గ్రీన్ బాణసంచాపై సుప్రీం కీలక తీర్పు: బేరియంపై అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు

దేశంలో బాణసంచాపై సంపూర్ణ నిషేధం విధించేందుకు సుప్రీంకోర్టు నిరాకరించింది. పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు ప్రజల భావోద్వేగాలను సమతుల్యం చేస్తూ, కొత్త తరం జాయింట్ గ్రీన్ క్రాకర్ల వాడకానికి అనుమతినిచ్చింది. బేరియం కలిగిన బాణసంచా ప్రభావంపై నివేదిక ఇచ్చేందుకు కేంద్రానికి అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు పొడిగించింది.

దేశవ్యాప్తంగా బాణసంచాపై సంపూర్ణ నిషేధం విధించలేమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. పర్యావరణ పరిరక్షణ, ప్రజల భావోద్వేగాల మధ్య సమతుల్యత పాటించాల్సిన అవసరం ఉందని వ్యాఖ్యానించింది. నిబంధనలకు లోబడి పనిచేసే కొత్త తరం 'జాయింట్ గ్రీన్ క్రాకర్స్' (లడీలు) తయారీ, విక్రయాలకు అనుమతినిస్తూనే, బేరియం రసాయనంతో కూడిన గ్రీన్ క్రాకర్ల ప్రభావంపై తుది అంచనా వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, నిపుణుల కమిటీకి అక్టోబర్ 15 వరకు సమయం ఇచ్చింది.

గ్రీన్ బాణసంచాపై సుప్రీం కీలక తీర్పు: బేరియంపై అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు

న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ ఎం.ఎం. సుందరేశ్, జస్టిస్ పి.బి. వరాలేలతో కూడిన ద్విసభ్య ధర్మాసనం బుధవారం ఈ కీలక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

సంపూర్ణ నిషేధం కుదరదు

పరిమితులు లేని బాణసంచా కాల్చివేతను లేదా సంపూర్ణ నిషేధాన్ని తాము సమర్థించబోమని ధర్మాసనం తెలిపింది. "మనం సంపూర్ణ నిషేధాన్ని అనుమతించం, అలాగని 24 గంటల పాటు బాణసంచా కాల్చడానికీ సమ్మతించం. సంపూర్ణ నిషేధం విధిస్తే ప్రజల భావోద్వేగాలు దెబ్బతింటాయి. అదే సమయంలో 24 గంటలు అనుమతిస్తే వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో బాధపడేవారు, పిల్లలపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది" అని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.

కాలుష్యం తగ్గించేందుకు, ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడేందుకు దేశవ్యాప్తంగా బాణసంచాను పూర్తిగా నిషేధించాలని కోరుతూ అర్జున్ గోపాల్‌తో పాటు మరో ఇద్దరు మైనర్లు 2015లో వేసిన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది.

కొత్త తరం జాయింట్ క్రాకర్స్‌కు పచ్చజెండా

సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్-నేషనల్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజనీరింగ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (సీఎస్ఐఆర్-నీరి), పెట్రోలియం అండ్ ఎక్స్‌ప్లోజివ్స్ సేఫ్టీ ఆర్గనైజేషన్ (పీఈఎస్ఓ), సెంట్రల్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డ్ (సీపీసీబీ) నిపుణుల సలహాల మేరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సమర్పించిన నివేదికను ధర్మాసనం ఆమోదించింది.

నిబంధనలకు లోబడి నిర్దిష్ట కొత్త తరం జాయింట్ క్రాకర్లను (లడీలు) ఉపయోగించవచ్చని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ (ఏఎస్‌జీ) ఐశ్వర్య భాటి కోర్టుకు వివరించారు. సాధారణ బాణసంచా 140 నుంచి 160 డెసిబెళ్ల శబ్దాన్ని చేస్తుండగా, ఈ కొత్త తరం లడీలు 125 డెసిబెళ్ల కంటే తక్కువ శబ్దానికే పరిమితమవుతాయని, వీటిలో బేరియం రసాయనం వాడటం లేదని స్పష్టం చేశారు. తయారీదారులు బాణసంచా షెల్ సంఖ్య, పరిమాణం, పేలుళ్ల మధ్య సమయం వంటి నిబంధనలను ఖచ్చితంగా పాటించాలని నిపుణులు షరతులు విధించారు.

