పెళ్లి కాకుండా తల్లి అయినా.. బిడ్డపై తొలి హక్కు తనకే: సుప్రీంకోర్టు తీర్పు

వివాహం కాకుండా జన్మించిన పిల్లల కస్టడీ విషయంలో తల్లికే ప్రాధాన్యం ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. నాలుగేళ్ల బాలుడి సంరక్షణను సింగపూర్‌లో ఉంటున్న జర్మన్ తల్లికి అప్పగిస్తూ, తండ్రి హక్కులకు భంగం కలగకుండా పలు కఠిన షరతులు విధించింది.

Published on: Nov 21, 2026, 08:54:17 IST
As Prefered on
Share via
  • facebook
  • twitter
  • linkedin
Copy link
  • copy link

వివాహం కాకుండా జన్మించిన మైనర్ బిడ్డ కస్టడీ విషయంలో తల్లికే మెరుగైన హక్కు ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు గురువారం కీలక తీర్పు వెలువరించింది. తల్లిదండ్రులకు వివాహం జరగలేదన్న కారణంతో గానీ, ఏదైనా ప్రత్యేక చట్టం వర్తించదన్న నెపంతో గానీ బిడ్డపై తల్లికి ఉండే ప్రాధాన్యత హక్కును కాదనలేమని తేల్చిచెప్పింది.

పెళ్లి కాకుండా తల్లి అయినా.. బిడ్డపై తొలి హక్కు తనకే: సుప్రీంకోర్టు తీర్పు
పెళ్లి కాకుండా తల్లి అయినా.. బిడ్డపై తొలి హక్కు తనకే: సుప్రీంకోర్టు తీర్పు

"వివాహం కాకుండా జన్మించిన బిడ్డ విషయంలో ప్రాథమికంగా తల్లికే మెరుగైన కస్టడీ హక్కు ఉంటుంది" అని జస్టిస్ ఎన్.కోటీశ్వర్ సింగ్, జస్టిస్ ఎన్వీ అంజారియా ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. సింగపూర్‌లో నివసిస్తున్న జర్మన్ జాతీయురాలైన తల్లికి నాలుగేళ్ల కుమారుడి తాత్కాలిక కస్టడీని అప్పగించాలని న్యాయవాది అయిన తండ్రిని ఆదేశించింది. సింగపూర్‌లో బాలుడి చదువు కోసం తల్లి ఇప్పటికే పక్కా ఏర్పాట్లు చేసిందని, బిడ్డ పెంపకానికి ఆమె ఎక్కువ సమయం కేటాయించగలదని పేర్కొంటూ, బాలుడి సంక్షేమం దృష్ట్యా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలిపింది.

తండ్రి బిజీ షెడ్యూల్.. తల్లి వ్యక్తిగత సమయం

బిడ్డను చూసుకునే సామర్థ్యం తల్లిదండ్రులిద్దరికీ సమానంగా ఉన్నప్పటికీ, తల్లి ప్రతిపాదించిన పెంపకం ప్రణాళిక వాస్తవికమైనదని, బాలుడికి ఎంతో ప్రయోజనకరమని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. బిడ్డ చదువు పట్ల ఆమె చూపిన చొరవతో పాటు, చిన్నారితో గడిపేందుకు వీలుగా తన వృత్తిపరమైన సమయాన్ని మార్చుకునే వెసులుబాటు ఆమెకు ఉందని గుర్తించింది.

మరోవైపు తండ్రి సుమారు 53 మంది అసోసియేట్లతో కూడిన బిజీ లా ఫర్మ్ నడుపుతూ, పలు నగరాల్లో ప్రాక్టీస్ చేస్తున్న విజయవంతమైన న్యాయవాది. దీనివల్ల ఆయన బిడ్డ రోజువారీ అవసరాల కోసం బంధువులు, ఆయాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి వస్తుందని కోర్టు పేర్కొంది. "బిజీగా ఉండే న్యాయవాది కుటుంబ సభ్యుల కోసం ఎంత తక్కువ సమయం కేటాయించగలరో మాకు బాగా తెలుసు. ఇక్కడ కుటుంబ సభ్యుడు అంటే పెద్దవారు కాదు.. ఎంతో చురుగ్గా ఉండే నాలుగేళ్ల చిన్నారి. ఆ వయసు పిల్లలకు వ్యక్తిగత శ్రద్ధ ఎంతో అవసరం" అని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. బిడ్డ ఎదుగుదలలో కీలకమైన ఈ దశలో తండ్రి తగినంత సమయం కేటాయించగలరా అన్న సందేహాన్ని వ్యక్తం చేసింది.

