ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంభవిస్తున్న క్యాన్సర్ మరణాల్లో ఊపిరితిత్తుల (లంగ్) క్యాన్సర్ మొదటి వరుసలో ఉంటోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం చాలామందిలో ఈ వ్యాధి చివరి దశకు చేరిన తర్వాతే బయటపడటం. అయితే, వైద్య సాంకేతికత పెరగడంతో ఇప్పుడు ప్రారంభ దశలోనే దీనిని గుర్తించే అవకాశాలు మెరుగయ్యాయి. లంగ్ క్యాన్సర్ను ముందే గుర్తిస్తే సర్జరీ లేదా రేడియోథెరపీ ద్వారా పూర్తిగా నయం చేసే అవకాశం ఉంటుంది. రోగులు కోలుకునే రేటు, వారి జీవన ప్రమాణాలు కూడా మెరుగవుతాయి. దురదృష్టవశాత్తూ, లక్షణాలు కనిపించే వరకు ఈ వ్యాధిని గుర్తించడం కష్టం. అందుకే ముందస్తు పరీక్షలు (Screening) ప్రాణాధారంగా మారుతున్నాయి.
ఎవరెవరు స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు చేయించుకోవాలి?
తీవ్రమైన ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ముప్పు పొంచి ఉన్నవారు తప్పనిసరిగా స్క్రీనింగ్ చేయించుకోవాలి. సాధారణంగా 50 నుంచి 80 ఏళ్ల వయసు ఉండి, ధూమపానం (Smoking) అలవాటు ఉన్నవారు, లేదా గత 10-15 ఏళ్లలో ధూమపానం మానేసిన వారు ఈ పరీక్షలు చేయించుకోవడం అవసరం. కేవలం సిగరెట్లు తాగే వారికే కాకుండా, వాయు కాలుష్యం (Air Pollution), రేడాన్ గ్యాస్, అస్బెస్టాస్ లేదా పనిప్రదేశాల్లో ప్రమాదకర రసాయనాల బారిన పడేవారికి కూడా ఈ ముప్పు ఉంటుంది. ప్రతి ఒక్కరి శారీరక స్థితి వేర్వేరుగా ఉంటుంది కాబట్టి, వైద్యుడిని సంప్రదించి పరీక్షల అవసరాన్ని నిర్ణయించుకోవాలి.
లో-డోస్ సిటీ స్కాన్ (LDCT) ప్రాధాన్యత
ప్రస్తుతం ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ గుర్తింపునకు 'లో-డోస్ కంప్యూటెడ్ టోమోగ్రఫీ' (LDCT) స్కాన్ను అత్యంత ప్రామాణికమైన పరీక్షగా పరిగణిస్తున్నారు. సాధారణ సిటీ స్కాన్తో పోలిస్తే ఇందులో రేడియేషన్ తీవ్రత చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. ఇది ఊపిరితిత్తులలోని చిన్న చిన్న గడ్డలు (Nodules), అసాధారణ మార్పులను లక్షణాలు బయటపడక ముందే గుర్తిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ చాలా వేగంగా, ఎలాంటి నొప్పి లేకుండా పూర్తవుతుంది. హై-రిస్క్ ఉన్నవారిలో మరణాల రేటును తగ్గించడంలో ఈ పరీక్ష ఎంతో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
ఈ లక్షణాలు ఉంటే అప్రమత్తం కావాలి
స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు లక్షణాలు లేని వారి కోసం ఉద్దేశించినవే అయినప్పటికీ, కొన్ని ప్రమాద సంకేతాలను అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తగ్గని దగ్గు, దగ్గినప్పుడు రక్తం పడటం, కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, ఛాతీ నొప్పి, తరచూ ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్లు రావడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇవి సాధారణ శ్వాసకోశ సమస్యలు కూడా కావచ్చు, కానీ ముందే పరీక్షించుకుంటే సకాలంలో సరైన చికిత్స అందుతుంది.
రిపోర్టులో తేడాలు వస్తే కంగారు వద్దు
{{/usCountry}}స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు లక్షణాలు లేని వారి కోసం ఉద్దేశించినవే అయినప్పటికీ, కొన్ని ప్రమాద సంకేతాలను అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తగ్గని దగ్గు, దగ్గినప్పుడు రక్తం పడటం, కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, ఛాతీ నొప్పి, తరచూ ఊపిరితిత్తుల ఇన్ఫెక్షన్లు రావడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇవి సాధారణ శ్వాసకోశ సమస్యలు కూడా కావచ్చు, కానీ ముందే పరీక్షించుకుంటే సకాలంలో సరైన చికిత్స అందుతుంది.
