భారత్‌లో పెరుగుతున్న పురుషుల ఆత్మహత్యలు.. పీహెచ్‌ఎఫ్‌ఐ సర్వే నివేదికలో వెల్లడి

భారత్‌లో మహిళల కంటే పురుషులే ఆత్మహత్యల ద్వారా ఎక్కువగా మరణిస్తున్నారని పీహెచ్‌ఎఫ్‌ఐ సర్వేలో తేలింది. ముఖ్యంగా 15-39 ఏళ్ల యువశక్తికి ఇది ప్రధాన మరణ కారణంగా ఉంది. పురుషులకు ఆర్థిక ఒత్తిడి, మహిళలకు కుటుంబ సమస్యలు ముఖ్య కారణాలు.

భారత్‌లో మహిళల కంటే పురుషులే ఆత్మహత్యల ద్వారా ఎక్కువగా మరణిస్తున్నారని, పబ్లిక్ హెల్త్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (PHFI) నిర్వహించిన తాజా అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. దీనికి సంబంధించిన నివేదికను ‘మింట్’ పత్రిక సమీక్షించింది.

భారత్‌లో పెరుగుతున్న పురుషుల ఆత్మహత్యలు.. పీహెచ్‌ఎఫ్‌ఐ సర్వే నివేదికలో వెల్లడి (HT)

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకంగా ఉండే 15 నుంచి 39 ఏళ్ల వయస్సు గల యువకులకు ఆత్మహత్యే ప్రధాన మరణానికి కారణమవుతుండడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఆత్మహత్య మరణాల సగటు వయస్సు 36 ఏళ్లుగా అంచనా వేశారు. ఆత్మహత్య చేసుకున్న వ్యక్తులు ఇతర కారణాల వల్ల మరణించిన వారి కంటే సగటున 28 ఏళ్లు చిన్నవారు. ఇది దేశానికి ఎంతటి తీవ్రమైన ఆర్థిక, సామాజిక నష్టాన్ని కలిగిస్తుందో తెలియజేస్తోంది. ఆత్మహత్య మరణాల సగటు వయస్సు పురుషుల్లో 39 ఏళ్లు కాగా, మహిళల్లో 30 ఏళ్లుగా ఉంది.

సర్వేలో కీలక వివరాలు

సెప్టెంబర్‌లో ప్రచురించిన ఈ అధ్యయనం అస్సాం, గుజరాత్, హర్యానా, జార్ఖండ్, కేరళ, మహారాష్ట్ర, ఒడిశా, తమిళనాడు, ఉత్తరప్రదేశ్ సహా తొమ్మిది రాష్ట్రాలలో సుమారు 10 లక్షల మందిపై జరిగింది. ఈ సర్వే ప్రకారం, దేశంలో ప్రతీ లక్ష మంది జనాభాకు ఆత్మహత్యల మరణాల రేటు 10గా నమోదైంది. జనవరి 2019 నుంచి డిసెంబర్ 2022 వరకు, ఈ తొమ్మిది రాష్ట్రాల్లోని 2,40,975 గృహాల్లో మొత్తం 29,273 మరణాలను లెక్కించారు.

లక్ష మంది పురుషులకు ఆత్మహత్య మరణాల రేటు 12.8గా ఉండగా, లక్ష మంది మహిళలకు ఈ రేటు 7.3గా నమోదైంది. పురుషుల ఆత్మహత్యలకు ఆర్థిక ఒత్తిడి 18% వరకు కారణమవుతుండగా, మహిళల ఆత్మహత్యలలో కుటుంబ సమస్యలు 33% వరకు కారణంగా ఉన్నాయి.

లక్ష జనాభాకు 10గా ఉన్న భారత ఆత్మహత్య మరణాల రేటు.. బ్రిటన్‌లో 9.4తో పోలిస్తే కొద్దిగా ఎక్కువ. అయితే, ఆస్ట్రేలియా (12.3), అమెరికా (15.5) కంటే తక్కువగానే ఉంది. అయినప్పటికీ, దేశ జనాభా భారీగా ఉండటం వలన, ఈ రేటు మొత్తం మరణాల సంఖ్యను చాలా ఎక్కువగా మారుస్తుంది.