చిన్నపిల్లల అవసరాలు ఎప్పుడు ఎలా ఉంటాయో ఊహించలేమని, వారిని పాఠశాలకు సిద్ధం చేయడం, హోంవర్క్ చేయించడం, అభిరుచులు, పాఠ్యేతర కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించడం వంటి వాటికి నిరంతర శ్రద్ధ అవసరమని కోర్టు గుర్తుచేసింది. తనకు సమయపాలనలో వెసులుబాటు ఉందని తండ్రి వాదించినా, తల్లి ప్రణాళికతో పోలిస్తే ఆయన నాణ్యమైన సమయాన్ని ఇవ్వగలరన్న నమ్మకం తమకు లేదని పేర్కొంది.

"పని ఒత్తిడి కారణంగా తండ్రి తన తల్లిదండ్రుల బాధ్యతల్లో ఎక్కువ భాగాన్ని ఇతరులకు అప్పగించాల్సి వస్తుంది. ప్రస్తుతం స్థిరత్వం లేక ఇబ్బంది పడుతున్న ఆ చిన్నారి శ్రేయస్సుకు ఇది ఏమాత్రం మంచిది కాదు" అని కోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఇందుకు భిన్నంగా, ఒక వీడియో ప్లాట్‌ఫామ్‌కు వైస్ ప్రెసిడెంట్‌గా పనిచేస్తున్న తల్లి, తన సంస్థ వర్క్-ఫ్రమ్-హోమ్ విధానాన్ని, యాజమాన్య అనుమతి పత్రాలను కోర్టుకు సమర్పించారు. బాలుడు పాఠశాలలో లేని సమయంలో తాను పని వేళలను మార్చుకుని దగ్గరుండి చూసుకోగలనని ఆమె నిరూపించారు.

చదువుకు దూరమైన చిన్నారి.. 'నిమ్హాన్స్' నివేదిక కీలకం

తల్లి రూపొందించిన విద్యా ప్రణాళికలో బలమైన అంశాలు ఉన్నాయని కోర్టు ప్రశంసించింది. సింగపూర్‌లోని ఒక ప్రముఖ పాఠశాలలో బాలుడి ప్రవేశ ప్రక్రియను ఆమె ఇప్పటికే ప్రారంభించారని, ఒకవేళ అక్కడ సీటు రాకపోతే ప్రత్యామ్నాయ విద్యాసంస్థలను కూడా గుర్తించారని తెలిపింది. పాఠశాలలతో జరిపిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు, చెల్లించిన, చెల్లించాల్సిన ఫీజుల వివరాలను ఆమె రికార్డుల్లో పొందుపరిచారు.

బాలుడిని తక్షణమే పాఠశాలలో చేర్పించాల్సిన ఆవశ్యకతను బెంగళూరులోని జాతీయ మానసిక ఆరోగ్య, నరాల విజ్ఞాన సంస్థ (నిమ్హాన్స్) నివేదిక స్పష్టం చేసింది. తల్లిదండ్రులిద్దరితో పాటు బాలుడిని పరీక్షించిన నిమ్హాన్స్ నిపుణులు కీలక అంశాలను వెల్లడించారు. బాలుడు సుమారు నాలుగు నెలలుగా సాధారణ పాఠశాల చదువుకు దూరంగా ఉన్నాడని, దినచర్యలో క్రమబద్ధత, స్థిరత్వం లోపించడం వల్ల అతడిలో ప్రవర్తనాపరమైన ఇబ్బందులు తలెత్తుతున్నాయని హెచ్చరించారు. వీలైనంత త్వరగా బాలుడిని తిరిగి తరగతులకు పంపాలని గట్టిగా సిఫార్సు చేశారు.

