హిందూ సనాతన ధర్మంలో ఏకాదశి వ్రతాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అందులోనూ భాద్రపద మాసంలో వచ్చే అజ ఏకాదశికి ఆధ్యాత్మికంగా అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. ఈ ఏడాది సెప్టెంబర్ 7, 2026 సోమవారం రోజున అజ ఏకాదశి వ్రతం వచ్చింది. మరుసటి రోజు అనగా సెప్టెంబర్ 8న మంగళవారం నాడు ఈ వ్రత విరమణ (పారణ) చేయనున్నారు. ఈ పవిత్రమైన రోజున జగత్ప్రభువు శ్రీ మహావిష్ణువుతో పాటు తులసి మాతను భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు. హిందూ సంప్రదాయంలో తులసిని సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా భావిస్తారు. ఈ లక్ష్మీనారాయణులకు పూజ చేయడం వల్ల ఇంటా బయటా సుఖశాంతులు, సిరిసంపదలు వెల్లివిరుస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.
అజ ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించేటప్పుడు కొన్ని కఠినమైన నియమాలను విధిగా పాటించాల్సి ఉంటుంది. ఈ నిబంధనలను శ్రద్ధగా పాటిస్తేనే పూర్తి స్థాయి పుణ్యఫలం దక్కుతుందని ధర్మ శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. అజ ఏకాదశి రోజు తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన ఆరు ముఖ్యమైన నియమాలు ఏమిటో ఇప్పుడు పరిశీలిద్దాం.
1. దశమి నాటి సంయమనం
ఏకాదశి వ్రత నియమాలు కేవలం ఆ రోజుతో సరిపోవు. వ్రతానికి ఒక రోజు ముందు అంటే దశమి తిథి నాటి సాయంత్రం నుంచే నిష్ట ప్రారంభమవుతుంది. దశమి రోజు సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఎలాంటి అన్న పదార్థాలను తీసుకోకుండా కేవలం సాత్విక ఆహారానికి మాత్రమే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
2. సంకల్పం, శుచిత్వం
ఏకాదశి రోజున పరిశుభ్రతకు, సంకల్పానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. ఈ పవిత్ర రోజున బ్రహ్మ ముహూర్తంలోనే నిద్రలేచి తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. ఆ తర్వాత శ్రీహరి విగ్రహం లేదా చిత్రపటం ఎదుట కూర్చుని భక్తితో వ్రత సంకల్పం చేసుకోవాలి.
3. పూజా సామగ్రి విశేషాలు
విష్ణుమూర్తి పూజలో పసుపు రంగు వస్తువులకు విశేషమైన స్థానం ఉంది. భగవానునికి పసుపు రంగు వస్త్రాలు, పసుపు పూలు, దీపారాధన మరియు నైవేద్యంగా పండ్లను సమర్పించాలి. శ్రీహరి పూజలో పసుపు రంగును ఉపయోగించడం అత్యంత శుభప్రదమని పండితులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
4. తులసి దళం ప్రాముఖ్యత
ఏకాదశి రోజు విష్ణుమూర్తికి సమర్పించే ఏ నైవేద్యంలోనైనా తులసి ఆకులను తప్పనిసరిగా చేర్చాలి. తులసి దళాలు లేకపోతే శ్రీహరి పూజ అపూర్ణంగా మిగిలిపోతుందని నమ్ముతారు. స్వామికి తులసి అంటే ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైనది.
5. నిరంతర నామ స్మరణ
{{/usCountry}}ఏకాదశి రోజు విష్ణుమూర్తికి సమర్పించే ఏ నైవేద్యంలోనైనా తులసి ఆకులను తప్పనిసరిగా చేర్చాలి. తులసి దళాలు లేకపోతే శ్రీహరి పూజ అపూర్ణంగా మిగిలిపోతుందని నమ్ముతారు. స్వామికి తులసి అంటే ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైనది.
5. నిరంతర నామ స్మరణ
{{/usCountry}}ఏకాదశి పూజా సమయంలో మంత్ర పఠనానికి ఎంతో శక్తి ఉంటుంది. పూజ చేసే సమయంలో 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే మహా మంత్రాన్ని నిరంతరం జపించాలి. అదేవిధంగా అజ ఏకాదశి వ్రత కథను పఠించి, భగవానునికి మంగళ హారతులు ఇవ్వాలి.
6. రాత్రి జాగరణ
వీలైనంత వరకు ఏకాదశి రాత్రి సమయంలో నిద్రపోకుండా జాగరణ చేయడం శ్రేయస్కరం. ఈ రాత్రి వేళల్లో భగవన్నామ కీర్తనలు, విష్ణు సహస్రనామ పఠనం చేయడం వల్ల కుటుంబంలో సుఖసంసారాలు వర్ధిల్లుతాయని పెద్దల మాట.
అజ ఏకాదశి పారణ సమయం
అజా ఏకాదశి వ్రత విరమణ (పారణ) సెప్టెంబర్ 8, 2026 నాడు నిర్వహించబడుతుంది. ఈ పారణ చేయడానికి ఉదయం 07:17 గంటల నుంచి ఉదయం 09:53 గంటల వరకు అత్యంత శుభప్రదమైన సమయం లభిస్తోంది. జ్యోతిష్య శాస్త్ర నిబంధనల ప్రకారం, ఏకాదశి వ్రతాన్ని విధిగా ద్వాదశి తిథిలోనే విరమించాలి. ద్వాదశి తిథి ముగియకముందే పారణ చేయడం భక్తులకు శ్రేయస్సును తెచ్చిపెడుతుంది.
నిరాకరణ: ఈ వ్యాసంలో అందించిన సమాచారం పూర్తిగా నిజం మరియు ఖచ్చితమైనదని మేము చెప్పము. వివరణాత్మక మరియు మరింత సమాచారం కోసం, సంబంధిత రంగంలోని నిపుణుడిని సంప్రదించండి.