హిందూ ధర్మంలో ఏకాదశి వ్రతానికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. సకల లోక పాలకుడైన శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం కోసం భక్తులు ఎంతో నిష్టతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. ముఖ్యంగా భాద్రపద మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష ఏకాదశిని 'పరివర్తిని ఏకాదశి' అంటారు. అయితే ఈ ఏడాది ఈ పవిత్రమైన తేదీ విషయంలో కొద్దిపాటి గందరగోళం నెలకొంది.
చాలామంది సెప్టెంబర్ 21 లేదా 22 తేదీలలో ఎప్పుడు వ్రతం ఆచరించాలనే దానిపై సందిగ్ధతలో ఉన్నారు. వేద పండితులు మరియు దృక్ పంచాంగం ప్రకారం, ఈ ఏడాది పరివర్తిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని సెప్టెంబర్ 22, 2026 (మంగళవారం) రోజున మాత్రమే ఆచరించాలని స్పష్టమైంది. అలాగే మరుసటి రోజు అనగా సెప్టెంబర్ 23న వ్రత విరమణ (పారణ) చేయనున్నారు.
పరివర్తిని ఏకాదశి ఎప్పుడు వస్తుంది? శుభ ముహూర్తం ఇదే
దృక్ పంచాంగం ప్రకారం చూస్తే, భాద్రపద మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి తిథి సెప్టెంబర్ 21వ తేదీ రాత్రి 8 గంటల ప్రాంతంలో ప్రారంభమవుతుంది. ఇది సెప్టెంబర్ 22వ తేదీ రాత్రి 9 గంటల 43 నిమిషాల వరకు కొనసాగుతుంది. అయితే సూర్యోదయ ఉదయ తిథి ప్రామాణికంగా పరిగణలోకి తీసుకునే సంప్రదాయం ప్రకారం, సెప్టెంబర్ 22వ తేదీనే పరివర్తిని ఏకాదశి వ్రతం నిర్వహిస్తారు.
ఈ విశిష్ట రోజున భగవంతుని వామన రూపాన్ని పూజించడం ఆచారంగా వస్తోంది. అందుకే ఈ పర్వదినాన్ని 'వామన ఏకాదశి', 'పార్శ్వ ఏకాదశి' అలాగే 'జయంతి ఏకాదశి' అని కూడా పిలుస్తారు. శ్రీహరి వామన అవతారంలో బలి చక్రవర్తిని అనుగ్రహించిన ఘట్టాన్ని ఈ రోజున స్మరించుకుంటారు.
2026 పరివర్తిని ఏకాదశి పారణ సమయం
ఏకాదశి వ్రతాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత ద్వాదశి తిథిలో విరమించడాన్ని 'పారణ' అంటారు. ఈ ఏడాది పరివర్తిని ఏకాదశి వ్రత పారణ సెప్టెంబర్ 23, బుధవారం రోజున నిర్వహించబడుతుంది. లభించిన పంచాంగ వివరాల ప్రకారం, పారణ సమయం ఉదయం 6 గంటల 10 నిమిషాల నుంచి 8 గంటల 35 నిమిషాల మధ్య నిర్ణయించబడింది.
{{/usCountry}}ఏకాదశి వ్రతాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత ద్వాదశి తిథిలో విరమించడాన్ని 'పారణ' అంటారు. ఈ ఏడాది పరివర్తిని ఏకాదశి వ్రత పారణ సెప్టెంబర్ 23, బుధవారం రోజున నిర్వహించబడుతుంది. లభించిన పంచాంగ వివరాల ప్రకారం, పారణ సమయం ఉదయం 6 గంటల 10 నిమిషాల నుంచి 8 గంటల 35 నిమిషాల మధ్య నిర్ణయించబడింది.
{{/usCountry}}అయితే ఈ సమయం ప్రాంతాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి వ్రతం ఆచరించే భక్తులు తమ స్థానిక పంచాంగాన్ని లేదా నిపుణులైన పురోహితులను సంప్రదించి సరైన సమయాన్ని నిర్ధారించుకోవడం ఉత్తమం. ద్వాదశి తిథి ముగిసేలోపు భోజనం చేయడం ద్వారా వ్రత ఫలం పూర్తిగా దక్కుతుంది.
పరివర్తిని ఏకాదశి పూజా విధానం మరియు నియమాలు
ఈ పవిత్రమైన రోజున భక్తులు ఉదయూనే లేచి తలస్నానం చేసి, పరిశుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి శ్రీమహావిష్ణువు లేదా విగ్రహం ముందు దీపం వెలిగించాలి. విష్ణుమూర్తికి ఇష్టమైన పసుపు రంగు పూలు, గంధం, తులసీ దళాలు, తాజా పండ్లను నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. "ఈ పర్వదినాన విష్ణు సహస్రనామ పఠనం చేయడం అత్యంత శ్రేయస్కరం," అని వేద పండితులు పేర్కొంటున్నారు. భక్తులు తమ ఆరోగ్యం మరియు శక్తిని బట్టి నిర్జల ఉపవాసం, ఫలాహారం లేదా సాత్విక ఆహారంతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించవచ్చు. ఉపవాస సమయంలో మనసును భగవన్నామ స్మరణలో ఉంచుతూ, సాత్విక ఆచరణను పాటించడం ముఖ్యం.
పరివర్తిని ఏకాదశి వెనుక ఉన్న ధార్మిక విశిష్టత
పురాణాల ప్రకారం, చాతుర్మాస సమయంలో శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో యోగ నిద్రలో ఉంటారు. భాద్రపద శుక్ల ఏకాదశి రోజున ఆయన తన భంగిమను మారుస్తారని (ఒక వైపు నుంచి మరో వైపుకు తిరుగుతారని) నమ్ముతారు. అందుకే ఈ ఏకాదశికి 'పరివర్తిని' అనే పేరు వచ్చింది.
ఈ రోజున భక్తిశ్రద్ధలతో విష్ణు పూజ చేయడం వల్ల సకల పాపాలు తొలగిపోయి ఆధ్యాత్మిక ప్రశాంతత లభిస్తుందని భక్తుల గాఢమైన నమ్మకం. కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం వెల్లివిరియాలని కోరుకుంటూ భక్తులు ఈ ప్రత్యేక వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. అనారోగ్యంతో బాధపడేవారు లేదా మందులు వాడేవారు ఉపవాసం ఉండే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.