తల్లిదండ్రులిద్దరికీ బిడ్డపై ఎంతో ప్రేమ ఉందని, పెంపకం సామర్థ్యాలు, బలమైన అనుబంధం ఉన్నాయని, ఇద్దరిలో ఎవరికీ ఎలాంటి మానసిక రుగ్మత లేదని నిమ్హాన్స్ నివేదిక తేల్చింది. అయితే, బాలుడు జర్మన్, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో అనర్గళంగా మాట్లాడగలడని, హిందీలోనూ కొంతవరకు సంభాషించగలడని కోర్టు గమనించింది. తల్లితో బాలుడికి ఉన్న భాషాపరమైన, భావోద్వేగ అనుబంధానికి ఇది అద్దం పడుతోందని వ్యాఖ్యానించింది.

ప్రాంతం కంటే ఆప్యాయతే ముఖ్యం

బాలుడిని సింగపూర్‌కు తీసుకెళ్తే అలవాటైన వాతావరణం నుంచి దూరమవుతాడన్న తండ్రి వాదనను ధర్మాసనం తోసిపుచ్చింది. నాలుగేళ్ల వయసులోనే ఆ చిన్నారి ఢిల్లీ, గోవా, కోల్‌కతా, జర్మనీ ప్రాంతాల మధ్య మారుతూ పెరిగాడని, ఇంకా ఏ వాతావరణానికైనా సులభంగా అలవాటు పడే దశలోనే ఉన్నాడని గుర్తుచేసింది. ఒక బిడ్డకు స్థిరత్వం అనేది కేవలం భౌగోళిక ప్రాంతం వల్ల కాకుండా, చుట్టూ ఉండే మనుషులు, వారు అందించే శ్రద్ధ, ఆప్యాయత, ఏర్పరిచే దినచర్యల ద్వారా వస్తుందని స్పష్టం చేసింది. కస్టడీకి సంబంధించిన చట్టపరమైన నిబంధనలు ఎలా ఉన్నా, తల్లిదండ్రుల హక్కులు, ప్రయోజనాల కంటే బిడ్డ సంక్షేమానికే అత్యున్నత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని తేల్చిచెప్పింది. వివాహేతర సంబంధం ద్వారా జన్మించిన పిల్లల విషయంలో తల్లికే ప్రాథమిక కస్టడీ హక్కు ఉంటుందని పలు దేశాల న్యాయవ్యవస్థలు, గత తీర్పులు గుర్తించాయని ప్రస్తావించింది. "నాలుగేళ్ల లేత వయసున్న బిడ్డ కస్టడీపై తల్లికి ఉన్న ప్రాథమిక హక్కును ఏ చట్టపరమైన నిబంధనా నిరోధించలేదు" అని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. తల్లికి ప్రాధాన్యత హక్కు ఉన్నంత మాత్రాన తండ్రి వాదనను పూర్తిగా తోసిపుచ్చినట్లు కాదని, కానీ ప్రాథమికంగా తల్లికే మెరుగైన స్థానం ఉందని వివరించింది.

రూ. కోటి డిపాజిట్.. తండ్రికి కల్పించిన హక్కులివే

బాలుడిని సింగపూర్ తీసుకెళ్లేందుకు అనుమతిస్తూనే, తండ్రి హక్కులకు భంగం కలగకుండా సుప్రీంకోర్టు పటిష్టమైన రక్షణ చర్యలు చేపట్టింది. బాలుడిని భారత్ నుంచి బయటకు తీసుకెళ్లే ముందు, సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలను ప్రతిబింబించేలా మూడు వారాల్లోగా సింగపూర్‌లోని సంబంధిత న్యాయస్థానం నుంచి 'మిర్రర్ ఆర్డర్' పొందాలని తల్లిని ఆదేశించింది. తాత్కాలిక కస్టడీ నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉండేందుకు హామీగా కోర్టులో రూ. కోటి డిపాజిట్ చేయాలని షరతు విధించింది.

