స్టాక్ మార్కెట్లో ట్రేడింగ్ చేసేవారు తమ లాభాలను ఎల్లప్పుడూ క్యాపిటల్ గెయిన్స్గానే ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR)లో చూపించవచ్చని అనుకుంటే, అది ఆదాయపు పన్ను నోటీసుకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. ట్రేడ్ల స్వభావం, తరచుదనం ఆధారంగా కొన్ని సందర్భాల్లో షేర్ ట్రేడింగ్ లాభాలు బిజినెస్ ఇన్కమ్గా పరిగణించబడతాయి.
బిజినెస్ ఇన్కమ్కు సంబంధించిన ITR ఫైలింగ్ గడువు మరికొన్ని రోజుల్లోనే ముగియనుండటంతో ఈ తేడాను అర్థం చేసుకోవడం ఎంతో అవసరం. క్యాపిటల్ గెయిన్స్ను ITR-1 లేదా ITR-2 ద్వారా దాఖలు చేయాలి, దీనికి జులై 31 గడువుగా ఉంది. అయితే బిజినెస్ ఇన్కమ్ను ITR-3 లేదా ITR-4 ద్వారా చూపించే పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఆగస్టు 31 వరకు గడువు ఉంటుంది.
ట్రేడింగ్ లాభాలు బిజినెస్ ఇన్కమ్గా ఎప్పుడు మారతాయి?
ఇంట్రాడే, ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) ట్రేడింగ్లో పాల్గొనేవారు గమనించాల్సిన ముఖ్య విషయం ఏంటంటే, భారత్లో ఈ లావాదేవీలను సాధారణ ఈక్విటీ లావాదేవీల కంటే వేరుగా పరిగణిస్తారు. ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేవలం ఒక్క ట్రేడ్ చేసినా ఈ నియమం వర్తిస్తుంది.
ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ను స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్గా, F&O లాభాలను నాన్-స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్గా పరిగణిస్తారు. రెండూ బిజినెస్ ఇన్కమ్ కిందకే వస్తాయి కాబట్టి, పన్ను చెల్లింపుదారు ITR-3 దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది. అయితే అర్హత నిబంధనలకు లోబడి ప్రిజంప్టివ్ టాక్సేషన్ స్కీమ్ను ఎంచుకున్నవారు ITR-4ను వాడొచ్చు.
ఈ లావాదేవీలను ఐటీఆర్లో "ప్రాఫిట్ అండ్ గెయిన్ ఫ్రమ్ బిజినెస్ ఆర్ ప్రొఫెషన్" విభాగంలో చూపించి, వ్యక్తి వర్తించే స్లాబ్ రేటు ప్రకారం పన్ను చెల్లించాలి. అంటే ఈ లాభాలు మిగతా ఆదాయానికి కలిపి, పన్ను విధానం, స్లాబ్ రేటు ఆధారంగా పన్ను విధిస్తారు.
ఇంట్రాడే, F&O నష్టాలను సెట్-ఆఫ్ చేయవచ్చా?
ఇంట్రాడే, F&O ట్రేడింగ్ నష్టాల సెట్-ఆఫ్ నిబంధనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ నష్టాలు స్పెక్యులేటివ్ స్వభావం కలిగినందున, వాటిని స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్తో మాత్రమే సర్దుబాటు చేయగలుగుతారు. గడువులోగా ITR దాఖలు చేస్తే, ఈ నష్టాలను నాలుగు అసెస్మెంట్ సంవత్సరాల వరకు క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేసుకోవచ్చు.
{{/usCountry}}ఇంట్రాడే, F&O ట్రేడింగ్ నష్టాల సెట్-ఆఫ్ నిబంధనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ నష్టాలు స్పెక్యులేటివ్ స్వభావం కలిగినందున, వాటిని స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్తో మాత్రమే సర్దుబాటు చేయగలుగుతారు. గడువులోగా ITR దాఖలు చేస్తే, ఈ నష్టాలను నాలుగు అసెస్మెంట్ సంవత్సరాల వరకు క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేసుకోవచ్చు.
{{/usCountry}}F&O నష్టాలను మాత్రం, జీతం ఆదాయం మినహా అదే ఆర్థిక సంవత్సరంలోని ఏ ఇతర ఆదాయంతోనైనా సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు. సర్దుబాటు కాని నష్టాలను ఎనిమిది అసెస్మెంట్ సంవత్సరాల వరకు క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేసి, భవిష్యత్తులో నాన్-స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్తో సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు. అయితే వీటిని స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఇన్కమ్తో సర్దుబాటు చేయడానికి వీలుండదు.
డెలివరీ ట్రేడ్లను బిజినెస్ ఇన్కమ్గా చూపించవచ్చా?
డెలివరీ ఆధారిత షేర్ లావాదేవీలను సాధారణంగా క్యాపిటల్ గెయిన్స్గానే పన్ను విధిస్తారు. అయితే పన్ను చెల్లింపుదారు పరిస్థితులను బట్టి, ఈ లాభాలను కూడా బిజినెస్ ఇన్కమ్గా పరిగణించే అవకాశం ఉంది.
లావాదేవీల పరిమాణం, ఫ్రీక్వెన్సీ, నిధుల మూలం, సగటు హోల్డింగ్ వ్యవధి, పన్ను చెల్లింపుదారు ఉద్దేశం, ఖాతా పుస్తకాల్లో లెక్కింపు పద్ధతి వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని లాభాలను బిజినెస్ ఇన్కమ్గా చూపించాలా, క్యాపిటల్ గెయిన్స్గా చూపించాలా అని నిర్ధారిస్తారు.
స్టాక్ బ్రోకరేజ్ సంస్థ గ్రో నివేదిక ప్రకారం, తరచుగా చేసే డెలివరీ ట్రేడింగ్ను బిజినెస్ ఇన్కమ్గానే పరిగణించి, నిర్దేశిత గడువులోగా ITR-3లో చూపించాలి. AY 2026-27కు ఈ గడువు ఆగస్టు 31, 2026గా ఉంది.
డెలివరీ ఆధారిత ట్రేడ్లన్నింటికీ వర్తించే ఏకైక నియమం అంటూ ఏదీ లేదు. లావాదేవీల మొత్తం స్వభావాన్ని బట్టే వర్గీకరణ ఆధారపడి ఉంటుంది.