...
...
Next Story

యువతకూ రక్తం గడ్డకట్టే ముప్పు.. ఈ డీవీటీ లక్షణాలను గుర్తించండి

రక్తం గడ్డకట్టే సమస్య వృద్ధులకే పరిమితం కాదు. గంటల తరబడి కూర్చోవడం, డీహైడ్రేషన్, క్రీడా గాయాల వల్ల యువతలోనూ డీప్ వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ (డీవీటీ) ముప్పు పెరుగుతోంది. ప్రాణాంతకంగా మారే ఈ వ్యాధి లక్షణాలు, నివారణ చర్యల గురించి నిపుణులు ఏం చెబుతున్నారో తెలుసుకోండి.

Published on: Nov 20, 2026, 16:55:24 IST
Advertisement

శరీరంలోని లోతైన సిరల్లో రక్తం గడ్డకట్టే 'డీప్ వెయిన్ థ్రాంబోసిస్' (డీవీటీ) సమస్య కేవలం వృద్ధులకు మాత్రమే వస్తుందని చాలా మంది భావిస్తుంటారు. అయితే నేటి జీవనశైలి మార్పుల వల్ల యువతలోనూ, చూడటానికి ఎంతో ఆరోగ్యంగా కనిపించే వారిలోనూ ఈ ప్రమాదకర పరిస్థితి తలెత్తుతోంది. గంటల తరబడి ఒకే చోట కూర్చోవడం, క్రీడా గాయాలు, హార్మోన్ల మందులు, ధూమపానం, వంశపారంపర్యంగా వచ్చే రక్తం గడ్డకట్టే రుగ్మతలు యువతలో డీవీటీ ముప్పును పెంచుతున్నాయి. ఈ వ్యాధి అన్ని సందర్భాల్లోనూ స్పష్టమైన లక్షణాలను చూపించదు కాబట్టి, ముందస్తు హెచ్చరిక సంకేతాలను గుర్తించడం ప్రాణాలను కాపాడుతుందని హైదరాబాద్‌లోని యశోద హాస్పిటల్స్ క్లినికల్ డైరెక్టర్, సీనియర్ కన్సల్టెంట్ వాస్కులర్ ఎండోవాస్కులర్ సర్జన్ డాక్టర్ దేవేందర్ సింగ్ స్పష్టం చేస్తున్నారు.

యువతలో రక్తం గడ్డకట్టడానికి కారణాలేంటి?

యువతకూ రక్తం గడ్డకట్టే ముప్పు.. ఈ డీవీటీ లక్షణాలను గుర్తించండి
యువతకూ రక్తం గడ్డకట్టే ముప్పు.. ఈ డీవీటీ లక్షణాలను గుర్తించండి

రక్త ప్రసరణ నెమ్మదించినప్పుడు, రక్తనాళాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు లేదా రక్తం త్వరగా గడ్డకట్టే స్వభావాన్ని సంతరించుకున్నప్పుడు సాధారణంగా డీవీటీ ఏర్పడుతుంది. ఈ అంశాలు యువతపైనా ప్రభావం చూపుతాయని డాక్టర్ దేవేందర్ సింగ్ పేర్కొన్నారు.

యువతలో డీవీటీ ముప్పును పెంచే ప్రధాన కారణాలు ఇవే.

డీహైడ్రేషన్ (నీటి కొరత): వేసవి కాలంలో లేదా తీవ్రమైన వ్యాయామం చేసిన తర్వాత తగినంత నీరు తాగకపోవడం వల్ల శరీరంలో డీహైడ్రేషన్ ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల రక్తం చిక్కబడి గడ్డకట్టే గుణం పెరుగుతుంది. కదలికలు లేకుండా ఎక్కువ సేపు ఉండటం వంటి ఇతర కారణాలు తోడైతే ఈ ప్రమాదం మరింత అధికమవుతుంది.

సుదూర విమాన ప్రయాణాలు: గంటల తరబడి విమానాల్లో ఇరుకైన సీట్లలో కదలకుండా కూర్చోవడం వల్ల కాళ్లలో రక్త ప్రసరణ మందగిస్తుంది. విమాన ప్రయాణాల్లో శారీరక కదలికలు తక్కువగా ఉండటం డీవీటీ ముప్పును పెంచుతుంది.

గంటల తరబడి కూర్చోవడం: సుదీర్ఘ పని గంటలు, ఎక్కువ సమయం స్క్రీన్‌ల ముందు గడపడం, దూర ప్రయాణాల వల్ల కాళ్లలో రక్త ప్రసరణ నెమ్మదిస్తుంది. కదలికలు తగ్గినప్పుడు పిక్కల కండరాలు తిరిగి గుండె వైపు రక్తాన్ని పంపే సామర్థ్యం తగ్గిపోతుంది.

