ప్రముఖ విద్యా సంస్కర్త, పర్యావరణ కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్చుక్ చేస్తున్న నిరాహార దీక్ష దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది. ఈ తరుణంలో, గడిచిన కొన్నేళ్లుగా ఆయన సమాజం కోసం చేసిన పనులు, నమ్మిన సిద్ధాంతాలు మరోసారి తెరపైకి వస్తున్నాయి. లద్ధాఖ్ సున్నితమైన హిమాలయ పర్యావరణాన్ని కాపాడటం, ప్రకృతికి అనుగుణంగా జీవించడం, సామాజిక సంక్షేమం వంటి అంశాలపై వాంగ్చుక్ నిరంతరం మాట్లాడుతుంటారు. నిజానికి వాంగ్చుక్ తనను తాను ఎప్పుడూ ఒక బౌద్ధ మత బోధకుడిగా చెప్పుకోలేదు. కానీ, ఆయన చేసిన ఆవిష్కరణలు, సమాజం కోసం ఆయన పడుతున్న తపన చూస్తే, అవన్నీ బౌద్ధ తత్వశాస్త్రంలోని ప్రధాన సూత్రాలను ప్రతిబింబిస్తున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆయన ప్రజా జీవితం నుంచి స్ఫూర్తి పొంది, కాలాతీత బౌద్ధ బోధనలను గుర్తుచేసే 5 ముఖ్యమైన జీవిత పాఠాలు ఇవే,,
ప్రకృతితో మమేకమై జీవించడం- లద్ధాఖ్ లాంటి సున్నితమైన పర్యావరణ ప్రాంతాలను రక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉందని వాంగ్చుక్ బలంగా చెప్తుంటారు. ఆయన రూపొందించిన 'కృత్రిమ హిమానీనదాలు' (ఐస్ స్తూపాలు), పర్యావరణ అనుకూల మట్టి భవనాలు దీనికి నిదర్శనం. ఇవన్నీ ప్రకృతిని నాశనం చేయడానికి కాకుండా, ప్రకృతితో కలిసి పనిచేసేలా ఆవిష్కరించినవి. ఇది బౌద్ధమతంలోని అత్యంత కీలకమైన బోధనను గుర్తు చేస్తుంది. సృష్టిలోని అన్ని జీవులను గౌరవించాలని బౌద్ధం చెబుతుంది. మనుషులు తమను తాము ప్రకృతిలో ఒక భాగంగా భావించాలని, పర్యావరణాన్ని దోపిడీ చేయకుండా ప్రేమగా చూసుకోవాలని ఈ సిద్ధాంతం ప్రబోధిస్తుంది.
స్వార్థం కంటే సమాజ హితమే ముఖ్యం- తన సుదీర్ఘ ప్రస్థానంలో వాంగ్చుక్ ఎప్పుడూ పేరు ప్రఖ్యాతులు లేదా సంపద కోసం ప్రాకులాడలేదు. స్థానిక సమాజాలు ఎదుర్కొంటున్న వాస్తవ సమస్యలను పరిష్కరించడంపైనే ఆయన దృష్టి పెట్టారు. విద్యా రంగంలో, పర్యావరణ పరిరక్షణలో ఆయన చేసిన పనులు సమాజంలో శాశ్వత మార్పును తీసుకురావాలనే సంకల్పాన్ని చూపిస్తాయి. వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కంటే కరుణ, సేవాభావంతో జీవించినప్పుడే జీవితానికి నిజమైన సార్థకత లభిస్తుందని బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం కూడా సరిగ్గా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
నిరంతర అభ్యాసం- పుస్తకాల్లోని పాఠాలను కేవలం బట్టీ పట్టడం కాకుండా, విద్యార్థులు నిరంతరం ప్రశ్నలు అడగాలని, భిన్నంగా ఆలోచించాలని, నిత్య జీవిత అనుభవాల ద్వారా నేర్చుకోవాలని వాంగ్చుక్ ఎల్లప్పుడూ కోరతారు. బౌద్ధమతం కూడా స్వీయ అభ్యాసానికి, ఆత్మ పరిశీలనకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. మనుషులు నిరంతరం ఉత్సుకతతో ఉంటూ, పరిసరాలను నిశితంగా గమనిస్తూ, విశాలమైన దృక్పథంతో ఉన్నప్పుడే జ్ఞానం పెరుగుతుందని బౌద్ధం చెబుతోంది.
సరళతలోనే అసలైన బలం- వాంగ్చుక్ చేపట్టిన అనేక ప్రాజెక్టులు స్థానికంగా లభించే సాధారణ వనరులతోనే రోజువారీ సమస్యలను పరిష్కరిస్తాయి. ఒక మంచి పరిష్కారానికి ఎప్పుడూ ఖరీదైన సాంకేతికత అవసరం లేదని ఆయన నిరూపించారు. బౌద్ధ బోధనలు కూడా అత్యంత సరళమైన జీవన విధానాన్ని (సింప్లిసిటీ) ప్రోత్సహిస్తాయి. నిజమైన ఆనందం అనేది ఎక్కువ వస్తువులను కూడబెట్టుకోవడంలో లేదు, మనకు ఉన్నదానిని అభినందిస్తూ తృప్తిగా జీవించడంలోనే ఉందని బౌద్ధం బోధిస్తుంది.
అందరి మేలు కోసం ఆలోచించడం- విద్య, స్వచ్ఛమైన ఇంధనం లేదా నీటి సంరక్షణ.. ఇలా వాంగ్చుక్ చేసిన ఏ ప్రయత్నమైనా సరే అది సమాజానికి, రాబోయే తరాలకు మేలు చేసేలా ఉంటుంది."మన ఆలోచనలు, పనులు కేవలం మన కోసమే కాకుండా సమాజానికి ఉపయోగపడాలి," అని వాంగ్చుక్ నమ్ముతారు.
ఇది బౌద్ధమతంలోని కరుణ అనే విలువకు అద్దం పడుతుంది. మనుషులు తమ గురించి మాత్రమే కాకుండా, తమ చర్యలు ఇతరులపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతున్నాయో ఆలోచించాలని ఈ తత్వశాస్త్రం చెబుతుంది. దయ, సేవ, బాధ్యతాయుతమైన ప్రవర్తనే అర్థవంతమైన జీవితానికి పునాదులని వివరిస్తుంది.