డాక్టర్లు చెబుతున్న ఈ 'గోల్డెన్ రూల్స్' పాటిస్తే వడదెబ్బ మీ దరిచేరదు

వేసవి తాపం సెగలు పుట్టిస్తోంది. భానుడి భగభగలకు వడదెబ్బ తగిలే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. కేవలం నీళ్లు తాగడమే కాదు, జీవనశైలిలో చిన్న చిన్న మార్పులు చేసుకోవడం ద్వారా ఈ ప్రాణాంతక వేడి నుంచి ఎలా తప్పించుకోవచ్చో ప్రముఖ వైద్యుల సూచనలు మీకోసం.

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో భానుడు ప్రతాపం చూపిస్తున్నాడు. ఉదయం 9 గంటలకే ఎండ తీవ్రత మొదలై, మధ్యాహ్నానికి నిప్పుల కొలిమిని తలపిస్తోంది. ఇలాంటి సమయంలో కేవలం గొంతు ఎండిపోయినప్పుడు నీళ్లు తాగడం వల్ల పెద్దగా ప్రయోజనం ఉండదని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. వడదెబ్బ (Heatstroke) అనేది అకస్మాత్తుగా వచ్చేది కాదని, మన శరీరంపై రోజువారీగా పడే వేడి ప్రభావం ఒక స్థాయికి చేరినప్పుడు అది ప్రాణాంతకంగా మారుతుందని ముంబైలోని హీరానందని హాస్పిటల్ ఇంటర్నల్ మెడిసిన్ నిపుణులు డాక్టర్ విమల్ పహూజా విశ్లేషించారు.

భరించలేని ఎండలతో జనం సతమతం

వడదెబ్బను నివారించే మూడు కీలక అలవాట్లు

వడదెబ్బ అనేది ఒకే రోజులో సంభవించే ప్రమాదం కాదు. రోజురోజుకూ శరీరంలో పేరుకుపోయే ఉష్ణోగ్రత ఒత్తిడి దీనికి కారణం. దీన్ని నివారించడానికి డాక్టర్ పహూజా మూడు సులభమైన సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు:

• సమయపాలన: ఎండ తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండే ఉదయం 8 గంటల నుంచి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు అత్యవసరమైతే తప్ప బయటకు వెళ్లకూడదు. పనులన్నీ తెల్లవారుజామున లేదా సాయంత్రం వేళల్లోనే ముగించుకోవాలి.
• జీర్ణక్రియపై శ్రద్ధ: వేసవిలో ఒకేసారి భారీగా భోజనం చేయడం ప్రమాదకరం. తక్కువ పరిమాణంలో ఎక్కువ సార్లు ఆహారం తీసుకోవాలి. భారీ భోజనం చేస్తే, శరీరం దాన్ని అరిగించడానికి రక్త ప్రసరణను పొట్ట వైపు మళ్లిస్తుంది. దీనివల్ల చర్మం ద్వారా వేడిని బయటకు పంపే ప్రక్రియ మందగిస్తుంది.
• శరీరాన్ని చల్లబరచడం: రోజూ పది నిమిషాల పాటు చన్నీటి స్నానం చేయడం లేదా మణికట్టు, మెడ వంటి పల్స్ పాయింట్లపై తడి గుడ్డతో తుడుచుకోవడం వల్ల శరీర ఉష్ణోగ్రత తక్షణమే తగ్గుతుంది.

నీళ్లు తాగే విషయంలో ఈ పొరపాట్లు వద్దు!

శరీరానికి నీరు అందించడం (Hydration) లో మనం చేసే చిన్న చిన్న తప్పులే పెద్ద సమస్యలకు దారితీస్తాయి. "దాహం వేసినప్పుడు నీళ్లు తాగడం అంటే అప్పటికే మీ శరీరం 1-2 శాతం డీహైడ్రేషన్ బారిన పడిందని అర్థం. కాబట్టి దాహం వేయకముందే నీరు తాగుతూ ఉండాలి" అని డాక్టర్ విమల్ పేర్కొన్నారు.

మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఉదయం లేవగానే టీ లేదా కాఫీ తాగే అలవాటు చాలామందికి ఉంటుంది. కానీ, ఎండలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు బెడ్ కాఫీకి బదులుగా 400-500 మి.లీ. నీటిని తాగాలని డాక్టర్లు సూచిస్తున్నారు. అలాగే మధ్యాహ్న సమయాల్లో కేవలం నీరు మాత్రమే కాకుండా కొబ్బరి నీళ్లు లేదా ఓఆర్ఎస్ (ORS) తీసుకోవడం వల్ల శరీరంలో ఎలక్ట్రోలైట్ సమతుల్యత దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది.

ఎవరు జాగ్రత్తగా ఉండాలి?

అధిక బరువు, మధుమేహం (Diabetes), థైరాయిడ్ సమస్యలు ఉన్నవారిలో శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించే వ్యవస్థ బలహీనంగా ఉంటుంది. అలాగే బీపీ మందులు (Diuretics, Beta-blockers) వాడేవారు కూడా వేడికి త్వరగా ప్రభావితమవుతారు. వృద్ధులు, గర్భిణీలు, చిన్న పిల్లలు, ఎండలో పని చేసే కూలీలు అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

మంచు లాంటి చల్లటి నీళ్లు తాగుతున్నారా?

వేసవిలో ఫ్రిజ్ లోని చల్లటి నీళ్లు తాగడం హాయిగా అనిపించినా, అది ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదు. అత్యధిక చల్లదనం వల్ల రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోయి, శరీరానికి నీరు అందే ప్రక్రియ ఆలస్యమవుతుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉండే నీరు లేదా కుండ నీళ్లు తాగడం వల్ల శరీరం త్వరగా రీహైడ్రేట్ అవుతుంది. అలాగే ఎండ తీవ్రత 38 డిగ్రీలు దాటినప్పుడు ఫ్యాన్లు కేవలం వేడి గాలినే తిప్పుతాయి, దీనివల్ల శరీరం నుంచి తేమ ఆవిరైపోతుందే తప్ప చల్లదనం లభించదు.

చెమట పట్టడం ఆగిపోవడం అనేది వడదెబ్బకు అతిపెద్ద హెచ్చరిక. అలాంటి పరిస్థితి కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించాలని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. వడదెబ్బ తగిలే ముందు శరీరంలో కనిపించే ప్రాథమిక లక్షణాలు ఏమిటి?

తీవ్రమైన దాహం, తలనొప్పి, కళ్లు తిరగడం వంటివి ప్రాథమిక లక్షణాలు. ఒకవేళ ఎండలో ఉన్నా చెమట పట్టడం ఆగిపోతే అది అత్యవసర పరిస్థితిగా భావించి వెంటనే డాక్టరును సంప్రదించాలి.

2. వేసవిలో టీ, కాఫీలు తాగడం మంచిదేనా?

టీ, కాఫీలు శరీరంలోని నీటిని త్వరగా ఖర్చు చేస్తాయి. కాబట్టి ఉదయం టీ తాగే ముందు కనీసం అర లీటర్ నీళ్లు తాగడం వల్ల డీహైడ్రేషన్ నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.

3. ఐస్ కోల్డ్ వాటర్ ఎందుకు తాగకూడదు?

మరీ చల్లటి నీరు తాగడం వల్ల కడుపులో అసౌకర్యం కలగడమే కాకుండా, శరీరం ఆ నీటిని గ్రహించే వేగం తగ్గుతుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉన్న నీరే శ్రేయస్కరం.

4. ఎండ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఫ్యాన్ వేసుకుంటే ప్రమాదమా?

వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత 37-38 డిగ్రీలు దాటినప్పుడు ఫ్యాన్లు వేడి గాలిని మాత్రమే సర్క్యులేట్ చేస్తాయి. ఇది శరీరం నుంచి నీటిని త్వరగా ఆవిరి చేస్తుంది తప్ప శరీరాన్ని చల్లబరచదు.