రిపోర్టులో తేడాలు వస్తే కంగారు వద్దు
{{/usCountry}}స్క్రీనింగ్ రిపోర్టులో తేడాలు వచ్చినంత మాత్రాన క్యాన్సర్ ఉన్నట్లు కాదు. పరీక్షల్లో కనిపించే చాలా గడ్డలు సాధారణమైనవి (Benign) అయి ఉండవచ్చు. వీటిని కొంతకాలం పాటు నిశితంగా గమనించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ అనుమానాస్పదంగా అనిపిస్తే వైద్యులు తదుపరి పరీక్షలైన ఫాలో-అప్ సిటీ స్కాన్ లేదా పెట్-సిటీ (PET-CT) స్కాన్లను సూచిస్తారు. క్యాన్సర్ను నిర్ధారించడానికి బయాప్సీ (Biopsy) చేస్తారు. ఒకవేళ క్యాన్సర్ అని తేలితే, మాలిక్యులర్ టెస్టింగ్ ద్వారా ఏ జన్యు మార్పుల వల్ల క్యాన్సర్ వచ్చిందో తెలుసుకుని, దానికి తగ్గట్టుగా వ్యక్తిగతీకరించిన (Personalized) చికిత్స అందిస్తారు.
స్క్రీనింగ్పై ఉన్న అపోహలు - వాస్తవాలు
లంగ్ క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్పై సమాజంలో కొన్ని అపోహలు ఉన్నాయి. లక్షణాలు ఉంటేనే పరీక్షలు చేయించుకోవాలని చాలామంది భావిస్తారు. కానీ, ఏ లక్షణాలూ లేనప్పుడే స్క్రీనింగ్ చేయడం వల్ల ఆశించిన ఫలితం ఉంటుంది. అలాగే ఈ వ్యాధి కేవలం ధూమపానం చేసే వారికే వస్తుందనుకోవడం పొరపాటు. పర్యావరణ కాలుష్యం, జన్యుపరమైన కారణాల వల్ల సిగరెట్ తాగని వారికి కూడా లంగ్ క్యాన్సర్ రావచ్చు. ఇక లో-డోస్ సిటీ స్కాన్ వల్ల రేడియేషన్ ముప్పు ఉంటుంది అని కొందరు భయపడతారు. అయితే, ఇందులోని రేడియేషన్ చాలా తక్కువ మోతాదులో, నిబంధనలకు లోబడే ఉంటుంది. దీని వల్ల జరిగే మేలుతో పోలిస్తే ఆ నష్టం చాలా స్వల్పం.
క్యాన్సర్ ముప్పును తగ్గించుకునే మార్గాలు
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ను నివారించడంలో ధూమపానానికి దూరంగా ఉండటమే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గం. పొగాకు అలవాటును మానుకోవడానికి వైద్యుల సహాయం తీసుకోవాలి. పర్యావరణ కాలుష్యం, హానికర రసాయనాలకు దూరంగా ఉండటంతో పాటు పోషకాహారం, క్రమబద్ధమైన వ్యాయామం అలవర్చుకోవాలి. హై-రిస్క్ ఉన్నవారు వైద్యులు సూచించిన సమయానికి స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు చేయించుకోవడం తప్పనిసరి.
లంగ్ క్యాన్సర్పై పోరాటంలో ముందస్తు గుర్తింపే ఆయుధం. వైద్య సాంకేతికత, అత్యాధునిక చికిత్సలు అందుబాటులోకి రావడంతో సకాలంలో వైద్యం అందించి ప్రాణాలు కాపాడే అవకాశాలు పెరిగాయి.
ధూమపానం మానేయడం, అవగాహన పెంచుకోవడం, సరైన సమయంలో పరీక్షలు చేయించుకోవడం ద్వారా ఈ మహమ్మారి బారి నుంచి మనల్ని మనం కాపాడుకోవచ్చు.
- డాక్టర్ నిఖిల్ సురేష్ ఘడ్యాలపాటిల్,
మెడికల్ ఆంకాలజీ డైరెక్టర్,
అపోలో క్యాన్సర్ సెంటర్, హైదరాబాద్