E-Paper
సహజీవనం చేస్తున్నా 498A వర్తిస్తుంది: సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు
సహజీవనంలో ఉన్న మహిళలపై జరిగే గృహహింస, వేధింపులపై సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పు వెలువరించింది. వివాహ బంధం తరహాలో సాగే లివ్-ఇన్ సంబంధాల్లోని పురుషులపై ఐపీసీ సెక్షన్ 498ఏ కింద కేసు నమోదు చేయవచ్చని స్పష్టం చేసింది.
సహజీవనం (Live-in Relationship) చేస్తున్న మహిళల రక్షణ విషయంలో అత్యున్నత న్యాయస్థానం కీలక తీర్పు ప్రకటించింది. వివాహ బంధానికి సమానమైన లివ్-ఇన్ సంబంధాల్లో భాగస్వామి నుంచి వేధింపులు ఎదురైతే, భారతీయ శిక్షాస్మృతి (IPC) లోని సెక్షన్ 498ఏ వర్తిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు ఇచ్చింది.
పెళ్లి చేసుకునే ఉద్దేశం ఉంటేనే వర్తింపు
వివాహం చేసుకునే స్పష్టమైన ఆలోచనతో ఇద్దరు సమ్మతించిన మేజర్లు కలిసి ఉండే బంధాలకు మాత్రమే ఈ నిబంధన వర్తిస్తుందని జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కొటీశ్వర్ సింగ్లతో కూడిన ద్విసభ్య ధర్మాసనం వెల్లడించింది.
"ప్రస్తుత పట్టణ సమాజంలో లివ్-ఇన్ సంబంధాలు ఒక వాస్తవ రూపంగా మారాయి. మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా చట్టాలు కూడా రూపాంతరం చెందాల్సిందే" అని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. అయితే ఈ విస్తరించిన అర్హత కేవలం ఐపీసీ 498ఏ కింద నమోదయ్యే కేసులకు మాత్రమే పరిమితమని, ఇతర చట్టపరమైన నిబంధనలపై దీని ప్రభావం ఉండదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
హింసకు పెళ్లితో సంబంధం లేదు
సహజీవనంలో ఉండే మహిళలకు కూడా వివాహితల తరహాలోనే చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. "బాధితురాలు వివాహితా కాదా అనేది ఇంట్లోకి ప్రవేశించే హింస చూడదు. ఒక్కసారి వేధింపులు మొదలైతే అది నాశనానికే దారితీస్తుంది" అని ధర్మాసనం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. వివాహితకు, పెళ్లి తరహా సహజీవనంలో ఉండే మహిళలకు మధ్య వేధింపుల రక్షణ విషయంలో వ్యత్యాసం చూపడం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వ హక్కు)కు విరుద్ధమని స్పష్టం చేసింది.
అరెస్టులపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు
ఈ నిబంధన దుర్వినియోగం కాకుండా సుప్రీంకోర్టు కీలక రక్షణ చర్యలను సూచించింది. లివ్-ఇన్ భాగస్వామి లేదా అతని బంధువులపై 498ఏ కింద క్రూరత్వం లేదా వేధింపుల ఆరోపణలు వచ్చినప్పటికీ, ప్రాథమిక విచారణ (Preliminary Inquiry) జరపకుండా నేరుగా అరెస్టులు చేయకూడదని ధర్మాసనం ఆదేశించింది.
చట్టం అనేది అనుభవాల నుంచి రూపుదిద్దుకునే ఒక సజీవ వ్యవస్థ అని పేర్కొంటూ, గతంలో పెళ్లిని మాత్రమే జీవితాంతం కలిసి ఉండే ఏకైక మార్గంగా చూసేవారని, కానీ నేటి సమాజంలో పెళ్లికి ముందు కలిసి జీవించడం ఆమోదయోగ్యంగా మారుతోందని ధర్మాసనం గుర్తుచేసింది.
