నేటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో మనమందరం కోరుకునేది ఒకటే.. ‘ప్రశాంతత’. అసలు ఒత్తిడి లేని, సమస్యలు లేని జీవితమే పరమావధి అని చాలా మంది భావిస్తుంటారు. అయితే, ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన మానసిక నిపుణుడు, హోలోకాస్ట్ బాధితుడు విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ దీనికి భిన్నమైన, లోతైన విశ్లేషణ చేశారు. ఆయన రాసిన 'మ్యాన్స్ సెర్చ్ ఫర్ మీనింగ్' (Man’s Search for Meaning) పుస్తకంలోని ఒక అద్భుతమైన వాక్యం నేటి కాలానికి ఎంతో అవసరం.
"మనిషికి నిజంగా కావాల్సింది ఒత్తిడి లేని స్థితి కాదు.. తను ఎంచుకున్న ఒక గొప్ప లక్ష్యం కోసం నిరంతరం శ్రమించడం, పోరాడటం."
విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ ఎవరు? ఆయన నేపథ్యం ఏంటి?
1905లో వియన్నాలో జన్మించిన విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ ఒక న్యూరాలజిస్ట్, సైకియాట్రిస్ట్. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో నాజీల కాన్సెంట్రేషన్ క్యాంపులలో ఆయన నరకాన్ని చూశారు. తన కళ్ల ముందే కుటుంబ సభ్యులు బలవుతున్నా, చావు అంచుల్లో నిలబడి కూడా ఆయన ప్రాణాలతో బయటపడగలిగారు. ఆ భయంకరమైన పరిస్థితుల్లో మనిషిని బతికించేది కేవలం 'జీవితంపై ఆశ' మాత్రమేనని ఆయన గుర్తించారు. ఈ అనుభవాల నుంచే ఆయన 'లోగోథెరపీ' (Logotherapy) అనే వినూత్న చికిత్సా విధానాన్ని రూపొందించారు.
ఒత్తిడిలోనూ ఒక అర్థం ఉంటుంది
చాలా మంది ఒత్తిడిని ఒక ప్రతికూల అంశంగా చూస్తారు. కానీ ఫ్రాంకిల్ దృష్టిలో ఒత్తిడి రెండు రకాలు. ఒకటి.. ఏ అర్థం లేని వెట్టిచాకిరి వల్ల వచ్చే అలసట. రెండు.. ఒక ఆశయం కోసం పడే తపన. రెండో రకమైన ఒత్తిడి మనిషిని మానసికంగా దృఢపరుస్తుంది. మనకు ఒక బలమైన కారణం (Why) అంటూ ఉంటే, ఎంతటి కష్టాన్నైనా (How) భరించగలమని ఆయన నీషే మాటలను ఉటంకిస్తూ వివరిస్తారు.
ఈ సిద్ధాంతం నేటి డిజిటల్ యుగంలో మరింత కీలకం. మనకు అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా, ఎందుకు ఎప్పుడూ ఏదో వెలితిగా అనిపిస్తుంది? ఎందుకంటే మనం సౌకర్యాల వెనుక పడుతున్నాం కానీ, సార్ధకత వెనుక కాదు. ఏ ఒత్తిడి లేని జీవితం కొంతకాలం తర్వాత విసుగును, నిరాశను మిగిలిస్తుంది. అదే ఒక బాధ్యతను మోస్తున్నప్పుడు, ఒక కళను నేర్చుకుంటున్నప్పుడు లేదా ఇతరులకు సేవ చేస్తున్నప్పుడు కలిగే ఒత్తిడి మనల్ని సజీవంగా ఉంచుతుంది.
మారుతున్న ప్రపంచంలో మనుగడకు మంత్రం
{{/usCountry}}ఈ సిద్ధాంతం నేటి డిజిటల్ యుగంలో మరింత కీలకం. మనకు అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా, ఎందుకు ఎప్పుడూ ఏదో వెలితిగా అనిపిస్తుంది? ఎందుకంటే మనం సౌకర్యాల వెనుక పడుతున్నాం కానీ, సార్ధకత వెనుక కాదు. ఏ ఒత్తిడి లేని జీవితం కొంతకాలం తర్వాత విసుగును, నిరాశను మిగిలిస్తుంది. అదే ఒక బాధ్యతను మోస్తున్నప్పుడు, ఒక కళను నేర్చుకుంటున్నప్పుడు లేదా ఇతరులకు సేవ చేస్తున్నప్పుడు కలిగే ఒత్తిడి మనల్ని సజీవంగా ఉంచుతుంది.
