హైదరాబాద్: దీపావళి సహా పండుగల సీజన్ రావడంతో మీ బంధువులు, మిత్రులకు వినూత్నంగా, వారి భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడే బహుమతులు ఇవ్వాలని భావిస్తున్నారా? సాధారణంగా ఇచ్చే దుస్తులు, స్వీట్లు, ఇతర కానుకల కంటే ఆర్థికంగా ప్రయోజనం చేకూర్చే షేర్లు, ఎక్స్ఛేంజ్ ట్రేడెడ్ ఫండ్స్ (ETFs) లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లను కానుకగా ఇవ్వడం ఇప్పుడు మంచి ప్రత్యామ్నాయంగా మారింది. ఒకసారి ఇచ్చిన తర్వాత కూడా కాలక్రమేణా పెరుగుతూ దీర్ఘకాలిక రాబడులను అందించడం వీటి ప్రత్యేకం.
గతంతో పోలిస్తే ప్రస్తుతం ఈ పెట్టుబడులను ఇతరుల పేరుపైకి మార్చే ప్రక్రియ చాలా సరళంగా మారింది. మీ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్లు ఏ రూపంలో ఉన్నాయి (డీమ్యాట్ లేదా స్టేట్‌మెంట్ ఆఫ్ అకౌంట్) అనే దానిపై బదిలీ విధానం, అలాగే ఆ కానుకను ఎవరు అందుకుంటున్నారు అనే దానిపై పన్ను నిబంధనలు ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆ వివరాలను వివరంగా పరిశీలిద్దాం.
డీమ్యాట్ ఖాతాలోని షేర్లు, ఫండ్స్ బదిలీ ఎలా?
మీ షేర్లు, ఈటీఎఫ్‌లు లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లు డీమ్యాట్ ఖాతా రూపంలో ఉంటే, వాటిని విక్రయించాల్సిన అవసరం లేకుండానే నేరుగా అవతలి వ్యక్తి డీమ్యాట్ ఖాతాకు బదిలీ చేయవచ్చు. దీనిని మార్కెటేతర బదిలీ (Off-market transfer) అంటారు. అంటే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌తో సంబంధం లేకుండా రెండు డీమ్యాట్ ఖాతాల మధ్య నేరుగా జరిగే మార్పిడి ఇది.
కంపెనీల వద్ద కుదువ పెట్టని (Pledged), లాక్-ఇన్ పీరియడ్ లేని, ఎలాంటి ఇతర పరిమితులు లేని షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్లను మాత్రమే బహుమతిగా ఇవ్వడానికి వీలవుతుంది.
ఒకే బ్రోకర్ ద్వారా: ఒకవేళ గ్రహీతకు కూడా మీ వద్ద ఉన్న బ్రోకింగ్ సంస్థలోనే ఖాతా ఉంటే, మీ హోల్డింగ్స్ నుంచి నేరుగా గిఫ్ట్ చేయవచ్చు. దీని కోసం గ్రహీత శాశ్వత ఖాతా సంఖ్య (PAN) లేదా 16 అంకెల డీమ్యాట్ ఖాతా సంఖ్యను మీ ఖాతాలో లబ్ధిదారుగా (Beneficial Owner) ముందుగా నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.
వేర్వేరు బ్రోకర్లు ఉన్నప్పుడు: ఒకవేళ అవతలి వ్యక్తికి వేరే బ్రోకర్ వద్ద డీమ్యాట్ ఖాతా ఉంటే, డిపాజిటరీ సేవలను (CDSL Easiest లేదా NSDL Speed-e) ఉపయోగించుకోవచ్చు. సీడీఎస్ఎల్ ఈజియస్ట్ విధానంలో లాగిన్ అయి, గ్రహీత డీమ్యాట్ వివరాలను జతచేసి, బదిలీకి గల కారణంగా 'బహుమతి' (Gifting) అని ఎంచుకుని ప్రక్రియ పూర్తి చేయవచ్చు.
డెలివరీ ఇన్‌స్ట్రక్షన్ స్లిప్ (DIS) విధానం
{{/usCountry}}వేర్వేరు బ్రోకర్లు ఉన్నప్పుడు: ఒకవేళ అవతలి వ్యక్తికి వేరే బ్రోకర్ వద్ద డీమ్యాట్ ఖాతా ఉంటే, డిపాజిటరీ సేవలను (CDSL Easiest లేదా NSDL Speed-e) ఉపయోగించుకోవచ్చు. సీడీఎస్ఎల్ ఈజియస్ట్ విధానంలో లాగిన్ అయి, గ్రహీత డీమ్యాట్ వివరాలను జతచేసి, బదిలీకి గల కారణంగా 'బహుమతి' (Gifting) అని ఎంచుకుని ప్రక్రియ పూర్తి చేయవచ్చు.
డెలివరీ ఇన్‌స్ట్రక్షన్ స్లిప్ (DIS) విధానం
{{/usCountry}}ఆన్‌లైన్ కాకుండా ఆఫ్‌లైన్ ద్వారా బదిలీ చేయాలనుకుంటే, ఇన్వెస్టర్ డెలివరీ ఇన్‌స్ట్రక్షన్ స్లిప్ (DIS) ఫారాన్ని నింపి తమ బ్రోకర్‌కు సమర్పించాలి. ఈ స్లిప్‌లో ఇరువైపుల పేర్లు, డిపాజిటరీ పార్టిసిపెంట్ (DP) ఐడీలు, క్లయింట్ ఐడీ, బదిలీ చేయాల్సిన షేర్ల సంఖ్య, బదిలీ తేదీ వంటి వివరాలను నమోదు చేయాలి. పత్రాలు ధ్రువీకరించిన తర్వాత నిర్ణీత తేదీన షేర్లు గ్రహీత ఖాతాలో జమవుతాయి.
