వైద్య పరిశోధనల ప్రకారం, మన శరీర ఉష్ణోగ్రత 40°C దాటినప్పుడు కణాల స్థాయిలో మార్పులు మొదలవుతాయి. దీన్నే 'టిప్పింగ్ పాయింట్' అంటారు.
కణాల మరణం (Cellular Death): అత్యధిక వేడి వల్ల రక్త కణాలు (Platelets) దెబ్బతింటాయి. ఇది శరీరంలో మంట (Inflammation), ప్రమాదకరమైన రక్తం గడ్డకట్టడానికి (Blood Clotting) దారితీస్తుంది.
అవయవాల వైఫల్యం: హైపర్థెర్మియా వల్ల మైటోకాండ్రియా దెబ్బతిని, మల్టీ-ఆర్గాన్ ఫెయిల్యూర్ (అనేక అవయవాలు పని చేయకపోవడం) జరిగే అవకాశం ఉంది.
గుండెపై ఒత్తిడి: శరీరాన్ని చల్లబరచడానికి గుండె సాధారణం కంటే రెండు రెట్లు వేగంగా రక్తాన్ని పంపింగ్ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇది గుండె జబ్బులు ఉన్నవారిలో స్ట్రోక్స్ లేదా అరిథ్మియాకు దారితీస్తుంది.
ఎవరు జాగ్రత్తగా ఉండాలి?
50 ఏళ్లు దాటిన వారు, ఊబకాయులు, గుండె, ఊపిరితిత్తులు లేదా మూత్రపిండాల వ్యాధులు ఉన్నవారు అత్యంత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. రక్తపోటు మందులు వాడేవారు కూడా రిస్క్ జోన్లో ఉంటారు.
WHO సూచించిన రక్షణ సూత్రాలు
1. నివాస స్థలాన్ని చల్లగా ఉంచుకోండి
రాత్రి గాలిని వాడండి: బయట ఉష్ణోగ్రత తగ్గే రాత్రి, తెల్లవారుజాము సమయంలో కిటికీలు తెరిచి ఉంచండి.
పగలు మూసి ఉంచండి: ఎండ నేరుగా తగిలే కిటికీలను పగటిపూట మూసివేసి, కర్టెన్లు లేదా షేడ్స్ వాడండి.
ఫ్యాన్ల పరిమితి: ఉష్ణోగ్రత 35°C దాటినప్పుడు కేవలం ఫ్యాన్లు మాత్రమే మిమ్మల్ని హీట్ స్ట్రోక్ నుంచి కాపాడలేవు.
ఐడియల్ టెంపరేచర్: పగటిపూట గది ఉష్ణోగ్రత 32°C, రాత్రిపూట 24°C కంటే తక్కువ ఉండేలా చూసుకోవడం వృద్ధులకు, పసిపిల్లలకు చాలా ముఖ్యం.
2. శరీరాన్ని చల్లబరచండి
దుస్తులు: వదులుగా ఉండే కాటన్ దుస్తులు ధరించండి. బయటకు వెళ్తే వెడల్పాటి టోపీలు వాడండి.
{{/usCountry}}దుస్తులు: వదులుగా ఉండే కాటన్ దుస్తులు ధరించండి. బయటకు వెళ్తే వెడల్పాటి టోపీలు వాడండి.
{{/usCountry}}ద్రవపదార్థాలు: దాహం వేయకపోయినా తరచుగా నీళ్లు తాగుతూ ఉండండి. ఆల్కహాల్, కెఫీన్ (కాఫీ, టీ), అధిక చక్కెర ఉన్న పానీయాలకు దూరంగా ఉండండి.
ఆహారం: తక్కువ ప్రోటీన్ ఉన్న ఆహారం తీసుకోండి. చిన్న చిన్న మొత్తాల్లో ఎక్కువ సార్లు తినడం మంచిది.
3. సమయ పాలన
అత్యంత వేడిగా ఉండే మధ్యాహ్నం వేళల్లో బయటకు వెళ్లకండి.
వ్యాయామం లేదా శ్రమతో కూడిన పనులు చేయాలంటే తెల్లవారుజామున 4 AM నుండి 7 AM మధ్య మాత్రమే పూర్తి చేయండి.
అత్యవసర పరిస్థితిని గుర్తించడం ఎలా?
ఎవరైనా వడదెబ్బకు గురైతే ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి: కళ్లు తిరగడం, తీవ్రమైన తలనొప్పి, పొడి చర్మం, గందరగోళం లేదా స్పృహ తప్పడం.
వెంటనే ఏం చేయాలి?
బాధితుడిని చల్లని ప్రదేశానికి చేర్చి, కాళ్లు కొంచెం ఎత్తులో ఉండేలా పడుకోబెట్టండి.
మెడ, చంకలు, గజ్జల భాగంలో ఐస్ ప్యాక్లు లేదా చల్లని తడి గుడ్డను ఉంచండి.
ముఖ్య గమనిక: వారికి పారాసిటమాల్ లేదా ఆస్పిరిన్ మందులు వేయకండి.
పరిస్థితి తీవ్రంగా ఉంటే వెంటనే అంబులెన్స్కు కాల్ చేయండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. ఎండలో వెళ్లేటప్పుడు ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలి?
నీటి శాతం ఎక్కువగా ఉండే పుచ్చకాయ, కీర దోస వంటి పండ్లు తీసుకోవాలి. మసాలాలు, వేపుళ్లు మరియు మాంసాహారం తగ్గించడం మంచిది.
2. ఎయిర్ కండిషనర్ (AC) లేకపోతే ఇంట్లో చల్లదనం కోసం ఏం చేయాలి?
కిటికీలకు తడి తువ్వాళ్లు లేదా జనపనార పరదాలు కట్టడం ద్వారా గాలిని కొంతవరకు చల్లబరచవచ్చు. అయితే ఇది హ్యూమిడిటీని పెంచుతుందని గుర్తుంచుకోండి.
3. హీట్ స్ట్రోక్ వచ్చిన వారికి నీళ్లు తాగించవచ్చా?
స్పృహలో ఉంటేనే నీళ్లు లేదా పండ్ల రసాలు తాగించాలి. స్పృహ లేని వారికి నోటి ద్వారా ఏమీ ఇవ్వకూడదు.
(గమనిక: ఈ సమాచారం అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఏదైనా అనారోగ్య సమస్య తలెత్తితే వెంటనే డాక్టరును సంప్రదించండి.)