గ్రాట్యుటీ నిబంధనల్లో భారీ మార్పు: 5 ఏళ్లు కాదు.. ఏడాదికే గ్రాట్యుటీ! ఎవరికి వర్తిస్తుంది?

కొత్త కార్మిక చట్టాల (New Labour Codes) ప్రకారం, ఉద్యోగుల గ్రాట్యుటీ అర్హత కాలాన్ని 5 సంవత్సరాల నుండి 1 సంవత్సరానికి తగ్గించారు. అయితే, ఇది నిర్దిష్ట కేటగిరీ ఉద్యోగులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకోండి.

ఉద్యోగులకు పదవీ విరమణ లేదా ఉద్యోగం మారే సమయంలో లభించే అతిపెద్ద ఆర్థిక ప్రయోజనం 'గ్రాట్యుటీ' (Gratuity). ఇప్పటివరకు ఒక కంపెనీలో కనీసం 5 ఏళ్లపాటు నిరంతర సర్వీసు పూర్తి చేసిన వారికే ఈ గ్రాట్యుటీ లభించేది. అయితే, కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన కొత్త లేబర్ కోడ్స్ ఈ నిబంధనలో భారీ మార్పును ప్రవేశపెట్టాయి. ఇప్పుడు కేవలం ఒక్క ఏడాది సర్వీసు పూర్తి చేసినా గ్రాట్యుటీ పొందే అవకాశం కల్పించారు.

గ్రాట్యుటీ నిబంధనల్లో పెను మార్పు: 5 ఏళ్లు కాదు.. ఏడాదికే గ్రాట్యుటీ! ఎవరికి వర్తిస్తుంది? (pexels)

ఈ కొత్త నిబంధనలపై గతంలో చాలా గందరగోళం నెలకొంది. అయితే, కేంద్ర కార్మిక శాఖ దీనిపై స్పష్టతనిస్తూ, ఈ కొత్త నిబంధనలు 21 నవంబర్ 2025 నుండి అమల్లోకి వచ్చాయని తెలిపింది. అంటే, ఆ తేదీ లేదా ఆ తర్వాత కంపెనీలో చేరిన ఉద్యోగులు ఈ కొత్త ప్రయోజనాన్ని పొందేందుకు అర్హులు.

కానీ ఇక్కడే ఒక చిన్న ట్విస్ట్ ఉంది! ఈ 1 సంవత్సరాల గ్రాట్యుటీ నిబంధన ఉద్యోగులందరికీ వర్తించదు. ప్రభుత్వం దీనికి కొన్ని నిర్దిష్ట షరతులను విధించింది.

అసలు ఈ ఏడాది రూల్ ఎవరికి వర్తిస్తుంది?

కొత్త నిబంధన ప్రకారం, కేవలం ఒక సంవత్సరం సర్వీస్ తర్వాత గ్రాట్యుటీ పొందే అవకాశం కింది వారికి మాత్రమే ఉంటుంది:

• ఫిక్స్‌డ్-టర్మ్ ఉద్యోగులు (Fixed-Term Employees - FTEs): అంటే శాశ్వత ఉద్యోగులు కాకుండా, ఒక ఏడాది లేదా రెండేళ్ల కాలపరిమితితో రాతపూర్వక ఒప్పందంపై చేరిన తాత్కాలిక ఉద్యోగులు.
• కాంట్రాక్ట్ కార్మికులు: కాంట్రాక్ట్ ప్రాతిపదికన పనిచేసే వారికి కూడా ప్రో-రేటా (Pro-rata) పద్ధతిలో అంటే వారు పనిచేసిన కాలానికి సరిపడా గ్రాట్యుటీ లభిస్తుంది.

ముఖ్య గమనిక: సంస్థలో శాశ్వత లేదా రెగ్యులర్ ఉద్యోగులుగా (Permanent Employees) కొనసాగుతున్న వారికి పాత నిబంధన ప్రకారమే కనీసం 5 ఏళ్ల సర్వీసు తప్పనిసరి. కేవలం మరణం లేదా శాశ్వత అంగవైకల్యం సంభవించిన సందర్భాల్లో మాత్రమే వారికి ఈ 5 ఏళ్ల నిబంధన నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది.

మీ గ్రాట్యుటీ మొత్తం పెరుగుతుందా?

అవును, కొత్త లేబర్ కోడ్స్‌లోని జీతాల నిర్వచనం ప్రకారం, మీ గ్రాట్యుటీ మొత్తం కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. కొత్త నిబంధనల ప్రకారం:

ఒక ఉద్యోగి మూల వేతనం (Basic Pay), కరవు భత్యం (DA), రిటైనింగ్ అలవెన్స్ అన్నీ కలిపి ఆ ఉద్యోగి మొత్తం సీటీసీ (CTC)లో కనీసం 50% ఉండాలి.

గతంలో చాలా కంపెనీలు బేసిక్ శాలరీని కేవలం 30% మాత్రమే చూపేవి. ఇప్పుడు అది తప్పనిసరిగా 50% కి చేరడం వల్ల గ్రాట్యుటీ గణనలో భారీ మార్పు వస్తుంది.

ఆర్థిక నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, బేసిక్ పే పెరగడం వల్ల ఉద్యోగుల గ్రాట్యుటీ చెల్లింపులు దాదాపు 66% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

ప్రశ్న 1: కొత్త గ్రాట్యుటీ నిబంధనలు ఎప్పటి నుండి అమల్లోకి వచ్చాయి?

సమాధానం: కొత్త లేబర్ కోడ్స్ ప్రకారం ఈ నిబంధనలు 21 నవంబర్ 2025 నుండి అమల్లోకి వచ్చాయి. ఆ తర్వాత చేరిన కొత్త ఉద్యోగులకు మాత్రమే 1 సంవత్సరాల ప్రయోజనం వర్తిస్తుంది.

ప్రశ్న 2: పర్మనెంట్ ఉద్యోగులకు కూడా 1 సంవత్సరానికే గ్రాట్యుటీ వస్తుందా?

సమాధానం: లేదు. రెగ్యులర్ లేదా పర్మనెంట్ ఉద్యోగులు గ్రాట్యుటీ పొందాలంటే కనీసం 5 ఏళ్ల నిరంతర సర్వీసు పూర్తి చేయాల్సిందే.

ప్రశ్న 3: ఫిక్స్‌డ్ టర్మ్ ఉద్యోగులకు గ్రాట్యుటీ ఎలా లెక్కిస్తారు?

సమాధానం: వారు పనిచేసిన కాల వ్యవధికి అనుగుణంగా (Pro-rata basis) గ్రాట్యుటీ మొత్తాన్ని లెక్కించి చెల్లిస్తారు.