ఒడిశాలో ₹8,500 కోట్లతో భారీ చమురు నిల్వ కేంద్రం.. యుద్ధ భయాల వేళ కేంద్రం నిర్ణయం

పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, దేశ ఇంధన భద్రత కోసం కేంద్రం కీలక అడుగు వేసింది. ఒడిశాలోని చండిఖోల్‌లో 40 లక్షల టన్నుల సామర్థ్యంతో భారీ ముడిచమురు నిల్వ కేంద్రాన్ని నిర్మించేందుకు ₹8,500 కోట్ల టెండర్‌కు సిద్ధమైంది.

అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా అంతర్జాతీయంగా ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థ చిన్నాభిన్నమయ్యే ప్రమాదం కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా ప్రపంచ చమురు రవాణాలో 20 శాతం వాటా కలిగిన 'హార్ముజ్ జలసంధి' దిగ్బంధనానికి గురైతే, భారత్‌కు వచ్చే చమురులో 40 శాతం నిలిచిపోయే ముప్పు ఉంది. ఈ అత్యవసర పరిస్థితిని ముందే పసిగట్టిన భారత ప్రభుత్వం, దేశీయ వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను (Strategic Petroleum Reserves - SPR) యుద్ధ ప్రాతిపదికన పెంచాలని నిర్ణయించింది.

ఒడిశాలో ₹8,500 కోట్లతో భారీ చమురు నిల్వ కేంద్రం.. యుద్ధ భయాల వేళ కేంద్రం నిర్ణయం (HT_PRINT)

ఒడిశా, కర్ణాటకల్లో మెగా ప్రాజెక్టులు

భారత వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వ సంస్థ (ISPRL) ఒడిశాలోని చండిఖోల్‌లో 40 లక్షల టన్నుల సామర్థ్యం గల కేంద్రాన్ని నిర్మించేందుకు ఏప్రిల్ నెలాఖరులోగా టెండర్లు పిలవనుంది. ఐదేళ్ల క్రితమే ఈ ప్రాజెక్టుకు ఆమోదం లభించినప్పటికీ, మారుతున్న అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఇప్పుడు దీనికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది. ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సుమారు ఒక బిలియన్ డాలర్లు ( ₹8,500 కోట్లు) ఖర్చు అవుతుందని అంచనా. కేవలం నిర్మాణం మాత్రమే కాకుండా, ఈ కేంద్రాన్ని ముడిచమురుతో నింపడానికి మరో 3 బిలియన్ డాలర్లు (సుమారు ₹25,000 కోట్లు) అవసరమవుతాయి.

మరోవైపు, కర్ణాటకలోని పాడూరులో 25 లక్షల టన్నుల సామర్థ్యంతో రెండో దశ నిల్వ కేంద్రం పనులు కూడా వేగవంతం కానున్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టును పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) పద్ధతిలో నిర్మించే కాంట్రాక్టును హైదరాబాద్‌కు చెందిన మేఘా ఇంజనీరింగ్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్స్ లిమిటెడ్ (MEIL) దక్కించుకుంది. దేశంలో ఇలా ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతో నిర్మితమవుతున్న తొలి చమురు నిల్వ కేంద్రం ఇదే కావడం విశేషం.

హార్ముజ్ జలసంధి ముప్పు - ఖజానాపై భారం

భారత్ తన చమురు అవసరాల కోసం 90 శాతం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. యుద్ధం కారణంగా సరఫరా తగ్గితే ధరలు ఆకాశాన్నంటుతాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధర కేవలం ఒక డాలర్ పెరిగినా, మన దేశ వార్షిక దిగుమతి బిల్లుపై సుమారు ₹16,000 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుంది. ఇది రూపాయి విలువను తగ్గించడమే కాకుండా, దేశంలో నిత్యావసరాల ధరలు పెరగడానికి (ద్రవ్యోల్బణం) కారణమవుతుంది.

ప్రస్తుతం భారత్ వద్ద 53.3 లక్షల టన్నుల చమురు నిల్వ సామర్థ్యం ఉంది. దీన్ని మరో 65 లక్షల టన్నులకు పెంచాలని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. "దేశ అవసరాలకు సరిపడా చమురు నిల్వలు ఉండేలా నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తున్నాం, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా కూడా చమురును సేకరిస్తున్నాం," అని ఆయన పార్లమెంటులో పేర్కొన్నారు.

నిపుణుల హెచ్చరిక

వ్యూహాత్మక నిల్వ కేంద్రాల నిర్మాణం మంచి నిర్ణయమే అయినప్పటికీ, ఇవి పూర్తి కావడానికి కనీసం 5 నుంచి 7 ఏళ్ల సమయం పడుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ముడిచమురు ధరలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడే ఇలాంటి కేంద్రాలను నిర్మించి నిల్వ చేయాల్సిందని, ప్రస్తుతం అధిక ధరల కాలంలో వీటిని నింపడం ఖజానాకు సవాలుతో కూడుకున్న పని అని మాజీ ప్రణాళికా సంఘం సభ్యుడు కిరీట్ పారిఖ్ పేర్కొన్నారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వ కేంద్రాలు (SPR) అంటే ఏమిటి?

యుద్ధం లేదా ప్రకృతి వైపరీత్యాల వంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో చమురు సరఫరా నిలిచిపోతే, దేశ అవసరాల కోసం భూగర్భంలో భారీ ట్యాంకుల్లో నిల్వ చేసే ముడిచమురునే వ్యూహాత్మక నిల్వలు అంటారు. ఇవి దేశ ఇంధన భద్రతకు వెన్నెముక వంటివి.

2. ఒడిశాలో నిర్మించే ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకత ఏమిటి?

ఒడిశాలోని చండిఖోల్‌లో 40 లక్షల టన్నుల సామర్థ్యంతో ఈ కేంద్రాన్ని నిర్మిస్తున్నారు. దీనికి దాదాపు ₹8,500 కోట్ల వ్యయం అవుతుంది. ఇది పూర్తయితే తూర్పు తీరంలో భారత్‌కు అతిపెద్ద చమురు రక్షణ కవచం లభిస్తుంది.

3. పాడూరు ప్రాజెక్టును ఎవరు నిర్మిస్తున్నారు?

కర్ణాటకలోని పాడూరు రెండో దశ ప్రాజెక్టును హైదరాబాద్‌కు చెందిన మేఘా ఇంజనీరింగ్ (MEIL) సంస్థ నిర్మిస్తోంది. ఇది పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) పద్ధతిలో జరుగుతున్న దేశపు తొలి ప్రాజెక్టు.

4. చమురు ధరలు పెరిగితే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం ఏమిటి?

ముడిచమురు ధరలో ప్రతి 1 డాలర్ పెరుగుదల భారత్ దిగుమతి బిల్లును ₹16,000 కోట్లు పెంచుతుంది. దీనివల్ల రూపాయి విలువ పడిపోవడం, రవాణా ఖర్చులు పెరగడం వంటి పరిణామాలు సంభవిస్తాయి.