సుప్రీంకోర్టులో కేసుల కేటాయింపునకు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వినియోగం

కేసుల కేటాయింపులో జరుగుతున్న పొరపాట్లను అరికట్టేందుకు సుప్రీంకోర్టు ఏఐ (AI)ని వినియోగించనుంది. మానవ వనరుల అనవసరపు జోక్యాలు, పాతకాలపు సాంకేతికత వల్ల జరుగుతున్న అక్రమాలను అడ్డుకోవడమే ఈ నిర్ణయం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం.

Published on: Mar 13, 2026 2:23 PM IST

Share via

Copy link

భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) సాంకేతికత దిశగా మరో భారీ అడుగు వేసింది. కేసుల జాబితా తయారీ (Case Listing), ధర్మాసనాల కేటాయింపు (Bench Allocation) ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచేందుకు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టాలని నిర్ణయించింది. దీనివల్ల కేసుల కేటాయింపులో మానవ ప్రమేయం పూర్తిగా తొలగిపోనుంది.

సుప్రీంకోర్టులో కేసుల కేటాయింపునకు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వినియోగం (HT_PRINT)

ఏఐ ఎందుకు? అసలు ఏం జరిగింది?

సాధారణంగా సుప్రీంకోర్టులో 'మాస్టర్ ఆఫ్ ది రోస్టర్' (Master of the Roster) హోదాలో ప్రధాన న్యాయమూర్తే ఏ కేసును ఏ బెంచ్ విచారించాలో నిర్ణయిస్తారు. అయితే ఇటీవల రిజిస్ట్రీలో కొన్ని లోపాలు బయటపడ్డాయి:

కేసుల పునరావృతం: ఉత్తరప్రదేశ్ గ్యాంగ్‌స్టర్ చట్టానికి సంబంధించిన ఒక పిటిషన్ ఇప్పటికే డిసెంబర్ 2022లో కొట్టివేతకు గురైంది. కానీ, రిజిస్ట్రీలోని లోపాల వల్ల అదే కేసు మళ్ళీ కొత్త బెంచ్ ముందుకు రావడం సీజేఐ సూర్య కాంత్ దృష్టికి వచ్చింది.
మానవ ప్రమేయం: కొందరు అధికారులు ఒకే స్థానంలో ఏళ్ల తరబడి ఉండటం, పాత టెక్నాలజీని వాడుతుండటం వల్ల కేసుల కేటాయింపులో అక్రమాలకు తావు ఉందని అంతర్గత విచారణలో తేలింది.

దీనిపై సీజేఐ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ, ఇకపై కేసుల కేటాయింపులో మనుషుల ప్రమేయం లేకుండా పూర్తి ఏఐ వ్యవస్థను తీసుకురావాలని ఆదేశించారు.

సీజేఐ విజన్: వేగవంతమైన న్యాయం

"మేము ఏఐని అత్యంత ఆశాజనకమైన, నిర్మాణాత్మకమైన పద్ధతిలో ఉపయోగిస్తున్నాం. ఇందుకోసం ప్రత్యేకంగా 'సుప్రీంకోర్టు ఏఐ కమిటీ'ని కూడా ఏర్పాటు చేశాం. సామాన్యులకు వేగంగా, తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన నిజమైన న్యాయం అందించడమే మా లక్ష్యం" అని సీజేఐ సూర్య కాంత్ స్పష్టం చేశారు. పెండింగ్ కేసుల భారాన్ని తగ్గించేందుకు న్యాయస్థానంలోని రీసెర్చ్ సెంటర్‌ను కూడా ఆధునీకరించారు.

కేరళ హైకోర్టు నమూనా స్ఫూర్తి

డిజిటల్ విప్లవంలో దేశంలోనే ముందంజలో ఉన్న కేరళ హైకోర్టు కేస్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్ (CMS)ను సుప్రీంకోర్టు ప్రశంసించింది. కేరళ హైకోర్టు సొంతంగా రూపొందించుకున్న ఈ సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా:

24/7 ఈ-ఫైలింగ్ సదుపాయం ఉంటుంది.
కోర్టులు పేపర్ రహితంగా (Paperless) మారిపోయాయి.
సాక్షుల వాంగ్మూలాలను ఏఐ ద్వారా ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్ చేయడం, తీర్పులను ఇతర భాషల్లోకి అనువదించడం వంటివి జరుగుతున్నాయి.

