చేతిలో ఫోన్ లేకపోతే ఏదో కోల్పోయినట్లు అనిపిస్తోందా? నిమిషానికోసారి నోటిఫికేషన్లు చెక్ చేయడం అలవాటుగా మారిందా? నేటి డిజిటల్ యుగంలో పరికరాల ఉచ్చు నుంచి బయటపడటం దాదాపు అసాధ్యంగా మారింది. అయితే, ఈ డిజిటల్ ఊబి నుంచి బయటపడేందుకు 'డిజిటల్ డిటాక్స్' రిట్రీట్లు ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విపరీతమైన ఆదరణ పొందుతున్నాయి. సెలవుల్లో ఫోన్లు, సోషల్ మీడియాకు దూరంగా గడిపేందుకు ప్రజలు ఆసక్తి చూపుతున్నారు.
డిజిటల్ డిటాక్స్ వ్యాపారంలో భారీ వృద్ధి
"డిజిటల్ డిటాక్స్ రిట్రీట్ మార్కెట్ 2026 నాటికి 1.65 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. 2030 వరకు ఇది 12.2 శాతం వార్షిక వృద్ధి రేటు నమోదు చేయనుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 67 శాతం మంది పర్యాటకులు ఇప్పుడు స్క్రీన్-ఫ్రీ అనుభూతులకే మొగ్గు చూపుతున్నారు" అని బెంగళూరులోని రామయ్య మెమోరియల్ హాస్పిటల్ న్యూరాలజీ విభాగాధిపతి డాక్టర్ మహేంద్ర జేవీ తెలిపారు. డిజిటల్ పరికరాలకు దూరంగా ఉండటం వల్ల శరీరంలో, మెదడులో స్పష్టమైన సానుకూల జీవక్రియ మార్పులు జరుగుతాయని సైంటిఫిక్ పరిశోధనలు నిరూపిస్తున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
స్క్రీన్కు దూరంగా ఉంటే శరీరంలో జరిగే మార్పులు
ఫోన్లకు, డిజిటల్ పరికరాలకు దూరంగా ఉన్నప్పుడు శరీరంలో నరాల వ్యవస్థపై ఒత్తిడి తగ్గి పలు కీలక మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి.
ఒత్తిడి హార్మోన్ల క్షీణత: నిరంతరం నోటిఫికేషన్లు రావడం వల్ల నాడు వ్యవస్థ తీవ్ర ఒత్తిడికి గురవుతుంది. దీనివల్ల శరీరంలో 'కార్టిసోల్' అనే స్ట్రెస్ హార్మోన్ అధికంగా విడుదలవుతుంది. డిజిటల్ డిటాక్స్ చేసినప్పుడు కార్టిసోల్, అడ్రినలిన్ స్థాయిలు తగ్గుతాయి. గుండె వేగం అదుపులోకి వచ్చి, రక్తపోటు సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటుంది.
డోపమైన్ సమతుల్యత: ప్రతిసారి ఫోన్ చెక్ చేసినప్పుడు మెదడులో డోపమైన్ విడుదలవుతుంది. ఇది ఒక రకమైన వ్యసనంలా మారుతుంది. ఫోన్ను కొంతకాలం పక్కన పెట్టడం వల్ల డోపమైన్ రిసెప్టర్లు కోలుకుంటాయి. దీనివల్ల ఏకాగ్రత, ఆత్మనియంత్రణ పెరుగుతాయి.
మెరుగైన నిద్ర: స్క్రీన్ల నుంచి వచ్చే నీలికాంతి నిద్రకు కారణమయ్యే 'మెలటోనిన్' హార్మోన్ను దెబ్బతీస్తుంది. రాత్రి వేళల్లో ఫోన్ వాడకం తగ్గించడం వల్ల త్వరగా నిద్రపడుతుంది. కళ్ల పొడిబారడం, కంటి అలసట కూడా తగ్గుతాయి.
{{/usCountry}}మెరుగైన నిద్ర: స్క్రీన్ల నుంచి వచ్చే నీలికాంతి నిద్రకు కారణమయ్యే 'మెలటోనిన్' హార్మోన్ను దెబ్బతీస్తుంది. రాత్రి వేళల్లో ఫోన్ వాడకం తగ్గించడం వల్ల త్వరగా నిద్రపడుతుంది. కళ్ల పొడిబారడం, కంటి అలసట కూడా తగ్గుతాయి.
{{/usCountry}}మానసిక ప్రశాంతత: నిరంతరం సోషల్ మీడియా చూడటం వల్ల ఇతరులతో పోల్చుకునే తత్వం, ఆందోళన పెరుగుతాయి. డిజిటల్ డిటాక్స్ వల్ల మెదడుకు విశ్రాంతి లభించి, ఆలోచనా శక్తి పెరుగుతుంది.
మార్పు రావడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?
"ఒక్కటి లేదా రెండు రోజులు ఫోన్కు దూరంగా ఉంటే తాత్కాలిక ఊరట లభిస్తుంది. కానీ మెదడులో డోపమైన్ స్థాయిలు పూర్తిగా సమతుల్యత సాధించాలంటే కనీసం 1-2 వారాల సమయం పడుతుంది" అని డాక్టర్ మహేంద్ర వివరించారు. ప్రారంభంలో కాస్త అసహనం, చిరాకు అనిపించినా, క్రమంగా మనస్సు ప్రశాంతంగా మారుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
(గమనిక: ఈ కథనం కేవలం ప్రాథమిక సమాచారం కోసం మాత్రమే. ఆరోగ్యపరమైన సమస్యలు ఉన్నవారు సంబంధిత వైద్య నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)