గుండెపోటు లక్షణాలను అర్థం చేసుకోవడం ప్రాణాలను కాపాడుతుందని ప్రముఖ వైద్యులు డాక్టర్ దినేష్ స్పష్టం చేస్తున్నారు. శరీరంలో ఏదైనా అసాధారణమైన మార్పులు కనిపిస్తే వెంటనే అత్యవసర సహాయం తీసుకోవాలని ఆయన కోరుతున్నారు. మన శరీరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవం గుండె అని వైద్య నిపుణులు పదే పదే చెబుతున్నప్పటికీ, దురదృష్టవశాత్తు నేటికీ పురుషులు, స్త్రీలు, అన్ని వర్గాల ప్రజల్లో మరణాలకు గుండె జబ్బులే ప్రధాన కారణమవుతున్నాయి.
ఇండియన్ హార్ట్ అసోసియేషన్ గణాంకాలు గుండెలు పిండేసే నిజాలను వెల్లడిస్తున్నాయి. 2020లో కేవలం 30 నుంచి 60 ఏళ్ల వయసు గల వారిలో 19,238 మంది గుండెపోటుతో మరణించగా, 2021లో 18 నుంచి 30 ఏళ్ల యువతలో 2,541 మరణాలు సంభవించాయి. ఈ నేపథ్యంలో, గుండెపోటు వచ్చే ముందు కనిపించే మొదటి సంకేతాలు ఎలా ఉంటాయి? వాటిని ఎలా గుర్తించాలి? అనే విషయాలపై రాజ్కోట్లోని హెచ్సిజి హాస్పిటల్స్కు చెందిన సీనియర్ కన్సల్టెంట్ ఇంటర్వెన్షనల్ కార్డియాలజిస్ట్ డాక్టర్ దినేష్ రాజ్ అందిస్తున్న సమగ్ర విశ్లేషణ ఇది.
సినిమాల్లో చూపించినట్లు ఉండదు.. అసలు నిజం ఇదే!
"గుండెపోటు అనగానే మనకు సినిమాల్లో కనిపించే దృశ్యాలే గుర్తొస్తాయి. ఛాతీని గట్టిగా పట్టుకుని, నొప్పితో విలవిలలాడుతూ కిందపడిపోవడం మనం చూస్తుంటాం. కానీ నిజజీవితంలో గుండెపోటు ఎప్పుడూ అలా రాదు" అని డాక్టర్ దినేష్ హెచ్చరించారు. వాస్తవానికి, చాలామంది తమకు మొదట వచ్చే సూచనలను అజీర్ణం (Gas trouble) అనో, లేదా కండరాల నొప్పులు (Muscle strain) అనో పొరబడి నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. అందుకే మొదటి లక్షణాన్ని అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. కార్డియాలజీలో "Time is muscle" (సమయమే గుండె కండరం) అనే సామెత ఉంది. అంటే మీరు ఎంత త్వరగా సమస్యను గుర్తిస్తే, అంత ఎక్కువగా గుండె కండరాలను డ్యామేజ్ కాకుండా కాపాడుకోవచ్చు.
అందరిలో కనిపించే సాధారణ మొదటి లక్షణం
చాలామందిలో కనిపించే మొదటి లక్షణం ఛాతీలో అసౌకర్యం. అయితే ఇది కత్తితో పొడిచినట్లుగా పదునైన నొప్పిలా ఉండదు. బాధితులు దీనిని ఇలా వివరిస్తుంటారు:
- ఛాతీపై ఏదో బరువు పెట్టినట్లు లేదా ఎవరో గట్టిగా నొక్కుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది (ఏనుగు ఛాతీపై కూర్చున్నంత బరువుగా).
- ఛాతీ మధ్యభాగంలో ఏదో నిండినట్లుగా (Fullness), మొద్దుబారిన నొప్పిలా (Dull ache) ఉంటుంది.
- ఈ అసౌకర్యం కొన్ని నిమిషాల పాటు ఉండి పోతుంది, లేదా వచ్చి పోతూ ఉంటుంది.