స్టేట్‌మెంట్ ఆఫ్ అకౌంట్ (SoA) రూపంలో ఉండే మ్యూచువల్ ఫండ్స్
చాలామంది మ్యూచువల్ ఫండ్ ఇన్వెస్టర్లు డీమ్యాట్ లేకుండా నేరుగా ఫండ్ హౌస్ ద్వారా స్టేట్‌మెంట్ ఆఫ్ అకౌంట్ (SoA) రూపంలో ఫోలియోలను కలిగి ఉంటారు. గతంలో వీటిని డీమ్యాట్‌గా మార్చిన తర్వాతే బదిలీ చేసే వీలుండేది. కానీ ఇప్పుడు ఆ అవసరం లేకుండానే బంధువులతో పాటు ఇతరులకు కూడా నేరుగా బదిలీ చేసే వెసులుబాటు వచ్చింది.
కేవైసీ తప్పనిసరి: బదిలీ చేసేవారు, అందుకొనేవారు ఇద్దరి ఫోలియోలు 'వ్యాలిడేటెడ్' (Validated) కేవైసీ స్థితిని కలిగి ఉండాలి. కామ్స్ (CAMS) లేదా కెఫిన్ టెక్ (KFintech) వెబ్‌సైట్లలో ప్యాన్ కార్డ్ ద్వారా ఈ స్థితిని సరిచూసుకోవచ్చు.
బదిలీ ప్రక్రియ: కామ్స్, కెఫిన్ టెక్ లేదా ఎమ్ఎఫ్ సెంట్రల్ (MF Central) వెబ్‌సైట్‌కు వెళ్లి 'ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆఫ్ ఎమ్ఎఫ్ యూనిట్స్' (Transfer of MF Units) ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోవాలి. ప్యాన్, మొబైల్ నంబర్ నమోదు చేసి ఓటీపీ ద్వారా ధ్రువీకరించాలి. ఆ తర్వాత ఫండ్ హౌస్, ఫోలియో, స్కీమ్ వివరాలు, బదిలీ చేయాలనుకుంటున్న యూనిట్ల శాతం నమోదు చేయాలి.
భద్రతా నిబంధనలు: ఆర్‌టీఏ (RTA) ధ్రువీకరణ తర్వాత రెండు పనిదినాల్లో బదిలీ ప్రక్రియ పూర్తవుతుంది. ఫస్ట్-ఇన్, ఫస్ట్-ఔట్ (FIFO) పద్ధతిలో పాత యూనిట్లు ముందుగా బదిలీ అవుతాయి. మోసాలను నివారించడానికి, బదిలీ చేసిన యూనిట్లను గ్రహీతలు ఉపసంహరించుకోకుండా (Redemption) 10 రోజుల పాటు లాక్-ఇన్ విధడమవుతుంది.
పన్ను నిబంధనలు ఎలా ఉంటాయి?
షేర్లు లేదా ఫండ్స్ బహుమతిగా ఇచ్చినప్పుడు పన్ను లెక్కింపు అనేది గ్రహీతతో మీకు ఉన్న సంబంధంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
బంధువులు కాని వారికి ఇస్తే: బహుమతిగా పొందిన ఆర్థిక ఆస్తుల మార్కెట్ విలువ ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.50,000 దాటితే, ఆ మొత్తాన్ని గ్రహీత తన 'ఇతర మూలాల ద్వారా ఆదాయం' (Income from Other Sources) కింద చూపించి, తన పన్ను స్లాబ్ రేటు ప్రకారం పన్ను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. తర్వాత కాలంలో వారు ఆ ఆస్తులను విక్రయించినప్పుడు, బదిలీ జరిగిన రోజు ఉన్న మార్కెట్ విలువను కొనుగోలు వ్యయంగా భావించి క్యాపిటల్ గెయిన్స్ పన్ను లెక్కిస్తారు.
రక్తసంబంధీకులు / బంధువులకు ఇస్తే: ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం నిర్దేశించిన బంధువులకు (జీవిత భాగస్వామి, పిల్లలు, తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు మొదలైనవారు) ఎంత విలువైన ఆస్తులను బహుమతిగా ఇచ్చినా స్వీకరించే సమయంలో ఎలాంటి పన్ను ఉండదు. అయితే, ఆ తర్వాత గ్రహీత ఆ షేర్లు లేదా ఫండ్స్‌ను విక్రయించినప్పుడు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ పన్ను వర్తిస్తుంది. దీని కోసం, బహుమతి ఇచ్చిన వ్యక్తి అసలు ఏ ధరకు కొనుగోలు చేశారో దాన్నే కొనుగోలు వ్యయం (Cost of Acquisition) గా పరిగణిస్తారు.
ఈక్విటీ ఫండ్లకు గ్రాండ్ ఫాదరింగ్ మినహాయింపు
2018 కంటే ముందు కొనుగోలు చేసిన ఈక్విటీ మ్యూచువల్ ఫండ్లకు ప్రత్యేక నిబంధన (Grandfathering clause) వర్తిస్తుంది. జనవరి 31, 2018 నాటికి లేదా అంతకంటే ముందు కొనుగోలు చేసిన ఫండ్లపై ఆ తేదీ వరకు వచ్చిన లాభాలపై పన్ను ఉండదు. గ్రహీతలు ఆ తర్వాత విక్రయించే సమయంలో, అసలు కొనుగోలు ధర కంటే జనవరి 31, 2018 నాటి మార్కెట్ విలువ ఎక్కువగా ఉంటే, దాన్నే కొనుగోలు ధరగా పరిగణించి పన్ను లెక్కిస్తారు.