తండ్రి రోజూ కనీసం 20 నిమిషాల పాటు వీడియో కాల్ ద్వారా బాలుడితో మాట్లాడే అవకాశం కల్పించింది. సింగపూర్‌కు వెళ్లి కుమారుడిని కలుసుకునే హక్కుతో పాటు, బాలుడు భారత్‌కు వచ్చినప్పుడు తండ్రి వద్దే ఉండేలా కస్టడీ ఇచ్చింది. అంతేకాదు, ఏడు రోజులకు మించి పాఠశాల సెలవులు వస్తే తల్లి తప్పనిసరిగా బాలుడిని భారత్‌కు తీసుకురావాలని ఆదేశించింది. ఈ ఉత్తర్వులు కేవలం తాత్కాలిక కస్టడీకి మాత్రమే పరిమితమని స్పష్టం చేసిన సుప్రీంకోర్టు, తండ్రి దాఖలు చేసిన గార్డియన్‌షిప్ పిటిషన్‌పై విచారణ జరుపుతున్న ఢిల్లీ కుటుంబ న్యాయస్థానం చట్టప్రకారం స్వతంత్రంగా శాశ్వత కస్టడీపై నిర్ణయం తీసుకుంటుందని తెలిపింది.

ABOUT THE AUTHOR

ప్రవీణ్ కుమార్ లెంకల ప్రస్తుతం హిందుస్తాన్ టైమ్స్ తెలుగు ఎడిటర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. జర్నలిజంలో 25 ఏళ్ల సుదీర్ఘ అనుభవం కలిగిన వీరు, గతంలో సాక్షి దినపత్రికలో ఢిల్లీ నేషనల్ బ్యూరో చీఫ్‌గా (2014-2021) సుమారు ఎనిమిదేళ్ల పాటు పనిచేశారు. ఆ సమయంలో జాతీయ రాజకీయాలు, ప్రభుత్వ విధానాలు, కేంద్ర బడ్జెట్, సార్వత్రిక ఎన్నికలు, రాష్ట్రాల శాసన సభలకు ఎన్నికలు తదితర అనేక అంశాలపై కథనాలు, విశ్లేషణలు, పరిశీలనాత్మక వార్తలు అందించారు. పార్లమెంటు ప్రొసీడింగ్స్ నుంచి.. సుప్రీంకోర్టు విచారణల వరకు కవరేజీలో విశేష అనుభవం ఉంది. ఢిల్లీలో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల రాజకీయ పరిణామాలు, అభివృద్ధి సంబంధిత పెండింగ్ సమస్యలు లోతుగా అందించారు. అంతకుముందు హైదరాబాద్‌లో సాక్షి టాస్క్‌ఫోర్స్ బ్యూరోలో (2008-2013) పనిచేస్తూ భూకుంభకోణాలు, ఫైనాన్స్ సంస్థల మోసాలు, వైట్ కాలర్ స్కామ్స్‌ను వెలికితీశారు. ముఖ్యంగా పోలీసు వ్యవస్థలోని 'ఆర్డర్లీ వ్యవస్థ'పై వీరు చేసిన పరిశోధనాత్మక కథనాలు ప్రభుత్వం ఆ వ్యవస్థను రద్దు చేయడానికి కారణమయ్యాయి. ఈనాడు దినపత్రికలో (2003-2007) నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాల్లో రిపోర్టర్‌గా, సబ్ ఎడిటర్‌గా పనిచేసి గిరిజన తండాల్లో ఆడపిల్లల అమ్మకాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల వెనుకబాటుతనం, ప్రభుత్వ పథకాల్లో అవినీతిపై సంచలనాత్మక కథనాలు రాశారు. ప్రస్తుతం జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిణామాలు, బిజినెస్, స్టాక్ మార్కెట్, టెక్నాలజీ, ఆటోమొబైల్ రంగాలపై నిశితమైన విశ్లేషణలు అందిస్తున్నారు. హిందుస్తాన్ టైమ్స్ నుంచి రెండుసార్లు Digi Journo పురస్కారం పొందారు. కమ్యూనికేషన్ అండ్ జర్నలిజంలో పీజీ (MCJ) పట్టా పొందిన వీరు, కామర్స్ (B.Com) నేపథ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల ఆర్థిక అంశాలను సరళంగా వివరించడంలో సిద్ధహస్తులు. ప్రజా సమస్యలపై పోరాటం, విధానపరమైన మార్పులకు కారణమైన వీరి రిపోర్టింగ్ శైలి తెలుగు జర్నలిజంలో వీరికి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది. 2001లో సీ ఛానెల్ అనే కేబుల్ టీవీలో చేరి కెరీర్ ప్రారంభించి హైదరాబాద్ నగర ఆర్థిక, సామాజిక రంగాలపై కథనాలతో పాటు సినిమా వార్తలను కూడా అందించారు.