ప్రపంచానికి వైరస్ ముప్పు: ఎబోలా, హంటావైరస్ వ్యాప్తిపై డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ బాంబు.. ప్రమాదకర స్థితిలో మానవాళి

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) చీఫ్ టెడ్రోస్ అధనామ్ గెబ్రియేసస్ ప్రపంచ దేశాలను హెచ్చరించారు. ఎబోలా, హంటావైరస్ వంటి ప్రాణాంతక వ్యాధులు విజృంభిస్తున్న తరుణంలో, దేశాల మధ్య విభేదాలు ఆరోగ్య రక్షణకు శాపంగా మారుతున్నాయని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

ప్రపంచం మరోసారి గడ్డు కాలాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఒకవైపు ప్రాణాంతక ఎబోలా వైరస్ కోరలు చాస్తుంటే.. మరోవైపు అరుదైన హంటావైరస్ కలవరపెడుతోంది. ఈ పరిణామాలు మనం ఎంతటి 'ప్రమాదకరమైన కాలంలో' ఉన్నామో గుర్తుచేస్తున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) డైరెక్టర్ జనరల్ టెడ్రోస్ అధనామ్ గెబ్రియేసస్ స్పష్టం చేశారు. జెనీవాలో ప్రారంభమైన డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ వార్షిక సదస్సులో ఆయన చేసిన ప్రసంగం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది.

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో లో ప్రయాణీకులకు టెంపరేచర్ చెక్ చేస్తున్న ఆరోగ్య సిబ్బంది (REUTERS)

ఎబోలా, హంటావైరస్: తాజా సంక్షోభం ఇదే

డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగోలో ఎబోలా వైరస్ మళ్లీ విరుచుకుపడుతోంది. దీని తీవ్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఇప్పటికే అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించారు. దీనికి తోడు 'ఎంవీ హోండియస్' అనే క్రూయిజ్ షిప్‌లో హంటావైరస్ కేసులు బయటపడటం అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని ఉలిక్కిపడేలా చేసింది.

"యుద్ధాలు, ఆర్థిక సంక్షోభాలు, వాతావరణ మార్పులతో ఇప్పటికే సతమతమవుతున్న ప్రపంచానికి ఈ వైరస్‌లు అదనపు భారం" అని టెడ్రోస్ పేర్కొన్నారు. 2026లో కూడా మనం ఇలాంటి ప్రాథమిక ఆరోగ్య సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి రావడం దేశాల మధ్య సమన్వయ లోపాన్ని ఎత్తిచూపుతోంది.

"మనం విడిపోతే వైరస్ గెలుస్తుంది"

ఈ సదస్సులో స్పెయిన్ ప్రధాన మంత్రి పెడ్రో సాంచెజ్ ప్రసంగం అందరినీ ఆలోచింపజేసింది. "పక్కవారిని రక్షించుకోవడమే మనల్ని మనం కాపాడుకోవడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం" అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఏ దేశం కూడా ఒంటరిగా ఈ పోరాటంలో గెలవలేదని, ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో 'స్వార్థం' అనే మరో మహమ్మారి రాజ్యమేలుతోందని ఆయన విచారం వ్యక్తం చేశారు. గత వారం హంటావైరస్ బారిన పడిన క్రూయిజ్ షిప్‌ను మానవతా దృక్పథంతో తమ దేశ తీరానికి అనుమతించిన విషయాన్ని ఈ సందర్భంగా ప్రతినిధులు కొనియాడారు.

నిధుల కొరతతో కుదేలవుతున్న డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ

వైరస్‌లతో పోరాడాల్సిన సమయంలోనే డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ ఆర్థికంగా బలహీనపడటం గమనార్హం. అగ్రరాజ్యం అమెరికా, అర్జెంటీనా వంటి దేశాలు సంస్థ నుంచి తప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకోవడం పెద్ద దెబ్బ అని చెప్పాలి.

డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ బడ్జెట్‌లో సుమారు 21 శాతం (సుమారు ఒక బిలియన్ డాలర్లు) కోత పడింది. నిధులు లేక వందలాది ఉద్యోగాలను తొలగించారు. కీలకమైన ఆరోగ్య కార్యక్రమాలను కుదించాల్సి వచ్చింది.

అమెరికా ఇంకా 260 మిలియన్ డాలర్ల బకాయిలను చెల్లించాల్సి ఉంది. ట్రంప్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య వ్యవస్థ చిన్నాభిన్నమయ్యే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. భారతదేశం వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఇలాంటి నిధుల కోత వల్ల వ్యాక్సిన్ల పంపిణీ, వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షల్లో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.

రాజకీయ విభేదాల మధ్య ఆరోగ్య సంక్షోభం

ఆరోగ్య సదస్సులో కూడా రాజకీయాలు చోటుచేసుకోవడం విచారకరం. తైవాన్‌కు అబ్జర్వర్ హోదా కల్పించాలనే విన్నపాన్ని చైనా అభ్యంతరం వల్ల మరోసారి తిరస్కరించారు. ఉక్రెయిన్, పాలస్తీనా, ఇరాన్ వంటి అంశాలపై దేశాల మధ్య ఉన్న విభేదాలు ఆరోగ్య రక్షణ చర్చలను పక్కదారి పట్టిస్తున్నాయి. 2025 నాటికి పూర్తి కావాల్సిన 'పాండెమిక్ ట్రీటీ' (మహమ్మారి ఒప్పందం) కూడా సంపన్న, పేద దేశాల మధ్య ఘర్షణ వల్ల మరో ఏడాది వాయిదా పడింది.

మొత్తానికి, "ప్రపంచ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో ఒక శకం ముగిసింది.. కొత్త వ్యవస్థను నిర్మించుకోవాల్సిన ధైర్యం మనకు ఉండాలి" అని ఘనా అధ్యక్షుడు జాన్ డ్రమణి మహామా పిలుపునిచ్చారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. ఎబోలా వైరస్ ప్రస్తుతం ఎక్కడ వ్యాపిస్తోంది?

ప్రస్తుతం ఆఫ్రికాలోని డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగోలో ఎబోలా వ్యాప్తి ఎక్కువగా ఉంది. దీనిని డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ అంతర్జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిగా ప్రకటించింది.

2. హంటావైరస్ ఎక్కడ బయటపడింది?

'ఎంవీ హోండియస్' అనే క్రూయిజ్ షిప్‌లో ప్రయాణిస్తున్న వారికి ఈ అరుదైన హంటావైరస్ సోకినట్లు గుర్తించారు. స్పెయిన్ ప్రభుత్వం ఈ నౌకకు ఆశ్రయం కల్పించింది.

3. అమెరికా డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ నుంచి ఎందుకు తప్పుకుంటోంది?

డొనాల్డ్ ట్రంప్ నాయకత్వంలోని అమెరికా ప్రభుత్వం, డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ పనితీరుపై అసంతృప్తితో ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. జనవరి 2025లో అధికారికంగా విరమణ నోటీసు ఇచ్చింది.

4. పాండెమిక్ ట్రీటీ (మహమ్మారి ఒప్పందం) అంటే ఏమిటి?

భవిష్యత్తులో వచ్చే మహమ్మారులను ఎదుర్కోవడానికి వ్యాక్సిన్లు, చికిత్సలను ప్రపంచ దేశాలన్నీ సమానంగా పంచుకోవాలనేదే ఈ ఒప్పందం ప్రధాన ఉద్దేశం.