ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంభవిస్తున్న మరణాలకు గుండెపోటు ప్రధాన కారణమని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ప్రకారం, ఏటా సుమారు 1.79 కోట్ల మంది గుండె సంబంధిత వ్యాధులతో (CVD) కన్నుమూస్తున్నారు. ఇందులో ఐదుగురిలో నలుగురు గుండెపోటు లేదా స్ట్రోక్ వల్లే మరణిస్తున్నారు. రక్తనాళాలు పూడుకుపోవడం లేదా కుంచించుకుపోవడమే ఈ ప్రాణాంతక పరిస్థితులకు ముఖ్య కారణం. అందుకే, రక్తనాళాల్లో అడ్డంకులు ఏర్పడే ప్రక్రియను ప్రారంభంలోనే గుర్తించడం అత్యంత కీలకం.
అథెరోస్క్లెరోసిస్: ఒక నిశబ్ద శత్రువు
రక్తనాళాల్లో కొవ్వు పేరుకుపోవడాన్ని వైద్య పరిభాషలో 'అథెరోస్క్లెరోసిస్' అంటారు. దీనిపై న్యూఢిల్లీలోని ఐఎస్ఐసి (ISIC) మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్ కార్డియాలజీ హెడ్ డాక్టర్ సౌరభ్ జునేజా వివరిస్తూ.. "అథెరోస్క్లెరోసిస్ అనేది ఒక మొండి శత్రువు. రక్తనాళాల లోపలి పొరల్లో ప్లేక్ (కొవ్వు, ఇతర పదార్థాలు) పేరుకుపోవడం వల్ల నాళాలు గట్టిపడి, ఇరుకైనవిగా మారుతాయి. ఇది చాలా నెమ్మదిగా జరిగే ప్రక్రియ కావడంతో ప్రారంభ దశలో ఎటువంటి లక్షణాలు కనిపించవు" అని పేర్కొన్నారు.
ఏళ్లపాటు ఎటువంటి సంకేతాలు ఇవ్వకుండానే ఇది శరీరాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. అందుకే వైద్యులు దీనిని 'నిశబ్ద హంతకి' (Silent Killer) అని పిలుస్తారు. రక్త ప్రవాహానికి పూర్తిగా అడ్డంకులు ఏర్పడినప్పుడు మాత్రమే గుండెపోటు లేదా స్ట్రోక్ వంటి అత్యవసర పరిస్థితులు తలెత్తుతాయి.
ముప్పు ఎవరికి ఎక్కువగా ఉంటుంది?
కొన్ని జీవనశైలి అలవాట్లు, ఆరోగ్య సమస్యలు ఈ ముప్పును పెంచుతాయి.
- అధిక రక్తపోటు (High BP)
- చెడు కొలెస్ట్రాల్ (LDL) అధికంగా ఉండటం
- ధూమపానం
- మధుమేహం (Sugar)
- ఊబకాయం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం
ముఖ్యంగా 45 ఏళ్లు దాటిన పురుషులు, 55 ఏళ్లు దాటిన మహిళలు, కుటుంబంలో గుండె జబ్బుల చరిత్ర ఉన్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ధూమపానం చేసేవారిలో రక్తనాళాల గోడలు త్వరగా దెబ్బతిని పూడికలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రారంభంలోనే గుర్తించే 6 కీలక పరీక్షలు
లక్షణాలు లేకపోయినా, 40 ఏళ్లు దాటిన వారు లేదా రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లు ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా ఈ పరీక్షలు చేయించుకోవాలని డాక్టర్ జునేజా సూచిస్తున్నారు.
- రక్త పరీక్షలు (Blood Tests): లిపిడ్ ప్రొఫైల్ (కొలెస్ట్రాల్), బ్లడ్ షుగర్, సి-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (CRP) స్థాయిలను తనిఖీ చేయాలి.
- బిపి మానిటరింగ్: రక్తపోటును తరచుగా చెక్ చేసుకోవడం ద్వారా హైపర్టెన్షన్ను గుర్తించవచ్చు.
- యాంకిల్-బ్రాచియల్ ఇండెక్స్ (ABI): చేతులు, చీలమండల వద్ద రక్తపోటును పోల్చి చూసే సులభమైన పరీక్ష ఇది.
- కెరోటిడ్ అల్ట్రాసౌండ్: మెడలోని రక్తనాళాల్లో పూడికలు ఏమైనా ఉన్నాయా అనేది దీని ద్వారా తెలుస్తుంది.
- కరోనరీ ఆర్టరీ కాల్షియం (CAC) స్కోర్: గుండె నాళాల్లో కాల్షియం నిల్వలను కొలిచే ప్రత్యేక సిటి స్కాన్.
- టిఎంటి (TMT) / స్ట్రెస్ ఎకో: విశ్రాంతి సమయంలో తెలియని అడ్డంకులను, గుండెపై ఒత్తిడి పెంచి (ట్రెడ్మిల్ టెస్ట్ ద్వారా) గుర్తించే పరీక్షలు.
లక్షణాలు లేకపోయినా, 40 ఏళ్లు దాటిన వారు లేదా రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లు ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా ఈ పరీక్షలు చేయించుకోవాలని డాక్టర్ జునేజా సూచిస్తున్నారు.
- రక్త పరీక్షలు (Blood Tests): లిపిడ్ ప్రొఫైల్ (కొలెస్ట్రాల్), బ్లడ్ షుగర్, సి-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (CRP) స్థాయిలను తనిఖీ చేయాలి.
- బిపి మానిటరింగ్: రక్తపోటును తరచుగా చెక్ చేసుకోవడం ద్వారా హైపర్టెన్షన్ను గుర్తించవచ్చు.
- యాంకిల్-బ్రాచియల్ ఇండెక్స్ (ABI): చేతులు, చీలమండల వద్ద రక్తపోటును పోల్చి చూసే సులభమైన పరీక్ష ఇది.
- కెరోటిడ్ అల్ట్రాసౌండ్: మెడలోని రక్తనాళాల్లో పూడికలు ఏమైనా ఉన్నాయా అనేది దీని ద్వారా తెలుస్తుంది.
- కరోనరీ ఆర్టరీ కాల్షియం (CAC) స్కోర్: గుండె నాళాల్లో కాల్షియం నిల్వలను కొలిచే ప్రత్యేక సిటి స్కాన్.
- టిఎంటి (TMT) / స్ట్రెస్ ఎకో: విశ్రాంతి సమయంలో తెలియని అడ్డంకులను, గుండెపై ఒత్తిడి పెంచి (ట్రెడ్మిల్ టెస్ట్ ద్వారా) గుర్తించే పరీక్షలు.
(ముఖ్య గమనిక: ఈ సమాచారం అవగాహన కోసం మాత్రమే. మీకు ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉన్నా లేదా ఈ పరీక్షలు చేయించుకోవాలన్నా తప్పనిసరిగా మీ వైద్యుడిని సంప్రదించండి.)