కరువు ముప్పు: రబీ పంటల ప్రణాళిక మార్చాలని తెలుగు రాష్ట్రాలకు కేంద్రం సూచన

తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకల్లో తీవ్రమవుతున్న నీటి కొరత నేపథ్యంలో రబీ పంటల ప్రణాళికను పునఃపరిశీలించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం సూచించింది. జలాశయాల్లో లభ్యతలో ఉన్న నీరు, నేలలోని తేమను బట్టి తక్కువ నీటితో పండే ఆరుతడి పంటలను ఎంచుకోవాలని వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ స్పష్టం చేశారు.

తీవ్రమవుతున్న వర్షాభావ పరిస్థితులు, రిజర్వాయర్లలో పడిపోతున్న నీటి నిల్వల నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం అప్రమత్తమైంది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లో కరవు మేఘాలు అలముకుంటున్న తరుణంలో, రబీ సాగు ప్రణాళికలను వెంటనే మార్చుకోవాలని స్పష్టం చేసింది. సాంప్రదాయ పద్ధతుల్లో నీటి వినియోగం ఎక్కువగా ఉండే పంటలు వేయకుండా, లభ్యతలో ఉన్న నీరు, నేలలోని తేమ ఆధారంగానే సాగు నిర్ణయాలు తీసుకోవాలని సూచించింది.

వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ (HT_PRINT)

నీటి లభ్యతే ప్రామాణికం

న్యూఢిల్లీలో సోమవారం ప్రారంభమైన రెండు రోజుల 'జాతీయ వ్యవసాయ సదస్సు – రబీ ప్రచారం 2026'లో కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ పాల్గొన్నారు. "రబీ సీజన్‌లో ఏ పంట సాగు చేయాలనేది నిర్ణయించేందుకు నీటి లభ్యతే ప్రాథమిక ప్రమాణంగా ఉండాలి" అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ప్రస్తుతం దక్షిణ భారతదేశంతో పాటు మహారాష్ట్రలో వర్షాభావ పరిస్థితులు తీవ్రంగా ఉన్నాయన్నారు. మహారాష్ట్రలోని భూభాగంలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతుల ప్రాంతం కరవు ప్రభావానికి గురైందని, ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అధికారికంగా కరవు ప్రకటించిందని పేర్కొన్నారు. అటు కర్ణాటకలోనూ పరిస్థితులు ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయన్నారు. కరవు తీవ్రతను క్షేత్రస్థాయిలో అంచనా వేసేందుకు అక్టోబర్ 3న కేంద్ర అధ్యయన బృందం కర్ణాటకలో పర్యటిస్తుందని, త్వరలోనే మహారాష్ట్రకు మరొక బృందాన్ని పంపుతామని వెల్లడించారు. తాను స్వయంగా ఈ రాష్ట్రాల్లో పర్యటించి రైతులకు అవసరమైన సహాయక చర్యలను సమీక్షిస్తానని ప్రకటించారు.

సాధారణం కంటే 12 శాతం తక్కువ వర్షపాతం

ఈ ఏడాది దేశవ్యాప్తంగా నైరుతి రుతుపవనాల వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా నమోదైంది. భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎమ్‌డీ) గణాంకాల ప్రకారం జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 27 వరకు దేశంలో 755.7 మిమీ వర్షపాతం పడగా, ఇది సాధారణ స్థాయి (857.5 మిమీ) కంటే 12 శాతం తక్కువ.

ఈ వర్షాభావం ఖరీఫ్ సాగుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపింది. సెప్టెంబర్ 18 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణం 110.39 మిలియన్ హెక్టార్లకు పరిమితమైంది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 1.3 శాతం (సుమారు 15 లక్షల హెక్టార్లు) తక్కువ. వరి, జొన్న, చెరకు, ప్రత్తి పంటల సాగు విస్తీర్ణం గణనీయంగా తగ్గడం గమనార్హం.

పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలకు ప్రాధాన్యం

దేశం మొత్తం ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో రబీ సీజన్ వాటా అత్యంత కీలకమైనది. 2025-26లో నమోదు విజయం సాధించిన 376 మిలియన్ టన్నుల మొత్తం ధాన్యంలో, రబీ పంటల వాటానే 48 శాతంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో రబీలో పంట నష్టాలను నివారించేందుకు నీటి వినియోగం తక్కువగా ఉండే పంటలను ప్రోత్సహించాలని కేంద్రం నిర్ణయించింది.

నీటి ఎద్దడి ఉన్న ప్రాంతాల్లో పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజల సాగుకు మొదటి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని రాష్ట్రాలకు సూచించింది. ఇవి తక్కువ నీటితో సమృద్ధిగా పండటమే కాకుండా, దేశీయ నూనె, పప్పుల అవసరాలకు తోడ్పడతాయి. వరి కోతల తర్వాత ఖాళీగా ఉండే పొలాల్లోనూ వీటిని ప్రత్యామ్నాయంగా సాగు చేసేలా రైతులను ప్రోత్సహించాలని స్పష్టం చేసింది. వర్షాధార, సాగునీటి పారకం ప్రాంతాలకు వేర్వేరు పంట ప్రణాళికలు రూపొందించాలని కోరింది.

నేరుగా కొనుగోలుకు కేంద్ర ఏజెన్సీలు సిద్ధం

పంటల సాగుతో పాటు కొనుగోలు వ్యవస్థను సిద్ధం చేయాలని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. ఒకవేళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సకాలంలో ధాన్యం కొనుగోలు కేంద్రాలను ప్రారంభించడంలో విఫలమైతే, నాఫెడ్ (NAFED), ఎన్సీసీఎఫ్ (NCCF) వంటి కేంద్ర ఏజెన్సీలు నేరుగా రంగంలోకి దిగుతాయని మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ వెల్లడించారు. రైతుల నుంచి పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలను మద్దతు ధరకు సేకరించేందుకు కేంద్ర ఏజెన్సీలు సిద్ధంగా ఉన్నాయని, ఈ ప్రక్రియకు రాష్ట్రాలు అవసరమైన సదుపాయాలు కల్పించాలని కోరారు.