నొప్పి ఛాతీలోనే ఉండాల్సిన పనిలేదు
{{/usCountry}}చాలామందిలో కనిపించే మొదటి లక్షణం ఛాతీలో అసౌకర్యం. అయితే ఇది కత్తితో పొడిచినట్లుగా పదునైన నొప్పిలా ఉండదు. బాధితులు దీనిని ఇలా వివరిస్తుంటారు:
- ఛాతీపై ఏదో బరువు పెట్టినట్లు లేదా ఎవరో గట్టిగా నొక్కుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది (ఏనుగు ఛాతీపై కూర్చున్నంత బరువుగా).
- ఛాతీ మధ్యభాగంలో ఏదో నిండినట్లుగా (Fullness), మొద్దుబారిన నొప్పిలా (Dull ache) ఉంటుంది.
- ఈ అసౌకర్యం కొన్ని నిమిషాల పాటు ఉండి పోతుంది, లేదా వచ్చి పోతూ ఉంటుంది.
నొప్పి ఛాతీలోనే ఉండాల్సిన పనిలేదు
{{/usCountry}}గుండెపోటు అంటే కేవలం ఛాతీలోనే నొప్పి వస్తుందనుకోవడం పెద్ద అపోహ అని డాక్టర్ దినేష్ పేర్కొన్నారు. మన శరీరంలోని నరాల వ్యవస్థ (Nerve pathways) అనుసంధానమై ఉండటం వల్ల, గుండెపోటు నొప్పి ఇతర భాగాలకు కూడా పాకుతుంది. ఈ క్రింది భాగాల్లో వివరించలేని అసౌకర్యం కలిగితే వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి:
ఎడమ చేయి: ఇది చాలా సాధారణ లక్షణం. అయితే కొన్నిసార్లు రెండు చేతుల్లోనూ నొప్పి రావచ్చు.
దవడ, మెడ: చాలామంది దీనిని పంటి నొప్పి అనో, గొంతు నొప్పి అనో పొరబడతారు. కానీ దవడ నుండి మెడ వైపు పాకే నొప్పి ప్రమాదకరం.
వీపు భాగం: ముఖ్యంగా రెండు భుజాల మధ్య (Shoulder blades) నొప్పి వస్తుంది.
ఎవరికీ తెలియని 'సైలెంట్' లక్షణాలు ఇవే..
"మహిళలు, వృద్ధులు, డయాబెటిస్ (షుగర్) ఉన్నవారిలో గుండెపోటు లక్షణాలు చాలా భిన్నంగా ఉంటాయి" అని డాక్టర్ దినేష్ నొక్కి చెప్పారు. వీరిలో అసలు నొప్పే ఉండకపోవచ్చు. దానికి బదులుగా ఈ క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
- కూర్చున్న చోట నుంచి కదలకపోయినా మారథాన్ పరిగెత్తినంత విపరీతమైన అలసట రావడం.
- ఎలాంటి శారీరక శ్రమ లేకుండానే ఊపిరి అందకపోవడం (Shortness of breath).
- వికారం లేదా చల్లటి చెమటలు: దీనిని చాలామంది ఫుడ్ పాయిజనింగ్ లేదా సాధారణ జ్వరం అని తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు.
గోల్డెన్ రూల్: ఏం చేయాలి?
డాక్టర్ దినేష్ ఒక బంగారు సూత్రాన్ని (Golden Rule) సూచించారు. "నడుము పైభాగంలో మీకు ఎప్పుడైనా అకస్మాత్తుగా, అసాధారణంగా ఏదో 'తేడా'గా అనిపిస్తే.. అది తగ్గిపోతుందేమో అని వేచి చూడకండి. వెంటనే ఎమర్జెన్సీ సర్వీసులకు కాల్ చేయడమే ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి ఉత్తమ మార్గం" అని వివరించారు.
(గమనిక: ఈ కథనం కేవలం సమాచారం కోసం మాత్రమే. ఇది వైద్య సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉంటే వెంటనే మీ డాక్టర్ను సంప్రదించండి.)