బ్రెయిన్ స్ట్రోక్‌ లక్షణాలు ఇవే.. నిర్లక్ష్యం చేస్తే జీవితాంతం పక్షవాతమే

సమయానికి గుర్తించి చికిత్స అందించకపోతే ప్రాణాలకే ప్రమాదంగా మారే బ్రెయిన్ స్ట్రోక్‌ను ముందే ఎలా గుర్తించాలి? ఆ సమయంలో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో విజయవాడ మణిపాల్ హాస్పిటల్‌కు చెందిన న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ వంశీ చలసాని వివరిస్తున్నారు.

మాట్లాడుతున్నప్పుడు అకస్మాత్తుగా మాట తడబడటం, నవ్వినప్పుడు ముఖం ఒకవైపునకు వాలిపోయినట్లు అనిపించడం, ఉన్నట్టుండి చూపు మసకబారడం లేదా ఒక కంటి చూపు కోల్పోవడం.. ఇవన్నీ చాలామంది సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలుగా భావించి పొరపడతారు. అయితే, కొద్ది నిమిషాల్లోనే కనిపించే ఈ మార్పులు బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ (పక్షవాతం) ప్రారంభ సంకేతాలు కావచ్చు. ఇది వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం అందించాల్సిన క్లిష్టమైన పరిస్థితి.

బ్రెయిన్ స్ట్రోక్‌ లక్షణాలు ఇవే.. నిర్లక్ష్యం చేస్తే జీవితాంతం పక్షవాతమే

లక్షణాలను వేగంగా గుర్తించడం ఎందుకు ముఖ్యం?

మెదడులోని ఏదైనా భాగానికి రక్తప్రసరణ ఆగిపోయినా లేదా రక్తనాళం పగిలి రక్తస్రావం జరిగినా స్ట్రోక్ వస్తుంది. మెదడు కణాలకు ఆక్సిజన్ అందకపోతే అవి క్షణాల్లోనే దెబ్బతినడం మొదలవుతాయి. వైద్య సహాయం అందించడంలో ఎంత ఆలస్యమైతే, మెదడుకు శాశ్వతంగా నష్టం జరిగే ప్రమాదం అంతగా పెరుగుతుంది.

మాటలో మార్పులు: మాట తడబడటం స్ట్రోక్ ప్రధాన లక్షణం. మనం ఏం చెప్పాలనుకుంటున్నామో స్పష్టంగా తెలిసినా, అకస్మాత్తుగా నోటి నుంచి మాటలు సరిగా రావు. ఎదుటివారు చెప్పేది అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలగడం, సరైన పదాలు గుర్తుకు రాకపోవడం వంటివి జరుగుతాయి.

ముఖం వాలిపోవడం, తిమ్మిర్లు: బాధితుడిని ఒక్కసారి నవ్వమని అడగండి. నవ్వినప్పుడు నోటి ఒకవైపు సరిగా కదలకపోయినా, కిందకు వాలిపోయినట్లు కనిపించినా వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి. దీంతో పాటు శరీరంలో ఒకవైపు చేయి లేదా కాలు బలహీనంగా మారడం, తిమ్మిర్లు రావడం కూడా స్ట్రోక్ సంకేతాలే.

చూపు సమస్యలు: అకస్మాత్తుగా చూపులో మార్పులు వచ్చినా తేలిగ్గా తీసుకోకూడదు. వస్తువులు రెండుగా కనిపించడం, చూపు మసకబారడం, ఒక కంటి చూపు పోవడం వంటి సమస్యలు రావచ్చు. ఇవి ఎటువంటి నొప్పి లేకుండా వస్తాయి కాబట్టి, చాలామంది తమంతట తావే తగ్గిపోతాయని వేచి చూస్తారు. ఇలాంటి ఆలస్యం ప్రాణాంతకమవుతుంది.

ప్రతీ నిమిషం చాలా కీలకం

స్ట్రోక్ బాధితులకు ఎంత త్వరగా చికిత్స అందిస్తే కోలుకునే అవకాశాలు అంత ఎక్కువగా ఉంటాయి. రక్తనాళంలో రక్తం గడ్డకట్టడం వల్ల వచ్చే ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్‌కు, సరైన సమయంలో ఆసుపత్రికి చేరుకుంటే ఆ గడ్డను కరిగించే మందులు ఇస్తారు.

పెద్ద రక్తనాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టినప్పుడు 'మెకానికల్ థ్రాంబెక్టమీ' అనే ఆధునిక విధానం ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ పద్ధతిలో ప్రత్యేక పరికరాల ద్వారా అడ్డుపడిన గడ్డను వైద్యులు తొలగిస్తారు. అందుకే లక్షణాలు మొదలైన ఖచ్చితమైన సమయాన్ని గుర్తించాలి. ఒకవేళ ఆ సమయం తెలియకపోతే, బాధితుడు చివరగా ఎప్పుడు ఆరోగ్యంగా ఉన్నాడో ఆ సమయాన్ని డాక్టర్లకు చెప్పాలి. ఈ వివరాలే ఏ చికిత్స అందించాలనేది నిర్ణయిస్తాయి.

తాత్కాలికంగా తగ్గినా ప్రమాదమే

కొన్నిసార్లు స్ట్రోక్ లక్షణాలు కొన్ని నిమిషాల్లోనే తగ్గిపోవచ్చు. దీన్ని 'ట్రాన్సియెంట్ ఇస్కీమిక్ అటాక్' (TIA) అంటారు. లక్షణాలు తాత్కాలికంగా తగ్గిపోయినప్పటికీ, దీన్ని ప్రమాదం లేనిదిగా భావించకూడదు. భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన స్ట్రోక్ రాబోతోందనడానికి ఇది ఒక హెచ్చరిక అని గుర్తించాలి.

అకస్మాత్తుగా ముఖం వాలిపోవడం, మాట తడబడటం, చేయి లేదా కాలు బలహీనపడటం వంటివి కనిపిస్తే సొంత వాహనంలో కాకుండా అంబులెన్స్‌లోనే ఆసుపత్రికి తరలించడం శ్రేయస్కరం. అంతేకాకుండా, వైద్య నిపుణులు సూచించేవరకు బాధితులకు ఆహారం, నీరు లేదా ఎటువంటి మందులు ఇవ్వకూడదు.

అప్రమత్తంగా ఉందాం.. ప్రాణాలు కాపాడుకుందాం

ముఖం, మాట, శరీర బలం, సమతుల్యత లేదా చూపులో మార్పులను ఎప్పటికప్పుడు గమనించాలి. బాధితుడిని నవ్వమని అడగడం, రెండు చేతులను పైకి ఎత్తమని చెప్పడం, ఒక చిన్న వాక్యాన్ని పలకమని కోరడం ద్వారా పరిస్థితిని అంచనా వేయవచ్చు. వీటిలో ఏ చిన్న తేడా ఉన్నా వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించాలి. కొన్ని నిమిషాల తర్వాత బాధితుడు సాధారణంగా కనిపించినా వైద్య పరీక్షలు తప్పనిసరి. స్ట్రోక్ విషయంలో సమయం చాలా విలువైనది.

- డాక్టర్ వంశీ చలసాని,

కన్సల్టెంట్ - న్యూరాలజీ

మణిపాల్ హాస్పిటల్, విజయవాడ