"మనం మన బాహ్య పరిస్థితులను ఎంచుకోలేం, కానీ వాటికి ఎలా స్పందించాలో ఎల్లప్పుడూ ఎంచుకోవచ్చు" అని గ్రీకు స్టోయిక్ తత్వవేత్త ఎపిక్టెటస్ రెండు వేల ఏళ్ల క్రితమే చెప్పారు. శతాబ్దాలు గడిచినా ఆయన మాటలు నేటి ఆధునిక జీవనశైలికి అద్దం పడుతున్నాయి. జీవితంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను తట్టుకుని నిలబడటానికి, స్వీయ క్రమశిక్షణను అలవర్చుకోవడానికి, వ్యక్తిగత బాధ్యతను గుర్తించడానికి ఈ సూక్తి ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది.
సూక్తి వెనుక ఉన్న అసలైన అర్థం
దాదాపు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం చెప్పిన ఈ మాటలు, మానవాళి ఎప్పుడూ ఎదుర్కొనే ఒక సార్వత్రిక సవాలును గుర్తుచేస్తాయి. ఆర్థిక ఇబ్బందులు, ఉద్యోగంలో ఒడిదొడుకులు, వ్యక్తిగత నష్టాలు, అనారోగ్యం లేదా ఊహించని మార్పులు.. ఇలాంటివన్నీ మనుషుల నియంత్రణలో ఉండవు. మనకు ఏం జరుగుతుందో మనం శాసించలేకపోయినా, దానికి మనం ఎలా స్పందిస్తున్నామనేది పూర్తిగా మన చేతుల్లోనే ఉంటుందని ఎపిక్టెటస్ గుర్తుచేశారు.
స్టాయిక్ తత్వశాస్త్రం (Stoic Philosophy) ప్రధాన సూత్రం ఇదే. మన నియంత్రణలో ఉన్నవి ఏవి, లేనివి ఏవి అని గుర్తించడమే ఈ సిద్ధాంతం సారాంశం. బాహ్య పరిణామాలు ఎప్పుడూ ఊహించని విధంగా మారుతుంటాయి. అయితే, మన ఆలోచనలు, నిర్ణయాలు, చర్యలు మాత్రం ఎప్పుడూ మన ఆధీనంలోనే ఉంటాయి. ఈ శక్తులపై దృష్టి పెట్టినప్పుడు, ఎలాంటి కష్టకాలంలోనైనా మనుషులు తమ ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కోల్పోకుండా నిలబడగలరు.
ప్రస్తుత కాలంలో దీని ప్రాధాన్యత
తీవ్రమైన మార్పులు, అనిశ్చితితో సాగుతున్న ప్రస్తుత కాలంలో ఈ సందేశానికి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. సోషల్ మీడియా ప్రభావం, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న పరిణామాలు చాలామందిని తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. తమ చేతుల్లో లేని విషయాల గురించి ఆలోచించి కుంగిపోకుండా, తమ ప్రవర్తన, మానసిక నిబ్బరం, భావోద్వేగాల నియంత్రణపై దృష్టి పెట్టాలని ఎపిక్టెటస్ మాటలు మనల్ని ప్రోత్సహిస్తాయి.
మార్కస్ అరేలియస్ ఆలోచనలతో అనుసంధానం
రోమన్ చక్రవర్తి, స్టోయిక్ తత్వవేత్త అయిన మార్కస్ అరేలియస్ చెప్పిన ఒక ప్రసిద్ధ మాట కూడా దీనికి సరిగ్గా సరిపోతుంది. "మీకు మీ మనస్సుపై నియంత్రణ ఉంటుంది, కానీ బాహ్య పరిణామాలపై కాదు. ఈ నిజాన్ని గ్రహిస్తే, మీలో సరికొత్త బలం కనిపిస్తుంది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
{{/usCountry}}రోమన్ చక్రవర్తి, స్టోయిక్ తత్వవేత్త అయిన మార్కస్ అరేలియస్ చెప్పిన ఒక ప్రసిద్ధ మాట కూడా దీనికి సరిగ్గా సరిపోతుంది. "మీకు మీ మనస్సుపై నియంత్రణ ఉంటుంది, కానీ బాహ్య పరిణామాలపై కాదు. ఈ నిజాన్ని గ్రహిస్తే, మీలో సరికొత్త బలం కనిపిస్తుంది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
{{/usCountry}}ఎపిక్టెటస్ భావాల తరహాలోనే, మార్కస్ అరేలియస్ కూడా అంతర్గత నియంత్రణకు పెద్దపీట వేశారు. బాహ్య పరిస్థితులను శాసించడానికి ప్రయత్నించే కన్నా, మన ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలను అదుపులో ఉంచుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలని సూచించారు. ఈ ఇద్దరు మహానుభావుల ఆలోచనలు కష్టాలను, అనిశ్చితిని ధీటుగా ఎదుర్కోవడానికి ఒక బలమైన పునాదిని అందిస్తాయి.
స్టాయిక్ తత్వశాస్త్రం ఎప్పుడూ ఆచరణాత్మకతకే ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. ప్రపంచాన్ని మార్చేయగలమని ఇది అబద్ధపు వాగ్దానాలు చేయదు. మన ముందున్న వాస్తవాలను ఎలా సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవాలో నేర్పుతుంది. అందుకే ఎపిక్టెటస్ మాటలు ఎప్పటికీ సజీవంగా ఉంటాయి. మనుషుల నిజమైన వ్యక్తిత్వం పరిస్థితులను బట్టి కాదు, ఆ పరిస్థితులకు వారు ఇచ్చే స్పందనను బట్టే బయటపడుతుందని ఈ సూక్తి నిరూపిస్తోంది.