క్రీడా గాయాలు: శారీరక దెబ్బలు, కండరాల గాయాలు, ఎముకలు విరగడం (ఫ్రాక్చర్లు) వంటివి రక్తనాళాలను దెబ్బతీస్తాయి. ఈత కొట్టడం, వెయిట్ లిఫ్టింగ్ లేదా ఇతర క్రీడల్లో చేతులను పదేపదే తల పైకి ఎత్తి చేసే కదలికల వల్ల పై అవయవాల్లోనూ (చేతుల్లో) రక్తం గడ్డకట్టే అవకాశం ఉంది.

గర్భధారణ, ప్రసవం: గర్భధారణ సమయంలో, ప్రసవం జరిగిన తర్వాత కొన్ని వారాల పాటు శరీరంలో జరిగే హార్మోన్ల మార్పులు, కటి భాగంలోని (పెల్విక్) సిరలపై పెరిగే ఒత్తిడి వల్ల డీవీటీ ముప్పు ఎక్కువగా ఉంటుంది.

జన్యుపరమైన కారణాలు: 'ఫ్యాక్టర్ వీ లీడెన్' (Factor V Leiden) వంటి వంశపారంపర్యంగా వచ్చే రక్తం గడ్డకట్టే రుగ్మతలు ఉన్నవారిలో ఈ సమస్య తలెత్తే అవకాశాలు అధికం.

ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు: ఊబకాయం, క్యాన్సర్, ధూమపానం, ఇన్‌ఫ్లమేటరీ బవెల్ డిసీజ్ (పేగు వాపు వ్యాధి) వంటి సమస్యలు ఉన్నవారికి డీవీటీ ముప్పు మరింత పెరుగుతుంది.

నిర్లక్ష్యం చేయకూడని డీవీటీ ముందస్తు లక్షణాలు

డీవీటీ కొన్నిసార్లు ఎలాంటి బాహ్య లక్షణాలు లేకుండానే అభివృద్ధి చెందుతుంది. అయితే లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు అవి సాధారణంగా ఏదో ఒక కాలిపైనే ప్రభావం చూపుతాయి. కింది సంకేతాలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విస్మరించకూడదు.

ఒక కాలిలో వాపు: అకస్మాత్తుగా వాపు రావడం, ప్రత్యేకించి అది ఒకే కాలికి పరిమితమైతే తక్షణమే వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.

పిక్కల్లో నొప్పి లేదా అసౌకర్యం: నడుస్తున్నప్పుడు లేదా నిలబడినప్పుడు మరింత తీవ్రమయ్యే నిరంతర నొప్పి, తిమ్మిరి లేదా సలుపు ఉండటం.

చర్మం రంగు మారడం: రక్తం గడ్డకట్టిన ప్రదేశంలో చర్మం ఎరుపు, నీలం రంగులోకి మారడం లేదా చుట్టుపక్కల చర్మం కంటే ముదురు రంగులో కనిపించడం.

వేడిగా అనిపించడం: ప్రభావిత ప్రాంతంలోని చర్మం రెండో కాలితో పోలిస్తే తాకినప్పుడు ఎక్కువ వేడిగా అనిపించడం.

ఇతర ప్రమాద కారకాలు ఉన్నప్పుడు ఈ లక్షణాలను సాధారణ కండరాల నొప్పిగా పొరబడి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని డాక్టర్ దేవేందర్ సింగ్ హెచ్చరించారు.

డాక్టర్ దేవేందర్ సింగ్

రక్తం గడ్డకట్టడం ప్రాణాంతకంగా ఎలా మారుతుంది?

డీవీటీని నిర్లక్ష్యం చేస్తే ప్రాణాంతక పరిణామాలతోపాటు దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలు ఎదురవుతాయి. దీనివల్ల తలెత్తే అత్యంత తీవ్రమైన సమస్యల్లో 'పల్మనరీ థ్రాంబోఎంబాలిజం' (పీటీఈ) ఒకటి. కాలి సిరల్లో గడ్డకట్టిన రక్తంలోని కొంత భాగం విడిపోయి, రక్తప్రవాహం ద్వారా ప్రయాణించి ఊపిరితిత్తుల్లోని ధమనిని అడ్డుకున్నప్పుడు పీటీఈ సంభవిస్తుంది. దీనివల్ల అకస్మాత్తుగా శ్వాస ఆడకపోవడం, ఛాతీలో నొప్పి, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో ఇది ప్రాణాలకే ముప్పు తెస్తుంది.

