ఓటర్ల నమోదు కోసం ఉపయోగించే చట్టబద్ధమైన ఫారం-6లో చేసిన మార్పులపై అత్యున్నత న్యాయస్థానం తీవ్రంగా స్పందించింది. ఆన్‌లైన్ పోర్టల్‌లో ఫారం-6 స్వరూపాన్ని మార్చడంపై తాము ఎలాంటి ఆమోదం తెలపలేదని సుప్రీంకోర్టు సోమవారం తేల్చిచెప్పింది. కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం తమ ఈసీఐనెట్ (ECINet), ఈఆర్‌ఓనెట్ (ERONet) పోర్టల్‌లో ఆన్‌లైన్ ఫారం-6ను ఏకపక్షంగా సవరించిందంటూ దాఖలైన పిటిషన్‌పై విచారణ చేపట్టిన ధర్మాసనం.. అసలు ఈ మార్పులకు ఎవరు బాధ్యులో పరిశీలిస్తామని వ్యాఖ్యానించింది. ఈ మేరకు సంబంధిత రికార్డులను సమర్పించాలని ఆదేశిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఎన్నికల సంఘానికి నోటీసులు జారీ చేసింది.
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జాయ్‌మాల్యా బాగ్చీ, జస్టిస్ వి. మోహనలతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం ఈ పిటిషన్‌ను విచారించింది. న్యాయవాది శైలేంద్ర మణి త్రిపాఠి దాఖలు చేసిన పిటిషన్ తరఫున సీనియర్ అడ్వకేట్ మేనకా గురుస్వామి వాదనలు వినిపించారు. ఢిల్లీ సహా పలు రాష్ట్రాల్లో జరిగిన ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియలో నిబంధనలకు విరుద్ధంగా అదనపు షరతులను జోడించారని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
"సవరించిన ఫారం-6కి మేము ఎలాంటి ఆమోదం ఇవ్వలేదని స్పష్టంగా చెబుతున్నాం. రికార్డులు కోర్టు ముందుకు వచ్చినప్పుడు అసలు ఈ మార్పులు ఎవరు చేశారో చూస్తాం" అని సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్ వ్యాఖ్యానించారు.
అసలేమిటీ ఫారం-6 వివాదం?
ఓటర్ల జాబితాలో కొత్తగా పేరు చేర్చుకోవాలనుకునే పౌరులు చట్టబద్ధంగా సమర్పించే దరఖాస్తునే 'ఫారం-6' అంటారు. అయితే, ఇటీవల చేపట్టిన ఎస్ఐఆర్ (SIR) ప్రక్రియ సందర్భంగా పోర్టల్‌లోని ఆన్‌లైన్ ఫారమ్‌లో ఈసీ కొన్ని అదనపు నిబంధనలను చేర్చింది.
జులై నెలలో చేసిన మార్పుల ప్రకారం.. గతంలో జరిగిన ఎస్ఐఆర్ ఓటర్ల జాబితాలో దరఖాస్తుదారు పేరు గానీ, లేదా వారి తల్లిదండ్రులు, తాతముత్తాతల పేర్లు గానీ ఉన్నాయో లేదో వెల్లడించాలని ఆన్‌లైన్ ఫారంలో కొత్త సెక్షన్‌ను చేర్చారు. ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇస్తేనే దరఖాస్తు ప్రక్రియ పూర్తయ్యేలా ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థను సవరించారు.
ఈ మార్పుపై ఎన్నికల సంఘం లోపలే తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమైంది. 1960 నాటి ఓటర్ల నమోదు నిబంధనల (Registration of Electors Rules, 1960) ప్రకారం ఫారం-6 నిబంధనలను నిర్ణయిస్తారు. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం 1950 లోని సెక్షన్ 28 ప్రకారం నిబంధనలను సవరించాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎన్నికల సంఘాన్ని సంప్రదించి, పార్లమెంట్ ముందు ఉంచాలి. అటువంటి చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియను అనుసరించకుండా కేవలం ఆన్‌లైన్ ఫారంను మార్చే అధికారం లేదని ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి రికార్డుపూర్వకంగా అభ్యంతరం తెలిపారు. అయితే, ఇది కేవలం ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ వరకేనని, చట్టబద్ధమైన ఫారం-6ను సవరించలేదని ఈసీ సమర్థించుకుంది.