పురుషుల కంటే మహిళల్లో ఆత్మహత్య మరణాల రేటు ప్రపంచ సగటుతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉన్నా, భారతీయ మహిళల ఆత్మహత్య మరణాల రేటు (7.3) ప్రపంచ సగటు మహిళా రేటు కంటే రెట్టింపు ఉండటం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

విభిన్న ఒత్తిళ్లు, వేర్వేరు కారణాలు

భారతీయ సమాజంలో పురుషులు, మహిళలపై వేర్వేరు ఒత్తిళ్లు ఉన్నట్లు ఆత్మహత్యలకు గల మూల కారణాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

పురుషుల విషయానికి వస్తే, ఆర్థిక సమస్యలు అత్యంత ప్రధాన కారణంగా (18%) నిలిచాయి. కుటుంబాన్ని పోషించాల్సిన 'ప్రొవైడర్' పాత్రతో ముడిపడిన తీవ్రమైన ఆర్థిక ఒత్తిడి ఈ విషాదాలకు దారితీస్తోంది. మహారాష్ట్ర, తమిళనాడులో మద్యపానం అధికంగా వాడటం ప్రధాన కారణంగా ఉంది. ఇది దేశీయ ఘర్షణలు, పిల్లలపై దుర్వినియోగం, ఆదాయ నష్టానికి దారితీస్తోంది.

మహిళల్లో, కుటుంబ సంబంధిత కారణాలు ప్రధానంగా (33.3%) ఉన్నాయి. పితృస్వామ్య కుటుంబ నిర్మాణాలు, మహిళల మానసిక ఆరోగ్యం మధ్య గల సంబంధాన్ని ఇది గుర్తు చేస్తుంది. ఈ వర్గం కింద గృహ హింస, వేధింపులు, వరకట్న మరణాలు వంటి సమస్యలు కూడా దాగి ఉన్నాయి.

"పురుషులు, మహిళలు వేర్వేరు స్థాయిల ఒత్తిడిని అనుభవిస్తారు. మహిళలు తరచుగా ఎక్కువ తెగువ, వ్యక్తీకరణను చూపిస్తారు" అని ఢిల్లీలోని ఆల్-ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (ఎయిమ్స్) సైకియాట్రీ విభాగం ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ నంద్ కుమార్ తెలిపారు.

ఆత్మహత్య అనేది అకస్మాత్తుగా జరిగే చర్య కాదని, ఒక వ్యక్తి తీవ్రమైన ఒత్తిడిని తట్టుకోలేనప్పుడు అనేక కారణాల వల్ల తలెత్తే సమస్య అని డాక్టర్ కుమార్ పేర్కొన్నారు. "ఈ సమస్యకు ప్రధాన కారణం ఖచ్చితమైన, ఆరోగ్య ఆధారిత డేటా లేకపోవడమే" అని ఆయన అన్నారు.

మెంటల్ హెల్త్‌కేర్ చట్టం-2017 ప్రకారం ఆత్మహత్య ఇకపై నేరం కానప్పటికీ, ప్రస్తుతం నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) ద్వారా ఈ డేటాను సేకరిస్తున్నారని డాక్టర్ కుమార్ తెలిపారు.

"ఈ ప్రయోజనం కోసం ప్రత్యేకంగా శిక్షణ పొందిన ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఒక ప్రత్యేక డేటా సేకరణ ఏజెన్సీని తక్షణమే ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది" అని డాక్టర్ కుమార్ అభిప్రాయపడ్డారు.

తక్కువగా నమోదైన ఆత్మహత్యలు

మరణించిన వారి కుటుంబ సభ్యులతో లోతైన ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించగా, ఆత్మహత్యలను అధికారికంగా నమోదు చేయడంలో ప్రధాన సవాళ్లు వెల్లడయ్యాయి. ప్రతీ 10 ఆత్మహత్య మరణాలలో దాదాపు 3 మరణాలు పోలీసులకు తెలియజేయలేదు. పోలీసుల విధానాలను ఎదుర్కోవడానికి ఇష్టపడకపోవడం ప్రధాన కారణంగా కుటుంబ సభ్యులు పేర్కొన్నారు. ఎక్కువ మంది పోస్ట్ మార్టమ్‌ను నివారించాలని కోరుకున్నారు. మహిళల మరణాల విషయంలో, "సామాజిక ప్రతిష్టకు భంగం కలగకుండా" చూసుకోవడం కూడా పోలీసులకు తెలియజేయకుండా ఉండేందుకు కారణంగా ఉంది.