డీవీటీ వల్ల 'పోస్ట్-థ్రాంబోటిక్ సిండ్రోమ్' అని పిలిచే దీర్ఘకాలిక సమస్యలు కూడా తలెత్తుతాయి. సిరలు, వాటిలోని కవాటాలు (వాల్వ్స్) దెబ్బతినడం వల్ల కాళ్లలో సాధారణ రక్త ప్రసరణకు ఆటంకం కలుగుతుంది. ఫలితంగా కాళ్లలో నిరంతర వాపు, వేరికోస్ వెయిన్స్, చర్మం వాపు (వీనస్ డెర్మటైటిస్), చర్మం రంగు మారడం, వ్యాధి ముదిరిన దశలో మానని కాలి పుండ్లు (లెగ్ అల్సర్స్) ఏర్పడతాయి. ఈ సమస్యలు మనిషి కదలికలు, రోజువారీ పనులు, జీవన నాణ్యతను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తాయి. తీవ్రమైన పరిణామాలను నివారించడానికి వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించి తగిన చికిత్స తీసుకోవడం ఎంతో అవసరం.

యువత ఈ ముప్పును ఎలా తగ్గించుకోవచ్చు?

అన్ని రకాల రక్తం గడ్డకట్టే సమస్యలను పూర్తిగా నివారించలేకపోయినా, కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా డీవీటీ ముప్పును గణనీయంగా తగ్గించుకోవచ్చని డాక్టర్ దేవేందర్ సింగ్ సూచించారు.

  • గంటల తరబడి నిరంతరాయంగా కూర్చోవద్దు. క్రమం తప్పకుండా విరామం తీసుకుంటూ అటూ ఇటూ నడవాలి.
  • సుదీర్ఘ ప్రయాణాల్లో ఉన్నప్పుడు మధ్యమధ్యలో చీలమండలను (యాంకిల్స్) కదిలిస్తూ పిక్కల కండరాలకు వ్యాయామం కలిగించాలి.
  • నిత్యం చురుకైన శారీరక శ్రమ ఉండేలా చూసుకోవాలి. ఎక్కువ కాలం కదలికలు లేకుండా ఉండటాన్ని నివారించాలి.
  • గాయాలు, శస్త్రచికిత్సలు లేదా కదలికలు పరిమితమైన సమయాల్లో వైద్యుల సలహాలను కచ్చితంగా పాటించాలి.
  • హార్మోన్ల మందులు వాడటం ప్రారంభించే ముందు, మీకు గానీ మీ కుటుంబ సభ్యులకు గానీ గతంలో రక్తం గడ్డకట్టిన చరిత్ర ఉంటే ఆ విషయాన్ని తప్పకుండా వైద్యులకు తెలియజేయాలి.

ఒక కాలిలో అకస్మాత్తుగా వాపు, నొప్పి లేదా వేడిగా అనిపించిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా వైద్యులను సంప్రదించాలి. రక్తం గడ్డకట్టిందో లేదో నిర్ధారించడానికి వైద్యులు 'డాప్లర్ అల్ట్రాసౌండ్' పరీక్షను సూచిస్తారు. వ్యాధిని సకాలంలో గుర్తించి సరైన చికిత్స అందించడం ద్వారా ప్రాణాపాయ స్థితిని నివారించవచ్చు. చిన్న వయసు, మంచి శారీరక దృఢత్వం ఉన్నంత మాత్రాన డీవీటీ ముప్పు పూర్తిగా తొలగిపోదు. ప్రమాద కారకాలపై అవగాహన పెంచుకోవడం, ముందస్తు హెచ్చరిక లక్షణాలను గుర్తించడం ద్వారా చికిత్సలో జాప్యాన్ని నివారించవచ్చు.

 
ABOUT THE AUTHOR
HT Telugu Desk

హెచ్ టీ తెలుగు డెస్క్ టీమ్ సుశిక్షితులైన, సుదీర్ఘ అనుభవం ఉన్న జర్నలిస్టులతో కూడిన బృందం. ప్రాంతీయ, జాతీయ, అంతర్జాతీయ వార్తలు సహా అన్ని విభాగాలకు ఆయా రంగాల వార్తలు అందించడంలో నైపుణ్యం కలిగిన సబ్ ఎడిటర్లతో కూడిన బృందం. జర్నలిజం విలువలను, ప్రమాణాలను కాపాడుతూ జర్నలిజంపై అత్యంత మక్కువతో పనిచేస్తున్న బృందం. సంపూర్ణ వార్తావిలువలతో కూడిన కథనాలను పాఠకుల ముందుకు తెస్తున్న బృందం.

SHARE THIS ARTICLE ON