Ganga Saptami 2026: భారతీయుల ఆరాధ్య దైవం, పాప ప్రక్షాళని గంగా మాత. హిందూ పంచాంగం ప్రకారం, వైశాఖ మాసం శుక్ల పక్ష సప్తమి తిథి (ఈ ఏడాది ఏప్రిల్ 23) నాడు గంగాదేవి పరమశివుని జటల నుంచి భూమి వైపు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. అందుకే ఈ రోజును 'గంగా సప్తమి' లేదా 'గంగా జయంతి'గా భక్తులు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. ఆ తర్వాత జ్యేష్ఠ శుద్ధ దశమి నాడు గంగమ్మ భూమిని పూర్తిగా తాకింది, ఆ రోజును మనం 'గంగా దశహరా'గా పిలుచుకుంటాం. గంగా సప్తమి నాడు గంగా స్నానం చేస్తే జన్మజన్మల పాపాలు నశిస్తాయని కోట్లాది మంది భారతీయుల నమ్మకం.
జహ్ను మహర్షి ఆగ్రహం.. గంగమ్మకు ‘జాహ్నవి’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
పురాణాల ప్రకారం గంగాదేవి శివుడి జటల నుంచి భూమికి దిగివచ్చే సమయంలో ఆమె వేగం అత్యంత భయంకరంగా వుంది. ఆ ప్రవాహ వేగానికి భూమిపై ఉన్న సర్వస్వం అల్లకల్లోలమయ్యింది. ఈ క్రమంలో గంగమ్మ ప్రవాహం 'జహ్ను' మహర్షి ఆశ్రమాన్ని ముంచెత్తి, ఆయన తపస్సుకు భంగం కలిగించింది. దీనిపై ఆగ్రహించిన మహర్షి, గంగమ్మను శిక్షించాలనే ఉద్దేశంతో నది జలాన్నంతటినీ ఒక్క గుటకలో తాగేశారు.
దేవతలు, భగీరథుడు ఆందోళన చెంది, పితృదేవతల మోక్షం కోసం గంగను విడిచిపెట్టాలని జహ్ను మహర్షిని వేడుకున్నారు. వారి ప్రార్థనలను మన్నించిన మహర్షి, తన చెవి ద్వారా గంగను మళ్ళీ బయటకు వదిలారు. జహ్ను మహర్షి చెవి నుంచి తిరిగి జన్మించింది కాబట్టి, గంగా మాతను ఆయన కుమార్తెగా భావించి ‘జాహ్నవి’ అనే పేరుతో పిలవడం ప్రారంభించారు.
విష్ణువు పాదం నుంచి పుట్టిన గంగ: పురాణాల వివరణ
విష్ణు పురాణం ప్రకారం గంగమ్మ పుట్టుక అత్యంత విశిష్టమైనది. భగవంతుడైన విష్ణుమూర్తి ఎడమ కాలి బొటనవేలి గోరు నుంచి గంగ ఉద్భవించిందని చెబుతారు. మరికొన్ని పురాణాల ప్రకారం, శివుడి జటల నుంచి బయటకు వచ్చిన గంగమ్మ ఏడు ధారలుగా విడిపోయింది.
తూర్పు వైపుగా నలిని, హ్లాదిని, పావని అనే మూడు ధారలు ప్రవహించాయి.
{{/usCountry}}తూర్పు వైపుగా నలిని, హ్లాదిని, పావని అనే మూడు ధారలు ప్రవహించాయి.
{{/usCountry}}పడమర వైపుగా సీత, సుచక్షు, సింధు అనే మూడు ధారలు వెళ్లాయి.
ఏడవ ధారే భగీరథి. భగీరథుని వెంట వెళ్ళిన ఈ ధారే నేడు మనం చూస్తున్న గంగానది.
కూర్మ పురాణం ప్రకారం గంగమ్మ మొదట సీత, అలకనంద, సుచక్షు, భద్ర అనే నాలుగు ధారలుగా ప్రవహించినట్లు పేర్కొన్నారు.
ముల్లోకాల్లోనూ ప్రవహించే ‘త్రిపథగ’
గంగానదిని ‘త్రిపథగ’ అని ఎందుకు పిలుస్తారో తెలుసా? పురాణాల ప్రకారం గంగ మూడు లోకాల్లోనూ ప్రవహిస్తోంది.
"స్వర్గంలో 'మందాకిని'గా, భూమిపై 'గంగ'గా, పాతాళంలో 'భోగవతి'గా ఈ దేవనది ప్రవహిస్తోంది. అందుకే ఆమెను త్రిపథగ (మూడు మార్గాల్లో ప్రయాణించేది) అని పిలుస్తాం," అని పండితులు వివరిస్తారు.
బ్రహ్మ దేవుని కమండలంలో గంగమ్మ నిక్షిప్తమై ఉండటం వెనుక కూడా ఆసక్తికరమైన కథలు ఉన్నాయి. విష్ణువు వామన అవతారంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన పాదాలను బ్రహ్మ కడిగి, ఆ జలాన్ని తన కమండలంలో నింపుకున్నాడని ఒక కథ. అలాగే, శివుని గానానికి ముగ్ధుడైన విష్ణుమూర్తి శరీరం నుంచి స్వేదం (చెమట) రూపంలో గంగ ఉద్భవించిందని, దానిని బ్రహ్మ భద్రపరిచాడని మరో కథనం ప్రచారంలో ఉంది.
ఏది ఏమైనా, గంగా సప్తమి రోజున గంగా జలాన్ని తలపై చల్లుకున్నా లేదా గంగా మాతను స్మరించుకున్నా అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలితం దక్కుతుందని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.