దీపావళి పండుగ అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేది వెలుగుల కాంతులు, లక్ష్మీదేవి పూజలు. ఆశ్వయుజ అమావాస్య నాటి రాత్రి లక్ష్మీదేవి, విఘ్నేశ్వరుల అనుగ్రహం కోసం ప్రతీ ఇంట్లోనూ ప్రమిదలు వెలిగించడం మన సనాతన సంప్రదాయం. అయితే, ఈ దివ్యమైన రాత్రి పూజలో వెలిగించిన దీపం ప్రమిద నుంచి కాటుకను తయారు చేసే ఆచారం శతాబ్దాలుగా వస్తోంది. ఈ విధంగా తయారు చేసిన కాటుకను కేవలం కంటికి అందం కోసం మాత్రమే కాకుండా, అనేక రకాల ఆధ్యాత్మిక నమ్మకాలతో ఇళ్లల్లో ఉపయోగిస్తారు.
కాటుకను ఎలా తయారు చేసుకుంటారు?

దీపావళి రాత్రి పూజ పూర్తయిన తర్వాత ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో శ్రేష్ఠమైన దీపాన్ని వెలిగిస్తారు. ఆ దీపపు జ్వాల పైభాగంలో కాస్త ఎత్తులో వెండి లేదా రాగి పాత్రను ఉంచుతారు. దీపం జ్వాల నుంచి వచ్చే పొగ ఆ పాత్ర అడుగుభాగానికి తాకి నల్లటి బొగ్గు పొరగా మారుతుంది. పూజ ముగిసిన తరువాత ఆ నలుపును ఎంతో నిష్టతో సేకరించి కాటుకగా మారుస్తారు. ఇలా సిద్ధం చేసిన కాటుకను కొందరు ఏడాది పొడవునా పవిత్రంగా దాచుకుని వాడుతుంటారు.
చెడు దృష్టులు, దిష్టి నివారణకు కాటుక
దీపావళి రాత్రి చీకటితో నిండిన అమావాస్య తిథికి ఆధ్యాత్మికంగా ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ రాత్రి తయారు చేసిన కాటుకకు ప్రతికూల శక్తులను, చెడు దృష్టిని తరిమికొట్టే శక్తి ఉంటుందని పెద్దలు నమ్ముతారు. అందుకే ఈ కాటుకను ఇంట్లోని చిన్నపిల్లల చెంప పైన లేదా కంటికి దిష్టి చుక్కగా పెడతారు. దీనివల్ల దృష్టి దోషాలు తొలగిపోవడమే కాకుండా, కుటుంబ సభ్యులకు ఎలాంటి ప్రతికూల ప్రభావాలు తగవనే విశ్వాసం బలంగా ఉంది.
లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం, సింహద్వారానికి రక్షణ
పూజా దీపం నుంచి వచ్చిన కాటుకను సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా, అమ్మవారి ఆశీర్వాదంగా భావిస్తారు. దీపావళి నాటి రాత్రి ఈ కాటుకను ఇంటి ప్రధాన సింహద్వారం పైభాగంలో లేదా గడపపై చిన్న బొట్టుగా పెడతారు. సింహద్వారం వద్ద కాటుక బొట్టు పెట్టడం వల్ల ఎలాంటి దుష్టశక్తులు ఇంట అడుగుపెట్టలేవు. పైగా లక్ష్మీదేవి మన ఇంట నిరంతరం కొలువై ఉంటుందని భక్తుల నమ్మకం.
బీరువా, వంటగది పొయ్యి వద్ద కాటుక ఎందుకు పెడతారు?
ధనానికి నిలయమైన తిజోరీ లేదా బీరువాపై ఈ కాటుకతో చిన్న తిలకం దిద్దడం శ్రేష్ఠమైన ఆచారంగా వస్తోంది. ఇలా చేయడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోవడమే కాకుండా, దాచి ఉంచిన ధనం వృద్ధి చెందుతుందని భావిస్తారు.
{{/usCountry}}ధనానికి నిలయమైన తిజోరీ లేదా బీరువాపై ఈ కాటుకతో చిన్న తిలకం దిద్దడం శ్రేష్ఠమైన ఆచారంగా వస్తోంది. ఇలా చేయడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోవడమే కాకుండా, దాచి ఉంచిన ధనం వృద్ధి చెందుతుందని భావిస్తారు.
{{/usCountry}}అలాగే వంటగదిలోని పొయ్యి లేదా గ్యాస్ స్టవ్ వద్ద కూడా ఈ కాటుకతో చుక్క పెడతారు. వంటగది ఇంట్లో సకల సమృద్ధికి, ఆరోగ్యానికి సంకేతం. పొయ్యి వద్ద పూజా కాటుక పెట్టడం వల్ల ఆ ఇంట్లో అన్నపూర్ణాదేవి కటాక్షం నిరంతరం ఉంటుందని, ధాన్యానికి కొరత ఉండదని పండితులు చెబుతున్నారు.
(గమనిక: ఈ కథనంలో పేర్కొన్న విషయాలు ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు, సాంప్రదాయ నమ్మకాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. పాఠకులకు సమాచారం కోసమే వీటిని అందిస్తున్నాం.)