ఓటర్లపై పడుతున్న ప్రతికూల ప్రభావం
{{/usCountry}}ఈ మార్పుపై ఎన్నికల సంఘం లోపలే తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమైంది. 1960 నాటి ఓటర్ల నమోదు నిబంధనల (Registration of Electors Rules, 1960) ప్రకారం ఫారం-6 నిబంధనలను నిర్ణయిస్తారు. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం 1950 లోని సెక్షన్ 28 ప్రకారం నిబంధనలను సవరించాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎన్నికల సంఘాన్ని సంప్రదించి, పార్లమెంట్ ముందు ఉంచాలి. అటువంటి చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియను అనుసరించకుండా కేవలం ఆన్‌లైన్ ఫారంను మార్చే అధికారం లేదని ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి రికార్డుపూర్వకంగా అభ్యంతరం తెలిపారు. అయితే, ఇది కేవలం ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ వరకేనని, చట్టబద్ధమైన ఫారం-6ను సవరించలేదని ఈసీ సమర్థించుకుంది.
ఓటర్లపై పడుతున్న ప్రతికూల ప్రభావం
{{/usCountry}}అనేక దశాబ్దాల క్రితం ఎస్ఐఆర్ జరిగిన రాష్ట్రాల్లో ఈ నూతన నిబంధన తీవ్ర చిక్కులకు దారితీసింది. ఇప్పుడే 18 ఏళ్లు నిండిన కొత్త ఓటర్లకు 2000ల ప్రారంభంలో జరిగిన ఎస్‌ఐఆర్‌లో పేర్లు ఉండే అవకాశం లేదు. దీంతో వారు తమ తల్లిదండ్రులు లేదా తాతముత్తాతల పేర్లతో బంధుత్వాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
మరోవైపు, దేశవ్యాప్తంగా వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఎస్ఐఆర్ నిర్వహణ ద్వారా ముసాయిదా జాబితాల నుంచి దాదాపు 13 కోట్లకు పైగా పేర్లను తొలగించారు. ఆ జాబితాలో పేర్లు పోగొట్టుకున్న పౌరులు మళ్లీ నమోదు చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తే.. 'తొలిసారిగా అప్లై చేస్తున్నాను' అని ఫారం-6లో డిక్లరేషన్ ఇవ్వాల్సి రావడం వివాదాస్పదమైంది.
నిరసనల వేళ ఈసీ నిర్ణయం.. ఇతర పిటిషన్‌తో ట్యాగ్
వివాదం తీవ్రరూపం దాల్చడంతో, ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ పూర్తయిన రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఆన్‌లైన్ ఫారం నుంచి ఈ అదనపు నిబంధనలను ఎన్నికల సంఘం ఉపసంహరించుకుంది. సెప్టెంబరు 26న స్పష్టీకరణ ఇస్తూ, ఎస్ఐఆర్ కాలంలో మాత్రమే అదనపు నిబంధనలు వర్తిస్తాయని, మిగిలిన సమయంలో 1960 నిబంధనల ప్రకారమే ఫారం-6 ఉంటుందని తెలిపింది.
ఢిల్లీ, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సుమారు 16 లక్షల అపీళ్లు ట్రిబ్యునళ్ల ముందు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయని సీనియర్ అడ్వకేట్ మేనకా గురుస్వామి వాదించారు. ఈ పిటిషన్‌ను సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ ఏకపక్ష వైఖరిపై దాఖలైన రాకేష్ కుమార్ సింగ్ పిటిషన్‌తో ట్యాగ్ చేయాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. ఇందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది. సీఈసీ ఏకపక్ష నిర్ణయాలపై దాఖలైన పిటిషన్‌లో కేంద్రం, ఈసీలకు నోటీసులు ఇస్తూనే, సీఈసీ విధులపై ఎలాంటి మధ్యంతర స్టే ఇచ్చేందుకు కోర్టు నిరాకరించింది. చట్టబద్ధమైన విధానాలను పాటించారా లేదా అనేది రికార్డులను పరిశీలించిన తర్వాతే తేలుస్తామని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.