రైతులు, యువతుల మరణాలను 'వార్తగా చెప్పదగినవి'గా పరిగణించడం వలన, వాటిని ఎక్కువసార్లు నివేదించినట్లు సర్వే తెలిపింది. ఐదు మరణాలలో రెండు వార్తాపత్రికలలో వెలుగుచూసినప్పటికీ బాధితుల కుటుంబంలో సగం మంది భావోద్వేగ ఒత్తిడి, అపఖ్యాతి భయంతో మీడియా కవరేజీని వ్యతిరేకించారు. అయితే, కొందరు ఆత్మహత్యల నివారణకు ప్రజలలో అవగాహన పెరుగుతుందని ఆశించారు, అందువల్ల మీడియా కవరేజీకి మద్దతు ఇచ్చారు.

"బాధిత కుటుంబాల దృక్కోణాలను ముందుకు తీసుకురావడం ద్వారా, ఈ నివేదిక గణాంక ఫలితాలకు లోతును జోడిస్తుంది. ఇది భారత్‌లో ఆత్మహత్యలపై మరింత సమగ్రమైన అవగాహనకు దోహదపడుతుంది" అని పీహెచ్‌ఎఫ్‌ఐలోని ఇంజూరీ ప్రివెన్షన్ రీసెర్చ్ సెంటర్ డైరెక్టర్ రాఖీ దండోనా నివేదిక ముందుమాటలో రాశారు.

మరణించిన వారి పిల్లలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం బాధిత కుటుంబాలకు అత్యంత అవసరమని అధ్యయనం పేర్కొంది. ఆత్మహత్యగా వర్గీకరించడం వలన ప్రభుత్వ అనాథ పథకాలు అందుబాటులో ఉండవని కొన్ని కుటుంబాలకు తప్పుగా తెలియజేశారు.

చిన్ననాటి నుంచే మానసిక శక్తిని పెంచాలని, ఒత్తిడిని నిర్వహించడానికి జీవిత నైపుణ్యాలపై దృష్టి పెట్టాలని డాక్టర్ కుమార్ తెలిపారు.

నివారణ, మానసిక శక్తి నిర్మాణం

"నివారణకు కీలకమైన విధానం, పాఠశాల స్థాయిలో ఒక పటిష్టమైన కార్యక్రమాన్ని ఏర్పాటు చేయడం. తద్వారా చిన్న వయస్సు నుంచే పిల్లల మానసిక శక్తిని మెరుగుపరచవచ్చు. తీవ్రమైన నిస్సత్తువ క్షణాలలో సంభవించే విపరిణామాలను తగ్గించవచ్చు" అని డాక్టర్ కుమార్ చెప్పారు.

ఒంటరితనం, అనుబంధం లేకపోవడం, నిస్సత్తువ, యువకులలో నిరాశకు దారితీసే అన్ని జీవ-మానసిక-సామాజిక కారకాలను పరిశీలించడం చాలా ముఖ్యమని సైకియాట్రిస్ట్, ఇండియా మెంటల్ హెల్త్ అలయన్స్ సహ వ్యవస్థాపకురాలు డాక్టర్ కవితా అరోరా నొక్కి చెప్పారు.

అనాథ పిల్లలకు, బాధిత కుటుంబాలకు ఆర్థిక సహాయం, ప్రభుత్వ అనాథ పథకాల అందుబాటుకు పీహెచ్‌ఎఫ్‌ఐ నివేదిక ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. డేటా నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి పోలీసులతో కలిసి పనిచేయాలని, ఖచ్చితమైన నివేదనను ప్రోత్సహించడానికి పోస్ట్ మార్టమ్ విషయంలో సున్నితత్వాన్ని పెంచాలని నివేదిక సిఫార్సు చేసింది.

పురుషులపై ఆర్థిక ఒత్తిడిని, మహిళలకు గృహ హింసకు, ఆత్మహత్యకు మధ్య గల సంబంధాన్ని ప్రత్యేకంగా హైలైట్ చేసే కమ్యూనిటీ ప్రచారాలను ప్రభుత్వం ప్రారంభించాలని ఇది సూచించింది.