ఇరాన్ నుంచి భారత్‌కు చమురు ఆఫర్.. కానీ భారీ ధర! అమెరికా సడలింపుల వేళ మారుతున్న సమీకరణాలు

ఇరాన్‌పై అమెరికా ఆంక్షలను తాత్కాలికంగా సడలించడంతో భారత్‌కు చమురు దిగుమతి చేసుకునే అవకాశం లభించింది. అయితే, ప్రస్తుత సంక్షోభ పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఇరాన్ చమురును బ్రెంట్ క్రూడ్ కంటే అధిక ధరకు (ప్రీమియం) ఆఫర్ చేస్తున్నట్లు సమాచారం.

న్యూఢిల్లీ: ప్రపంచంలోనే మూడో అతిపెద్ద చమురు వినియోగదారుగా ఉన్న భారత్‌కు ఇరాన్ నుంచి మళ్లీ ముడి చమురు వచ్చే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే, ఈసారి ఇరాన్ చమురు తక్కువ ధరకు కాకుండా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ధర (Brent) కంటే అదనపు ప్రీమియంతో భారత్‌కు ఆఫర్ చేయడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఇరాన్‌పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం కారణంగా నెలకొన్న ఇంధన సంక్షోభాన్ని అధిగమించేందుకు వాషింగ్టన్ తాజాగా కొన్ని ఆంక్షలను సడలించడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.

ఇరాన్ నుంచి భారత్‌కు చమురు ఆఫర్.. కానీ భారీ ధర! మారుతున్న సమీకరణాలు (Bloomberg Representational)

అమెరికా ఒత్తిడి కారణంగా 2019 మే నెల నుంచి భారత్, ఇరాన్ నుంచి ఒక్క చమురు కార్గోను కూడా తీసుకోలేదు. కానీ, ప్రస్తుతం ఇరాన్‌పై యుద్ధం నాలుగో వారానికి చేరుకోవడంతో హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు రవాణాకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. దీనివల్ల భారత్ వంటి దేశాల్లో ఇంధన సరఫరాపై ప్రభావం పడింది.

30 రోజుల వెసులుబాటు.. కానీ షరతులు వర్తిస్తాయి

అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. సముద్రంలో ఇప్పటికే లోడ్ అయి ఉన్న ఇరాన్ చమురును కొనుగోలు చేసేందుకు ట్రంప్ ప్రభుత్వం 30 రోజుల పాటు ఆంక్షల నుంచి మినహాయింపు ఇచ్చింది. మార్చి 20వ తేదీ లోపు ఓడల్లో లోడ్ అయి, ఏప్రిల్ 19లోపు అన్ లోడ్ అయ్యే చమురుకు మాత్రమే ఈ వెసులుబాటు వర్తిస్తుంది.

అయితే, ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించుకోవాలంటే భారత్ భారీ మూల్యం చెల్లించాల్సి రావచ్చు. ఐసీఈ బ్రెంట్ (ICE Brent) ధర కంటే బ్యారెల్‌కు సుమారు 6 నుంచి 8 డాలర్ల అదనపు ప్రీమియంను ఇరాన్ డిమాండ్ చేస్తున్నట్లు పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, చమురు అందిన ఏడు రోజుల్లోనే పేమెంట్ పూర్తి చేయాలని షరతు పెట్టినట్లు తెలుస్తోంది.

రూపాయిల్లో చెల్లింపులు సాధ్యమేనా?

చమురుతో పాటు భారత్‌లో ప్రస్తుతం వంట గ్యాస్ (LPG) కొరత కూడా తీవ్రంగా ఉంది. ఇరాన్ భారత్‌కు భౌగోళికంగా దగ్గరగా ఉండటం వల్ల రవాణా ఖర్చులు తగ్గుతాయని రిఫైనరీలు భావిస్తున్నాయి. పేమెంట్స్ విషయంలో నేషనల్ ఇరానియన్ ఆయిల్ కంపెనీ (NIOC) డాలర్లలో చెల్లింపులు కోరుతున్నప్పటికీ, కొన్ని సందర్భాల్లో భారతీయ రూపాయిలను స్వీకరించడానికి కూడా సుముఖత వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం.

అయితే, ఇరాన్‌పై స్విఫ్ట్ (SWIFT) పేమెంట్ సిస్టమ్ ఆంక్షలు ఉండటంతో, డబ్బు ఎలా పంపాలనే దానిపై భారతీయ రిఫైనరీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. దీనిపై ప్రభుత్వం నుంచి స్పష్టత వచ్చిన తర్వాతే ఒప్పందాలు చేసుకునే అవకాశం ఉంది.

ప్రభుత్వ స్పందన

ఈ అంశంపై పెట్రోలియం శాఖ జాయింట్ సెక్రటరీ సుజాత శర్మ స్పందిస్తూ.. "ఇరాన్ నుంచి ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేయాలా వద్దా అనేది పూర్తిగా చమురు కంపెనీలు తీసుకునే టెక్నో-కమర్షియల్ నిర్ణయం" అని ఒక ఇంధన సదస్సులో పేర్కొన్నారు.

ప్రస్తుత ఇంధన సంక్షోభం 1970లలో వచ్చిన ఆయిల్ షాక్స్ కంటే ప్రమాదకరంగా ఉందని అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ ఫాతిహ్ బిరోల్ హెచ్చరించడం గమనార్హం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. ఇరాన్ నుంచి భారత్ చమురు కొనుగోలు ఎప్పుడు నిలిపివేసింది?

అమెరికా ఆంక్షల ఒత్తిడి కారణంగా భారత్ 2019 మే నెల నుంచి ఇరాన్ నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులను నిలిపివేసింది.

2. ఇప్పుడు మళ్లీ కొనుగోలు చేయడానికి అవకాశం ఎలా వచ్చింది?

మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధం కారణంగా నెలకొన్న ఇంధన కొరతను తగ్గించేందుకు అమెరికా ప్రభుత్వం 30 రోజుల పాటు తాత్కాలికంగా ఆంక్షల నుంచి మినహాయింపు (Waiver) ఇచ్చింది.

3. ఇరాన్ చమురు ధర ఎందుకు ఎక్కువగా ఉంది?

ప్రస్తుతం సరఫరా గొలుసులో ఉన్న ఆటంకాలు, డిమాండ్ దృష్ట్యా ఇరాన్ అంతర్జాతీయ ధర కంటే 6 నుంచి 8 డాలర్లు అదనంగా (Premium) కోరుతోంది.