మారుతున్న ప్రపంచంలో మనుగడకు మంత్రం
{{/usCountry}}వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ 'ఫ్యూచర్ ఆఫ్ జాబ్స్ రిపోర్ట్ 2025' ప్రకారం.. 2030 నాటికి ఉద్యోగులకు ఉండాల్సిన నైపుణ్యాల్లో 39% మార్పులు రాబోతున్నాయి. అంటే మనం నిరంతరం నేర్చుకోవాలి, కొత్త సవాళ్లను ఎదుర్కోవాలి. ఇలాంటి సమయంలో 'సవాళ్లు లేని జీవితం కావాలి' అని కోరుకోవడం కంటే, 'సవాళ్లను ఎదుర్కొనే సత్తా కావాలి' అని ఆశించడం ఉత్తమం.
జీవితంలో ఈ మార్పులు చేసుకోండి:
ఒక గొప్ప లక్ష్యాన్ని ఎంచుకోండి: కేవలం మీ సౌకర్యం కోసమే కాకుండా, మీ కుటుంబానికి, సమాజానికి ఉపయోగపడే ఒక పనిని బాధ్యతగా తీసుకోండి.
కష్టాన్ని పాఠంగా మార్చుకోండి: ఏదైనా పని కష్టంగా అనిపించినప్పుడు, అది మీకు ఓర్పును లేదా క్రమశిక్షణను నేర్పుతోందని గుర్తించండి.
కేవలం విశ్రాంతే లక్ష్యం కాకూడదు: విశ్రాంతి అవసరమే, కానీ అది తదుపరి పోరాటానికి ఇంధనంలా ఉండాలి తప్ప, అదే జీవితం కాకూడదు.
విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ సందేశం స్పష్టం. మనిషి కేవలం సుఖం కోసం పుట్టలేదు, తన జీవితానికి ఒక అర్థాన్ని వెతుక్కునేందుకు జన్మించాడు. ఆ అన్వేషణలో ఎదురయ్యే ప్రతి సవాలు మనల్ని మరింత పరిపూర్ణంగా తీర్చిదిద్దుతుంది. అందుకే, ఒత్తిడిని చూసి భయపడకండి.. అది మీరు సరైన మార్గంలో వెళ్తున్నారనడానికి సంకేతం కావచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ చెప్పిన లోగోథెరపీ అంటే ఏమిటి?
లోగోథెరపీ అనేది ఒక మానసిక చికిత్సా విధానం. మనిషి తన జీవితానికి ఒక అర్థాన్ని లేదా ప్రయోజనాన్ని వెతకడమే ప్రాథమిక ప్రేరణ అని ఈ సిద్ధాంతం చెబుతుంది. జీవితంలో అర్థం దొరికితే ఎలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితులనైనా ఎదుర్కోవచ్చని ఇది వివరిస్తుంది.
2. ఒత్తిడి ఎప్పుడూ చెడ్డదేనా?
కాదు. అర్థం లేని ఒత్తిడి మనిషిని కుంగదీస్తుంది, కానీ ఒక లక్ష్యం కోసం పడే 'అర్థవంతమైన ఒత్తిడి' మనిషి ఎదుగుదలకు తోడ్పడుతుంది. దీనినే ఫ్రాంక్ల్ 'హెల్తీ టెన్షన్' అని పిలిచారు.
3. 'మ్యాన్స్ సెర్చ్ ఫర్ మీనింగ్' పుస్తకం దేని గురించి వివరిస్తుంది?
ఈ పుస్తకం విక్టర్ ఫ్రాంకిల్ నాజీ కాన్సెంట్రేషన్ క్యాంపులలో గడిపిన భయంకర అనుభవాలను, అక్కడ ఆయన గమనించిన మానసిక ధోరణులను వివరిస్తుంది. మనిషి కష్టాల్లో కూడా ఎలా అర్థాన్ని వెతుక్కోవచ్చో ఇందులో చర్చించారు.