స్థిరాస్తి రంగంలో కార్పొరేట్ దిగ్గజాల భారీ పెట్టుబడులు.. కారణాలివే

భారతీయ కార్పొరేట్ దిగ్గజాలు రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలోకి దూకుడుగా ప్రవేశిస్తున్నాయి. తమ ఖాళీ భూములను నగదుగా మార్చుకోవడం, కొత్త ప్రాజెక్టులను చేపట్టడం, పునరాభివృద్ధి ఒప్పందాలు చేసుకోవడం ద్వారా వృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. డిమాండ్ కారణంగా భారీ వ్యాపార సామ్రాజ్యాలు దీనిని వృద్ధి ఇంజిన్‌గా చూస్తున్నాయి.

ఇటీవలి కాలంలో నివాస, వాణిజ్య ఆస్తుల ధరలు ఆకాశాన్ని అంటుతుండటంతో, భారతీయ కార్పొరేట్ దిగ్గజాలు స్థిరాస్తి రంగంపై దృష్టి సారించాయి. తమ అభివృద్ధి వ్యాపారాలను వేగంగా విస్తరిస్తూ, ఈ బూమ్‌ను సొమ్ము చేసుకోవడానికి భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. కోవిడ్ మహమ్మారి తర్వాత నివాస, వాణిజ్య ఆస్తుల ధరలు అమాంతం పెరిగాయి. దీంతో ఈ రంగం భారతీయ భారీ వ్యాపార సంస్థలకు అత్యంత ఆకర్షణీయమైన అవకాశంగా మారింది.

స్థిరాస్తి రంగంలో కార్పొరేట్ దిగ్గజాల భారీ పెట్టుబడులు.. కారణాలివే

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, చాలా కార్పొరేట్ సంస్థలకు నిర్మాణం అనేది ప్రధాన వ్యాపారం కాదు. ప్యూర్-ప్లే రియల్ ఎస్టేట్ కంపెనీలంత దూకుడుగా ఇవి ఈ రంగంలో ఉండవు. అయితే, ఈ వ్యాపార సంస్థలు ఇప్పుడు తమ వద్ద ఉన్న ఖాళీ భూములను వేగంగా అభివృద్ధి చేస్తూ, ధరల పెరుగుదలను సొమ్ము చేసుకుంటున్నాయి. అంతేకాక, చాలా సంస్థలు కొత్తగా భూములు కొనుగోలు చేయడం లేదా పునరాభివృద్ధి ఒప్పందాలు చేసుకోవడం ద్వారా తమ స్థిరాస్తి వ్యాపారాన్ని పెంచుకుంటున్నాయి.

రేమండ్ గ్రూప్, లార్సెన్ అండ్ టూబ్రో (L&T), కిర్లోస్కర్ గ్రూప్, షాపూర్జీ పల్లోంజీ గ్రూప్, వాడియా గ్రూప్, ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ వంటి సంస్థలు స్థిరాస్తి వ్యాపారాన్ని వేగంగా పెంచుకుంటున్న వాటిలో ఉన్నాయని ఈ రంగాన్ని ట్రాక్ చేస్తున్న నిపుణులు తెలిపారు.

కోర్ బిజినెస్ కాకపోయినా అడుగులు

ఉదాహరణకు, కిర్లోస్కర్ గ్రూప్‌ను పరిశీలిస్తే, ఇది పంపులు, డీజిల్ ఇంజిన్‌ల వంటి ఇంజనీరింగ్ పరికరాల తయారీకి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ గ్రూప్ పూణేలో తమ కార్పొరేట్ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని నిర్మించడానికి 2020లో అవాంటే స్పేసెస్ (Avante Spaces) అనే రియల్ ఎస్టేట్ కంపెనీని స్థాపించింది.

ఇప్పుడు, ఈ గ్రూప్ వాణిజ్య స్థిరాస్తిని నిర్మించి, కార్యాలయాల కోసం లీజుకు ఇవ్వడం ద్వారా ఆ కంపెనీని విస్తరించాలని యోచిస్తోంది. అవాంటే స్పేసెస్, గ్రూప్ హోల్డింగ్ కంపెనీ అయిన కిర్లోస్కర్ ఇండస్ట్రీస్ ఆధీనంలో ఉన్న సుమారు 70 ఎకరాల ఖాళీ భూమితో సహా కిర్లోస్కర్ గ్రూప్ భూములను అభివృద్ధి చేయడంపై దృష్టి సారించనుంది. ఈ కంపెనీ యొక్క రెండవ ప్రాజెక్ట్—1.5 మిలియన్ చదరపు అడుగుల వాణిజ్య భవనం—నిర్మాణంలో ఉంది.