ఇదే తరహాలో సుప్రీంకోర్టులో కూడా సంస్కరణలు తీసుకురావాలని భావిస్తున్నారు.

ABOUT THE AUTHOR
Praveen Kumar Lenkala
ప్రవీణ్ కుమార్ లెంకల ప్రస్తుతం హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తెలుగు ఎడిటర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. జర్నలిజంలో 25 ఏళ్ల సుదీర్ఘ అనుభవం కలిగిన వీరు, గతంలో సాక్షి దినపత్రికలో ఢిల్లీ నేషనల్ బ్యూరో చీఫ్‌గా (2014-2021) సుమారు ఎనిమిదేళ్ల పాటు పనిచేశారు. ఆ సమయంలో జాతీయ రాజకీయాలు, ప్రభుత్వ విధానాలు, కేంద్ర బడ్జెట్, సార్వత్రిక ఎన్నికలు, రాష్ట్రాల శాసన సభలకు ఎన్నికలు తదితర అనేక అంశాలపై కథనాలు, విశ్లేషణలు, పరిశీలనాత్మక వార్తలు అందించారు. పార్లమెంటు ప్రొసీడింగ్స్ నుంచి.. సుప్రీంకోర్టు విచారణల వరకు కవరేజీలో విశేష అనుభవం ఉంది. ఢిల్లీలో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల రాజకీయ పరిణామాలు, అభివృద్ధి సంబంధిత పెండింగ్ సమస్యలు లోతుగా అందించారు. అంతకుముందు హైదరాబాద్‌లో సాక్షి టాస్క్‌ఫోర్స్ బ్యూరోలో (2008-2013) పనిచేస్తూ భూకుంభకోణాలు, ఫైనాన్స్ సంస్థల మోసాలు, వైట్ కాలర్ స్కామ్స్‌ను వెలికితీశారు. ముఖ్యంగా పోలీసు వ్యవస్థలోని 'ఆర్డర్లీ వ్యవస్థ'పై వీరు చేసిన పరిశోధనాత్మక కథనాలు ప్రభుత్వం ఆ వ్యవస్థను రద్దు చేయడానికి కారణమయ్యాయి. ఈనాడు దినపత్రికలో (2003-2007) నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాల్లో రిపోర్టర్‌గా, సబ్ ఎడిటర్‌గా పనిచేసి గిరిజన తండాల్లో ఆడపిల్లల అమ్మకాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల వెనుకబాటుతనం, ప్రభుత్వ పథకాల్లో అవినీతిపై సంచలనాత్మక కథనాలు రాశారు. ప్రస్తుతం జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిణామాలు, బిజినెస్, స్టాక్ మార్కెట్, టెక్నాలజీ, ఆటోమొబైల్ రంగాలపై నిశితమైన విశ్లేషణలు అందిస్తున్నారు. హిందుస్తాన్ టైమ్స్ నుంచి రెండుసార్లు Digi Journo పురస్కారం పొందారు. కమ్యూనికేషన్ అండ్ జర్నలిజంలో పీజీ (MCJ) పట్టా పొందిన వీరు, కామర్స్ (B.Com) నేపథ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల ఆర్థిక అంశాలను సరళంగా వివరించడంలో సిద్ధహస్తులు. ప్రజా సమస్యలపై పోరాటం, విధానపరమైన మార్పులకు కారణమైన వీరి రిపోర్టింగ్ శైలి తెలుగు జర్నలిజంలో వీరికి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. 2001లో సీ ఛానెల్ అనే కేబుల్ టీవీలో చేరి కెరీర్ ప్రారంభించి హైదరాబాద్ నగర ఆర్థిక, సామాజిక రంగాలపై కథనాలతో పాటు సినిమా వార్తలను కూడా అందించారు.Read More