బేరియం అంశంపై అక్టోబర్ 15 వరకు గడువు

బేరియం రసాయనం కలిగిన గ్రీన్ క్రాకర్ల అంశంపై తుది నిర్ణయం ఇంకా పెండింగ్‌లోనే ఉంది. బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పరీక్షలు నిర్వహిస్తేనే పరిసరాల గాలి నాణ్యతపై బేరియం ప్రభావం స్పష్టంగా తెలుస్తుందని ఏఎస్‌జీ ఐశ్వర్య భాటి కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. దీనిపై సమగ్ర అంచనా పూర్తి చేసేందుకు కేంద్రానికి, నిపుణుల బృందానికి అక్టోబర్ 15 వరకు సమయం లభించింది.

పిటిషనర్ల తరఫున వాదనలు వినిపించిన అడ్వకేట్ పూజా ధర్ స్పందిస్తూ.. గతంలో బేరియం కలిగిన బాణసంచాపై కోర్టు స్పష్టమైన నిషేధం విధించిందని గుర్తుచేశారు. సీఎస్ఐఆర్-నీరి అధ్యయనాల ఆధారంగా బేరియం రసాయనం శ్వాసకోశ ఆరోగ్యానికి హాని కలిగిస్తుందని 2018లో సుప్రీంకోర్టు ఈ నిషేధాన్ని అమలు చేసింది.

సెప్టెంబర్ 2న జరిగిన విచారణలో, పర్యావరణ విషయాల్లో నిపుణుల అభిప్రాయాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని పేర్కొన్న ధర్మాసనం, కొత్త తరం గ్రీన్ క్రాకర్లకు ఇచ్చిన మినహాయింపులపై నిబంధనలు ఖరారు చేయడానికి కేంద్రానికి మూడు వారాల సమయం ఇచ్చింది. నీరి (NEERI) నిర్వహించిన ల్యాబ్ పరీక్షల్లో బేరియం ఉన్న కొత్త తరం గ్రీన్ క్రాకర్ల వల్ల పీఎం10 (PM10) ఉద్గారాలు 45% నుండి 60% వరకు తగ్గినట్లు తేలింది. అయితే, క్షేత్రస్థాయిలో నిజమైన ప్రభావాన్ని అంచనా వేసేందుకు ఢిల్లీ, భోపాల్, కోల్‌కతా, చెన్నైలలో బహిరంగ పరీక్షలు నిర్వహించాలని కేంద్రం ప్రతిపాదించింది.

ఉత్సవాల సీజన్ నేపథ్యంలో వ్యాపారుల విజ్ఞప్తి

దసరా, దీపావళి పండగలు దగ్గరపడుతున్నందున కేంద్రం ఆమోదించిన ఫార్ములాల ఆధారంగా తయారీ, పంపిణీ, విక్రయాలు వేగవంతం చేయాల్సి ఉందని, ఈ వ్యవహారంపై అత్యవసర ఉత్తర్వులు ఇవ్వాలని తయారీదారుల తరఫు సీనియర్ న్యాయవాదులు కే పరమేశ్వర్, ప్రణవ్ సచ్‌దేవా కోర్టును కోరారు.

ఢిల్లీ-ఎన్‌సిఆర్‌ ప్రాంతంలో బాణసంచా నిబంధనలపై ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్య కాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం వద్ద ఉన్న కేసుతో ఈ వ్యవహారం ముడిపడి ఉంది. రెండు పిటిషన్లలో అంశాలు ఒకేలా ఉన్నందున, ఉమ్మడి విచారణ కోసం సీజేఐని సంప్రదించేందుకు ధర్మాసనం అనుమతించింది. గత ఏడాది అక్టోబర్‌లో అప్పటి సీజేఐ బి.ఆర్. గవాయ్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఏప్రిల్ 3, 2025 నాటి నిషేధ ఉత్తర్వులను సవరిస్తూ, దీపావళి సమయంలో అక్టోబర్ 18 నుండి 20 వరకు నిర్దిష్ట సమయాల్లో బాణసంచా విక్రయాలు, కాల్చడానికి పరిమిత అనుమతి ఇచ్చింది.