"రాబోయే ఐదేళ్లలో ఈ వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేసి, పెద్ద ఎత్తున విస్తరించాలనేది మా ఉద్దేశం," అని రాహుల్ కిర్లోస్కర్ (కిర్లోస్కర్ ఆయిల్ ఇంజిన్స్, కిర్లోస్కర్ న్యూమాటిక్, కిర్లోస్కర్ ఫెర్రస్, కిర్లోస్కర్ ఇండస్ట్రీస్‌లో ప్రమోటర్) తెలిపారు.

ఎల్‌ అండ్‌ టీ దృష్టి

ఇదే విధంగా, ఎల్‌ అండ్‌ టీ కూడా 2011లో తమ ఖాళీ భూమిని నగదుగా మార్చుకోవడానికి స్థిరాస్తి వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించింది. ఇప్పుడు, ఈ వ్యాపారాన్ని భవిష్యత్తులో వృద్ధి ఇంజిన్‌గా చూస్తోంది. ఇప్పటివరకు కంపెనీ ప్రధానంగా తమ సొంత భూమిపై లేదా పునరాభివృద్ధి ఒప్పందాల ద్వారా పనిచేసింది. అయితే, ఇప్పుడు కొత్త భూములను కొనుగోలు చేయడం ద్వారా తమ పోర్ట్‌ఫోలియోను విస్తరించాలని చూస్తోంది.

"ఇది మొదట్లో మా సొంత భూమిని నగదుగా మార్చుకునే సామర్థ్యంగా ప్రారంభమైంది. అప్పుడు, దానిని వ్యాపారంగా ఎందుకు చేయకూడదు అనే ఆలోచన వచ్చింది. ఈ వ్యాపారం పెరిగితే, అది భవిష్యత్తు కోసం ఒక వ్యాపారంగా మారుతుంది," అని ఎల్‌ అండ్‌ టీ ఛైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ఎస్.ఎన్. సుబ్రమణియన్ ఇటీవల ఒక ఇంటరాక్షన్‌లో తెలిపారు.

రేమండ్ గ్రూప్, తమ స్థిరాస్తి వ్యాపారాన్ని జూలైలో రేమండ్ రియల్టీ పేరుతో ప్రత్యేకంగా లిస్టింగ్ చేసింది. రియల్ ఎస్టేట్ సరఫరాను కొనసాగించడానికి ఇది వేగంగా కొత్త ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేస్తోంది. ముంబై సమీపంలోని థానేలో ఉన్న తమ 100 ఎకరాల భూమి నుంచి రాబడిని పొందే మార్గంగా రేమండ్ ఈ కంపెనీని 2019లో స్థాపించింది. దీని వ్యాపార సామర్థ్యం సుమారు ₹25,000 కోట్లుగా అంచనా.

అయితే, వ్యాపారం పెరుగుతున్న కొద్దీ, కంపెనీ ముంబైలోని పాత భవనాల పునరాభివృద్ధిలోకి కూడా ప్రవేశించింది. 2024లో ముంబైలోని బాంద్రా పరిసరాల్లో తమ మొదటి పునరాభివృద్ధి ప్రాజెక్టును ప్రారంభించింది. తాజా పెట్టుబడిదారుల ప్రజెంటేషన్ ప్రకారం, ఈ కంపెనీ నగరంలో మరో ఐదు పునరాభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను సిద్ధం చేసింది. ఈ వ్యాపారం 2020 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ₹200 కోట్ల నుంచి 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సుమారు ₹2,300 కోట్ల ఆదాయానికి పెరిగింది.

"బహుశా మేము నేడు భారతదేశంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రియల్ ఎస్టేట్ కంపెనీ కావచ్చు" అని రేమండ్ గ్రూప్ ఛైర్మన్ గౌతమ్ సింఘానియా ఈ ఏడాది మే నెలలో జరిగిన ఇన్వెస్టర్ కాల్‌లో అన్నారు.

