర్గావ్, హైదరాబాద్, న్యూఢిల్లీలలో నాలుగు ఉచిత లైబ్రరీలను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తోంది. ప్రతి లైబ్రరీ సుమారు 10,000 చదరపు అడుగుల వైశాల్యంతో, సెంట్రల్ ఏసీ సదుపాయంతో ఉంటుంది. జాతీయ సెలవులు, పండుగలతో సహా ప్రతిరోజూ ఉదయం 9 గంటల నుంచి రాత్రి 8 గంటల వరకు ఇవి పనిచేస్తాయి.
ప్రతి కేంద్రంలో 16,000 నుంచి 18,000 పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇందులో ఇంగ్లీష్, హిందీ భాషల్లో 4,500 వరకు పిల్లల పుస్తకాలు ఉంటాయి. హైదరాబాద్ కేంద్రంలో ప్రత్యేకంగా తెలుగు పుస్తకాలు కూడా లభిస్తాయి.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల పిల్లలకు ఉచిత రవాణా
{{/usCountry}}ప్రతి కేంద్రంలో 16,000 నుంచి 18,000 పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇందులో ఇంగ్లీష్, హిందీ భాషల్లో 4,500 వరకు పిల్లల పుస్తకాలు ఉంటాయి. హైదరాబాద్ కేంద్రంలో ప్రత్యేకంగా తెలుగు పుస్తకాలు కూడా లభిస్తాయి.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల పిల్లలకు ఉచిత రవాణా
{{/usCountry}}ప్రభుత్వ, ఎన్జీవో (NGO) పాఠశాలలకు చెందిన పిల్లలు ఎలాంటి డిపాజిట్ చెల్లించకుండా ఉచితంగా పుస్తకాలను ఇంటికి తీసుకెళ్లవచ్చు. ఈ పాఠశాలల్లో లైబ్రేరియన్లు, వాలంటీర్లు ప్రతి వారం కథలు చెప్పడం, పఠన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుంటారు. బస్సు సదుపాయం లేని పాఠశాలల పిల్లలను లైబ్రరీకి తీసుకురావడానికి రవాణా సౌకర్యాన్ని కూడా ఉచితంగా కల్పిస్తున్నారు. చిన్నారులకు ఇటువంటి ఆకర్షణీయమైన లైబ్రరీల సందర్శన ఒక కొత్త అనుభూతిని ఇస్తుంది.
విశేష ఆదరణ పొందుతున్న కేంద్రాలు
మొదటి లైబ్రరీ ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు ఈ నెట్వర్క్ వ్యాప్తంగా 3,21,000 కంటే ఎక్కువ సందర్శనలు నమోదయ్యాయి. ఇప్పటివరకు 1,21,000 కంటే ఎక్కువ పుస్తకాలను పాఠకులు జారీ చేసుకున్నారు. 376 పాఠశాలలకు చెందిన 15,777 మంది విద్యార్థులు ఈ కేంద్రాలను సందర్శించారు. ఈ ఏడాది స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం రోజున ఒక్కరోజే నాలుగు లైబ్రరీలను కలిపి 1,240 మంది సందర్శించడం పబ్లిక్ లైబ్రరీలకు ఉన్న ఆదరణను తెలియజేస్తోంది.
పిల్లలలో చదివే అలవాటును పెంపొందించేందుకు 'రీడింగ్ పాస్పోర్ట్', 'రీడింగ్ జర్నల్' వంటి వినూత్న కార్యక్రమాలను కూడా సంస్థ ప్రవేశపెట్టింది.
సామాజిక బాధ్యతగా లైబ్రరీల ఏర్పాటు
కేవలం కార్పొరేట్ సంస్థల ఉదారతతోనే దేశంలో ఉన్న లైబ్రరీల లోటు పూడదు. ప్రభుత్వాలు, పురపాలక సంఘాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు కలిసికట్టుగా పెట్టుబడులు పెట్టాలి. ఆధునిక భవనాలు, శిక్షణ పొందిన లైబ్రేరియన్లు, ప్రాంతీయ భాషా పుస్తకాలు, క్షేత్రస్థాయి కార్యక్రమాలు అందుబాటులోకి తేవాలి.
హైదరాబాద్ కేంద్రంలో తెలుగు సాహిత్యం, ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు
హైదరాబాద్లోని కోఫోర్జ్ పబ్లిక్ లైబ్రరీలో అన్ని వర్గాల పిల్లలకు పఠనాన్ని సులభతరం చేసేలా అనేక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ 'శ్రీకృష్ణదేవరాయలు', 'అనిశెట్టి సాహిత్యఅనుశీలనం', 'గురుచైతన్య జ్ఞాన-విజ్ఞాన శాస్త్రం', 'తెలుగు భాషా వైతాళికులు - గురజాడ, గిడుగు...', 'కాగితం పడవలు' వంటి 500కు పైగా ప్రముఖ తెలుగు పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఇటీవల చిన్నారుల్లో అక్షరాస్యత పెంపొందించడానికి ప్రసిద్ధ గాయని, రచయిత్రి డాలీ పార్టన్ చేసిన సేవలకు నివాళులర్పిస్తూ ప్రత్యేక కార్యక్రమం నిర్వహించారు. లైబ్రరీని సందర్శించిన ప్రతి చిన్నారికి ఉచితంగా ఒక పుస్తకాన్ని బహుమతిగా అందించారు.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థుల కోసం ప్రతి శుక్రవారం శిక్షణ పొందిన వాలంటీర్లు పాఠశాలలను సందర్శించి కథలు చెప్పడం, పదజాలాన్ని పెంచే వినూత్న బోధనలు, రీడింగ్ సెషన్లు నిర్వహిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా రచయితలతో ముఖాముఖి, విద్యా సంబంధిత వర్క్షాప్లు, కమ్యూనిటీ అవుట్రీచ్ ప్రోగ్రామ్లు కూడా క్రమం తప్పకుండా చేపడుతున్నారు.
పిల్లలు స్వేచ్ఛగా లైబ్రరీలోకి అడుగుపెట్టి, తమకు నచ్చిన పుస్తకాన్ని చదువుకునే వాతావరణం కల్పించినప్పుడే అక్షరాస్యత అనేది కేవలం బడి చదువులకే పరిమితం కాకుండా, సమాజంలో ఒక సజీవమైన విజ్ఞాన సంస్కృతిగా మారుతుంది.
హైదరాబాద్లోని కోఫోర్జ్ లైబ్రరీలో తెలుగు పుస్తకాలు లభిస్తాయా?
హైదరాబాద్ కేంద్రంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, గురజాడ, గిడుగు వంటి ప్రముఖుల రచనలు, పిల్లల కోసం ప్రత్యేక కథల పుస్తకాలు కలిపి 500కి పైగా తెలుగు పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఈ లైబ్రరీలు జాతీయ సెలవులు, పండుగలతో సహా ప్రతిరోజూ ఉదయం 9:00 గంటల నుంచి రాత్రి 8:00 గంటల వరకు తెరిచి ఉంటాయి.