ఓబీసీల 27% రిజర్వేషన్లు రద్దు చేసిన హైకోర్టు: 14 శాతానికే పరిమితం

మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, ఉన్నత విద్యలో ఓబీసీ రిజర్వేషన్లను 27 శాతానికి పెంచుతూ 2019లో తెచ్చిన చట్టాన్ని ఆ రాష్ట్ర హైకోర్టు రద్దు చేసింది. సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన 50 శాతం పరిమితిని దాటడమే కాకుండా, తగిన ఆధారాలు లేకుండా తొందరపాటుతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.

మధ్యప్రదేశ్‌లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల (ఓబీసీ) రిజర్వేషన్లపై ఆ రాష్ట్ర హైకోర్టు సంచలన తీర్పు వెలువరించింది. ఓబీసీ రిజర్వేషన్లను 14 శాతం నుంచి 27 శాతానికి పెంచుతూ 2019లో తీసుకొచ్చిన చట్టాన్ని హైకోర్టు రద్దు చేసింది. రాజ్యాంగబద్ధంగా విధించిన 50 శాతం రిజర్వేషన్ల గరిష్ట పరిమితిని దాటడమే కాకుండా, పెంపునకు తగిన అసాధారణ పరిస్థితులను ప్రభుత్వం నిరూపించలేకపోయిందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. దీంతో ఇకపై ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, ఉన్నత విద్యలో ఓబీసీ రిజర్వేషన్లు 14 శాతానికే పరిమితం కానున్నాయి.

ఓబీసీల 27% రిజర్వేషన్లు రద్దు చేసిన హైకోర్టు: 14 శాతానికే పరిమితం

తొందరపాటుతో చేసిన చట్టం

జస్టిస్ ఆనంద్ పాఠక్, జస్టిస్ వినయ్ సరాఫ్‌లతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్ మొత్తం 94 పిటిషన్లపై తుది తీర్పును వెలువరించింది.

"మధ్యప్రదేశ్ 2019 ఆర్డినెన్స్, సవరణ చట్టాన్ని తగిన సన్నాహాలు లేకుండా, తీవ్రమైన తొందరపాటుతో ఆమోదించారు" అని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.

చట్టం రూపకల్పనలో లోపాలు ఉన్నాయని, సుప్రీంకోర్టు గతంలో ఇచ్చిన 'ఇంద్రా సాహ్నీ', 'జైశ్రీ లక్ష్మణ్‌రావ్ పాటిల్' తీర్పుల సూత్రాలకు ఇది విరుద్ధమని స్పష్టం చేసింది. 1983 నాటి మహాజన్ కమిటీ నివేదిక, 2023 డాక్టర్ భీమ్‌రావ్ అంబేడ్కర్ సామాజిక శాస్త్ర విశ్వవిద్యాలయం నివేదికలపై ఆధారపడటాన్ని కోర్టు తోసిపుచ్చింది. రాష్ట్ర వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్‌లో తాజా గణాంకాలు లేవని, చట్టబద్ధమైన నిబంధనలను పాటించలేదని ఆక్షేపించింది.

గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

ఓబీసీలకు ఇప్పటికే తగిన ప్రాతినిధ్యం ఉందని స్పష్టం చేయడానికి ధర్మాసనం పలు అధికారిక గణాంకాలను ఉటంకించింది. ఉన్నత విద్యలో ఓబీసీల నమోదు 33.87 శాతంగా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో వారి వాటా 28.16 శాతంగా ఉందని, ఇది ప్రస్తుతం ఉన్న 14 శాతం కోటా కంటే చాలా ఎక్కువని కోర్టు తెలిపింది. అలాగే ఏఐఎస్‌హెచ్ఈ (AISHE 2021-22) నివేదిక ప్రకారం, ఓబీసీ విద్యార్థుల నమోదు 163 శాతం పెరిగి, మొత్తం విద్యార్థుల్లో వారి వాటా 39 శాతానికి చేరిందని పేర్కొంది.

నియామకాలపై కోర్టు మార్గదర్శకాలు

మధ్యప్రదేశ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (ఎంపీపీఎస్సీ), ఎంప్లాయీస్ సెలక్షన్ బోర్డులతో సహా నియామక సంస్థలన్నీ మూడు నెలల్లోగా ఈ ఉత్తర్వులను అమలు చేయాలని హైకోర్టు ఆదేశించింది:

• 2022 సెప్టెంబర్ 29 వరకు సవరించిన చట్టం ప్రకారం జరిగిన నియామకాలు చెల్లుబాటు అవుతాయి.
• ఆ తేదీ తర్వాత జరిగిన నియామకాలకు సంబంధించి 87 శాతం పోస్టులు మాత్రమే చెల్లుతాయి. మిగిలిన 13 శాతం పోస్టులను ఓపెన్ కేటగిరీ (Unreserved List) నుంచి భర్తీ చేయాలి.
• కటాఫ్ తేదీ తర్వాత 14 శాతానికి మించి చేసిన ఓబీసీ నియామకాలను చెల్లవని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

రాజకీయ రగడ

ఈ తీర్పుపై మధ్యప్రదేశ్‌లో రాజకీయంగా తీవ్ర వివాదం చెలరేగుతోంది. నాటి కమల్‌నాథ్ నేతృత్వంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం 2019లో ఈ కోటాను పెంచగా, సుప్రీంకోర్టు ఈ వ్యవహారాన్ని హైకోర్టుకు బదిలీ చేసింది. ఆగస్టు 5న వాదనలు పూర్తి కాగా, అక్టోబర్ 9న తీర్పు వెలువడింది.

"కోర్టు ముందు సరైన వాస్తవాలను, గణాంకాలను గట్టిగా నివేదించడంలో ప్రస్తుత బీజేపీ ప్రభుత్వం విఫలమైంది" అని కాంగ్రెస్ నాయకుడు జేపీ ధనోపియా ఆరోపించారు.

దీనికి ముఖ్యమంత్రి మోహన్ యాదవ్ బదులిస్తూ:

"అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఎలాంటి ముందస్తు అధ్యయనం లేకుండా, జాతీయ వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్‌ను కూడా సంప్రదించకుండా తొందరపాటుతో ఆర్డినెన్స్ తెచ్చింది. ఓబీసీలకు 27 శాతం రిజర్వేషన్ ఇవ్వడంలో కాంగ్రెస్‌కు ఉన్న నిబద్ధత లేమిని ఈ తీర్పు తేటతెల్లం చేసింది" అని పేర్కొన్నారు.