వాడియా, ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్‌ల వ్యూహం

బ్రిటానియా, బాంబే డయింగ్‌కు చెందిన వాడియా గ్రూప్ కూడా ముంబైలోని తమ ఖాళీ భూమిని నగదుగా మార్చుకోవడానికి తమ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం బాంబే రియాల్టీని పునరుద్ధరించాలని చూస్తోంది. ఈ గ్రూప్, లిస్టెడ్ టెక్స్‌టైల్ కంపెనీ అయిన బాంబే డయింగ్ అండ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ కో. లిమిటెడ్ యొక్క రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారాన్ని నడిపించడానికి కొత్తగా నియమించిన సీఈఓ రోహిత్ సంతోష్ నేతృత్వంలో కొత్త బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

"భారతదేశంలో రియల్ ఎస్టేట్ అత్యంత ఆశాజనకమైన వృద్ధి రంగాలలో ఒకటిగా ఉద్భవించింది. మా ఉనికిని బలోపేతం చేయడానికి ఇది సరైన సమయమని మేం నమ్ముతున్నాము. గ్రూప్‌కు, స్థిరాస్తి అనేది అధిక సంభావ్య వృద్ధి ఇంజిన్, వ్యూహాత్మక వైవిధ్యీకరణ అవకాశం" అని సంతోష్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు.

బాంబే రియల్టీ ఈ ఏడాది ముంబైలోని దాదర్ పరిసరాల్లోని ఐలాండ్ సిటీ సెంటర్ (ఐసీసీ) వద్ద త్రీ ఐసీసీ (Three ICC) అనే ప్రీమియం నివాస ప్రాజెక్టును ప్రారంభించాలని యోచిస్తోంది.

ఇది మరో మాజీ టెక్స్‌టైల్ మేజర్ అయిన సెంచరీ టెక్స్‌టైల్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్‌లో జరిగిన పునర్నిర్మాణానికి అనుగుణంగా ఉంది. ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ కంపెనీ గత ఏడాది తమ కొత్త దృష్టిని ప్రతిబింబిస్తూ అధికారికంగా ఆదిత్య బిర్లా రియల్ ఎస్టేట్ లిమిటెడ్‌గా పేరు మార్చుకుంది. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో, మూలధనాన్ని పెంచడానికి, స్థిరాస్తిపై దృష్టి పెట్టడానికి, ఈ కంపెనీ తమ పేపర్ వ్యాపారాన్ని సుమారు ₹3,500 కోట్లకు ఐటీసీ లిమిటెడ్‌కు విక్రయించింది.

ఆదిత్య బిర్లా రియల్ ఎస్టేట్ యొక్క విభాగమైన బిర్లా ఎస్టేట్ ఇప్పటికే చురుకైన స్థిరాస్తి ప్లేయర్ అయినప్పటికీ, మాతృ సంస్థ యొక్క రీబ్రాండింగ్, కోర్ కాని వ్యాపారాల నుంచి వైదొలగడం ఈ రంగంపై గ్రూప్ దృష్టిని పదును పెట్టిందని నిరూపిస్తున్నాయి.

గత ఏడాది, షాపూర్జీ పల్లోంజీ గ్రూప్ తమ వివిధ బ్రాండ్‌లను ఒకే కంపెనీ షాపూర్జీ పల్లోంజీ రియల్ ఎస్టేట్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (SPRE) లోకి ఏకీకృతం చేయడం ద్వారా తమ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారాన్ని పునర్నిర్మించింది. ఈ కంపెనీ ప్రస్తుతం ముంబై, పూణే, బెంగళూరు, గురుగ్రామ్, కోల్‌కతా, మైసూరు మరియు నాగ్‌పూర్‌లలో ఉన్న తమ సుమారు 2,000 ఎకరాల భూములను వేగంగా అభివృద్ధి చేస్తోంది. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో $1 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఎస్పీ గ్రూప్ ప్రమోటర్లు రియల్ ఎస్టేట్‌ను గ్రూప్ యొక్క అతిపెద్ద వ్యాపారాలలో ఒకటిగా చేయాలని చూస్తున్నారని SPRE మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ వెంకటేష్ గోపాలకృష్ణన్ ఇంతకుముందు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో చెప్పారు.

