గణేష్ చతుర్థి నాడు గణపతిని ఆహ్వానించేటప్పుడు ఎంతటి ఉత్సాహం, ఉల్లాసం ఉంటుందో.. గణేశుని నిమజ్జన సమయం కూడా అంతే భావోద్వేగభరితంగా ఉంటుంది. ఒకటిన్నర, మూడు, ఐదు, ఏడు లేదా పది రోజుల పాటు కొలువుదీరి పూజలు అందుకునే గణపతికి వీడ్కోలు పలికేటప్పుడు ప్రతి కుటుంబం తమదైన సంప్రదాయాలు, ఆచారాలను పాటిస్తుంది. ఉత్తర పూజ, మంగళ హారతి, అక్షతలు సమర్పించడం, నైవేద్యాలు సమర్పించడం, నిమజ్జనం మంత్రాలు పఠించడం, జై బోలో గణేష్ మహారాజ్కి జై అంటూ నినాదాలు చేయడం.. ఇంకా తరతరాలుగా పాటిస్తున్న వివిధ ఆచారాలు ఈ వీడ్కోలులో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.
కానీ ఈ ఆచారాలన్నిటి మధ్య.. ఒక విషయం మాత్రం ఎప్పుడూ పెద్ద చర్చనీయాంశంగా ఉంటుంది. అదే.. 'గణేశుడిని నీటిలో నిమజ్జనం చేసిన తర్వాత, ఏ కారణం చేత కూడా వెనక్కి తిరిగి చూడకూడదు' అనే నియమం. కొందరు దీనిని ధర్మశాస్త్ర నియమంగా భావిస్తుండగా, మరికొందరు దీనిని కేవలం ప్రజల మూఢనమ్మకం లేదా విశ్వాసంలో ఒక భాగంగా పరిగణిస్తారు.
గణేశుని నిమజ్జనం సమయంలో ప్రజలు, భక్తుల మధ్య తరచుగా తలెత్తే ప్రశ్న ఏమిటంటే, 'నిమజ్జనం తర్వాత నిజంగా వెనక్కి తిరిగి చూడకూడదా?' ఈ నమ్మకం వెనక అనేక విశ్వాసాలు, మతపరమైన భావాలు ఉన్నాయి.
విశ్వాసాల ప్రకారం.. గణేశుడి నిమజ్జనం చేసిన తర్వాత వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే.. ఆయనకు వీడ్కోలు పలుకుతున్నప్పుడు కూడా మనసులో అనుబంధం, ఆసక్తి, విచారం కొనసాగుతాయి. సంపూర్ణ భక్తితో దేవునిలో లీనమవ్వడానికి బదులుగా, మనసు భౌతిక ఆకర్షణలో చిక్కుకుపోయి ఉంటుంది. అంటే అయ్యో వినాయకుడు నిమజ్జనం అవుతున్నాడు కదా అనే విషయంపై మనసు ఫోకస్ చేస్తుంది. ఇన్ని రోజులు పూజలు అందుకున్న వినాయకుడిని మనస్ఫూర్తిగా, భక్తితో మనసులో గుర్తుచేసుకోవడం అనే అంశం మీద దృష్టి తగ్గుతుందని పెద్దలు చెబుతుంటారు.
గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించి, పూజలు చేసి, నిమజ్జనానికి తీసుకెళ్లేటప్పుడు మనకు సంబంధించి అన్ని కష్టాలను, ఇబ్బందులను, ప్రతికూల శక్తులను, అడ్డంకులను తనతో పాటు తీసుకుపోతాడని నమ్ముతారు. అందువల్ల ఆయన నిమజ్జనం తరువాత, భక్తులు వెనదిరిగి చూడకుండా, కొత్త ఆశతో, కొత్త ఉత్సాహంతో, పాజిటివ్ ఆలోచనలతో తమ ఇళ్లకు తిరిగి రావాలనే ఉద్దేశంతో ఈ సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు.
{{/usCountry}}గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించి, పూజలు చేసి, నిమజ్జనానికి తీసుకెళ్లేటప్పుడు మనకు సంబంధించి అన్ని కష్టాలను, ఇబ్బందులను, ప్రతికూల శక్తులను, అడ్డంకులను తనతో పాటు తీసుకుపోతాడని నమ్ముతారు. అందువల్ల ఆయన నిమజ్జనం తరువాత, భక్తులు వెనదిరిగి చూడకుండా, కొత్త ఆశతో, కొత్త ఉత్సాహంతో, పాజిటివ్ ఆలోచనలతో తమ ఇళ్లకు తిరిగి రావాలనే ఉద్దేశంతో ఈ సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు.
{{/usCountry}}ఏది ఏమైనా.. ఈ ఆచారంలోని ముఖ్య సారాంశం ఏమిటంటే.. పూజించిన దైవాన్ని సాగనంపేటప్పుడు మనసులో వైరాగ్యం, అంకితభావం ఉండాలి. మనిషికి చివరిగా ఏ బంధం కూడా తోడు రాదు. లౌకిక బంధాల పట్ల వ్యామోహం ఉండకూడదు. ఎవరూ.. ఎవరి వెంట ఉండరు. భక్తి మాత్రమే శాశ్వతం అని పెద్దలు అంటుంటారు.
మమకారం, నిరాశలను వదిలేయడం
గణపతిని ఇంటికి తెచ్చి రోజులు తరబడి పూజించి కుటుంబంలో ఒకరిగా భావిస్తారు. నిమజ్జనం చేసేటప్పుడు మనసులో బాధ లేదా ఇష్టం మిగిలిపోకూడదని, నిమజ్జనం తర్వాత వెనక్కు చూడకుండా ముందుకు సాగడం ద్వారా "మమకారాన్ని తొలగించుకోవడం" ప్రతీకాత్మకంగా సూచిస్తారు.
దేవుని వీడ్కోలు ఆధ్యాత్మికత
ఉత్తర పూజ, నిమజ్జనం ద్వారా స్వామివారి ఆవాహన ముగిసి, ఆయన తన దివ్య ధామానికి (కైలాసానికి) పయనమవుతారని నమ్ముతారు. ఆయన వెళ్తున్నప్పుడు ఆందోళనతో లేదా దిగులుతో వెనక్కి తిరిగి చూడటం ఆటంకంగా భావిస్తారు.
కష్టాలు, దరిద్రాన్ని వదిలించుకోవడం
స్వామివారు విగ్రహంతో పాటు ఇంట్లోని ప్రతికూలతలను, కష్టాలను తనతో పాటు తీసుకెళ్తారని నమ్మకం. నిమజ్జనం చేశాక వెనక్కు తిరిగితే ఆ ప్రతికూల శక్తులు మళ్లీ మనల్ని వెంటాడతాయనేది ఒక నమ్మకం.
ముందుకు సాగే తత్వం
జీవితంలో ఏది స్థిరం కాదు, మార్పు సహజం. గతాన్ని లేదా ముగిసిపోయిన దాన్ని పదే పదే తలచుకోకుండా "ముందుకు సాగాలి" అనే ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని ఈ నిమజ్జన ప్రక్రియ అందిస్తుంది.