ప్రస్తుత ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ‘స్ట్రోక్’ లేదా ‘మస్తిష్క ఘాతం’ అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరణాలకు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటిగా మారింది. వరల్డ్ స్ట్రోక్ ఆర్గనైజేషన్ గణాంకాల ప్రకారం.. 25 ఏళ్లు పైబడిన ప్రతి నలుగురిలో ఒకరు తమ జీవితకాలంలో స్ట్రోక్ బారిన పడే అవకాశం ఉంది. కేవలం ఈ ఏడాదిలోనే సుమారు 1.2 కోట్ల మందికి మొదటిసారి స్ట్రోక్ వచ్చే ప్రమాదం ఉందని, అందులో 65 లక్షల మంది ప్రాణాలు కోల్పోవచ్చని అంచనా.
ఈ నేపథ్యంలో, 25 ఏళ్లకు పైగా అనుభవం ఉన్న ప్రముఖ కార్డియోవాస్కులర్ సర్జన్ డాక్టర్ జెరెమీ లండన్, స్ట్రోక్ లక్షణాలను సెకన్ల వ్యవధిలో ఎలా గుర్తించాలో వివరిస్తూ సోషల్ మీడియాలో చేసిన పోస్ట్ ఇప్పుడు వైరల్ అవుతోంది.
స్ట్రోక్ అంటే ఏమిటి? ఎందుకు వస్తుంది?
మెదడు సక్రమంగా పనిచేయడానికి ఆక్సిజన్, పోషకాలు నిరంతరం అందుతూ ఉండాలి. ఏదైనా కారణం చేత మెదడుకు రక్త ప్రసరణ నిలిచిపోయినా లేదా మెదడులో రక్తస్రావం జరిగినా దానిని ‘స్ట్రోక్’ అంటారు. రక్త ప్రసరణ కొద్ది నిమిషాల పాటు ఆగిపోయినా మెదడు కణాలు చనిపోవడం మొదలవుతుంది. అందుకే స్ట్రోక్ వచ్చినప్పుడు ప్రతి నిమిషం ఎంతో విలువైనది.
గుర్తుంచుకోండి ‘BE FAST’ సూత్రం
స్ట్రోక్ లక్షణాలను సామాన్యులు కూడా సులభంగా గుర్తించేందుకు డాక్టర్ జెరెమీ ‘BE FAST’ అనే సూత్రాన్ని సూచించారు. ఇందులో ఒక్క అక్షరానికి ఒక్కో అర్థం ఉంది:
- B (Balance - సమతుల్యత): అకస్మాత్తుగా నడకలో తడబాటు రావడం, శరీర సమతుల్యత కోల్పోవడం లేదా విపరీతమైన తలతిప్పుతున్నట్టు అనిపించడం.
- E (Eyes - కళ్ళు): హఠాత్తుగా చూపు మందగించడం, వస్తువులు రెండుగా (Double Vision) కనిపించడం లేదా పూర్తిగా చూపు పోవడం.
- F (Face - ముఖం): ముఖం ఒకవైపునకు పక్కకు పోయినట్లు అవ్వడం లేదా నవ్వినప్పుడు ముఖంలో అసమానతలు కనిపించడం.
- A (Arm - చేయి): చేతుల్లో బలహీనత రావడం. ఒక చేతిని పైకి ఎత్తలేకపోవడం లేదా మొద్దుబారిపోయినట్లు అనిపించడం.
- S (Speech - మాట): మాట ముద్దగా రావడం, స్పష్టంగా మాట్లాడలేకపోవడం లేదా ఇతరులు చెప్పేది అర్థం చేసుకోలేకపోవడం.
- T (Time - సమయం): పై లక్షణాల్లో ఏ ఒక్కటి కనిపించినా వెంటనే అత్యవసర వైద్య సేవలకు (మన దేశంలో 108 వంటివి) కాల్ చేయాల్సిన సమయం ఇది.
సొంతంగా డ్రైవింగ్ చేయకండి
స్ట్రోక్ లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు చాలామంది చేసే అతిపెద్ద తప్పు.. సొంతంగా కారు లేదా బైక్ నడుపుకుంటూ హాస్పిటల్కు వెళ్లడం. డాక్టర్ జెరెమీ దీనిపై తీవ్ర హెచ్చరిక చేశారు.
{{/usCountry}}స్ట్రోక్ లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు చాలామంది చేసే అతిపెద్ద తప్పు.. సొంతంగా కారు లేదా బైక్ నడుపుకుంటూ హాస్పిటల్కు వెళ్లడం. డాక్టర్ జెరెమీ దీనిపై తీవ్ర హెచ్చరిక చేశారు.
{{/usCountry}}“స్ట్రోక్ వచ్చినప్పుడు రోగిని సొంతంగా ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లకూడదు. వెంటనే అంబులెన్స్ను పిలవడం ఉత్తమం. ఎందుకంటే అంబులెన్స్లోనే ప్రాథమిక చికిత్స మొదలవుతుంది. అంతేకాకుండా, అంబులెన్స్ సిబ్బంది ఆసుపత్రిలోని ‘స్ట్రోక్ టీమ్’కు ముందే సమాచారం అందిస్తారు, దీనివల్ల రోగి ఆసుపత్రికి చేరగానే చికిత్స ఆలస్యం కాకుండా అందుతుంది” అని ఆయన వివరించారు.
సకాలంలో స్పందిస్తే మెదడు కణాలు దెబ్బతినకుండా కాపాడుకోవచ్చు. ‘సమయం అంటే ఇక్కడ మెదడు కణజాలం’ (Time equals brain tissue) అని గుర్తుంచుకోండి.
(గమనిక: ఈ కథనం కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య తలెత్తినప్పుడు వెంటనే నిపుణులైన వైద్యులను సంప్రదించాలి. సోషల్ మీడియా సమాచారం ఆధారంగా మాత్రమే స్వీయ నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దు.)