ఆకర్షణీయమైన లాభాలు, సరళమైన నిబంధనలు

రియల్ ఎస్టేట్ డేటా, అనలిటిక్స్ సంస్థ లాయెసెస్ ఫోరాస్ (Laises Foras) డేటా ప్రకారం, భారతదేశంలోని టాప్ ఎనిమిది మార్కెట్లలో చదరపు అడుగు స్థిరాస్తి ధర గత ఐదేళ్లలో అంతకు ముందు దశాబ్దంలో పెరిగిన దాని కంటే రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా పెరిగింది. నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్‌లో, 2012-21 ఆర్థిక సంవత్సరాల మధ్య స్థిరాస్తి ధరల కాంపౌండెడ్ వార్షిక వృద్ధి రేటు (CAGR) 3.6% ఉండగా, గత ఐదేళ్లలో ఇది 18.7% చొప్పున పెరిగింది.

"కోవిడ్ అనంతర కాలంలో, రియల్ ఎస్టేట్ ధరలు పెరగడం ప్రారంభించాయి. కాబట్టి, ఈ రంగంలోకి ప్రవేశించడానికి ఇదే సరైన సమయమని కార్పొరేట్లు భావించి ఉండవచ్చు" అని లాయెసెస్ ఫోరాస్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ పంకజ్ కపూర్ అన్నారు. "చాలా కార్పొరేట్ సంస్థలు దూకుడుగా విస్తరిస్తున్నట్లు నేను చూస్తున్నాను" అని పేర్కొన్నారు.

ఈ రంగం ఇప్పుడు సరళమైన నిబంధనలు, మరింత వృత్తి నైపుణ్యంతో అభివృద్ధి చెందింది. ఇది పూర్వ కాలంతో పోలిస్తే కొత్త కంపెనీకి వ్యాపారంలోకి ప్రవేశించడానికి సులభతరం చేసింది.

ఊపందుకుంటున్న డిమాండ్

నైట్ ఫ్రాంక్ (Knight Frank) అనే స్థిరాస్తి కన్సల్టెన్సీ సంస్థ యొక్క నివేదిక ప్రకారం, 2025 మొదటి అర్ధభాగంలో స్వల్ప మందగమనం మినహా, భారతదేశ స్థిరాస్తి మార్కెట్ ఇటీవలి సంవత్సరాలలో బలమైన డిమాండ్‌ను చూసింది. ద్రవ్యోల్బణం తగ్గడం మొత్తం మార్కెట్ స్థిరత్వానికి మద్దతు ఇస్తోంది.

గత కొన్నేళ్లుగా రెసిడెన్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ స్థిరంగా అధిక టికెట్ సైజులకు మారుతోంది. 2018 మొదటి అర్ధభాగంలో, అమ్ముడైన ఇళ్లలో సగానికి పైగా ₹50 లక్షల కంటే తక్కువ ధర కలిగినవి. ఏడేళ్ల తర్వాత, అమ్ముడైన ఇళ్లలో నాలుగింట ఒక వంతు కంటే తక్కువ ధర కలిగినవిగా ఉన్నాయి. ఇంతలో, ₹1 కోటి కంటే ఎక్కువ ధర కలిగిన ఇళ్లు 2018 మొదటి అర్ధభాగంలో 16% నుండి ఈ సంవత్సరం మొదటి అర్ధభాగంలో మొత్తం అమ్మకాలలో దాదాపు సగానికి పెరిగాయని నైట్ ఫ్రాంక్ నివేదిక తెలిపింది.

"భారతదేశ నివాస స్థిరాస్తి రంగంలో ఉన్న భారీ అవకాశమే దీనికి అతిపెద్ద కారణం. అందుకే చాలా కార్పొరేట్ సంస్థలు ఈ రంగంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి," అని ఎలారా క్యాపిటల్ (Elara Capital)లో రియల్ ఎస్టేట్ కోసం లీడ్ అనలిస్ట్ రాహుల్ జైన్ అన్నారు. "వారు తమ వారసత్వ భూములను నగదుగా మార్చుకుంటున్నారు. కానీ, అంతకంటే ముఖ్యంగా, ఈ రంగంలో బలమైన సామర్థ్యాన్ని, వృద్ధి అవకాశాలను వారు చూస్తున్నారు" అని జైన్ వివరించారు.