పదే పదే మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షనా? యూరాలజిస్ట్‌ను ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?

మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్ (UTI) రావడం సాధారణమే అయినప్పటికీ, తరచూ ఇవే ఇన్ఫెక్షన్లు పదే పదే వస్తుంటే తీవ్రంగా పరిగణించాలి. దీనికి గల కారణాలు, ఏ సమయంలో యూరాలజిస్ట్‌ను కలవాలో హైదరాబాద్ యశోద హాస్పిటల్స్ సీనియర్ కన్సల్టెంట్ యూరాలజిస్ట్ అండ్ రోబోటిక్ యూరో-ఆంకాలజిస్ట్ డాక్టర్ కౌశిక్ ఆమన్‌చర్ల సలహాలు ఇక్కడ చూడండి.

మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్లు (యూటీఐ) అనేకమందిని వేధించే సాధారణ ఆరోగ్య సమస్య. ముఖ్యంగా మహిళల్లో ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటుంది. ఎప్పుడో ఒకసారి యూటీఐ వస్తే తగిన చికిత్సతో సులభంగా నయం చేసుకోవచ్చు. కానీ పదే పదే ఈ ఇన్ఫెక్షన్ తిరగబెడుతుంటే మాత్రం దానిని సాధారణ సమస్యగా కొట్టిపారేయకూడదు.

సీనియర్ కన్సల్టెంట్ యూరాలజిస్ట్ అండ్ రోబోటిక్ యూరో-ఆంకాలజిస్ట్ డాక్టర్ కౌశిక్ ఆమన్‌చర్ల

మూత్రాశయం పూర్తిగా ఖాళీ కాకపోవడం, మూత్రపిండాల్లో రాళ్లు, హార్మోన్ల మార్పులు, శారీరక నిర్మాణ లోపాలు లేదా వాడే మందులకు బ్యాక్టీరియా లొంగకపోవడం (బాక్టీరియల్ రెసిస్టెన్స్) వంటి అనేక కారణాలు ఈ సమస్య వెనుక ఉండవచ్చు.

అసలు 'రికరెంట్ యూటీఐ' అంటే ఏమిటి?

సాధారణంగా ఈ కింది పరిస్థితులు ఉంటే దాన్ని 'రికరెంట్ యూటీఐ' (పదే పదే వచ్చే మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్)గా వర్గీకరిస్తారు.

• ఆరు నెలల వ్యవధిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసార్లు ఇన్ఫెక్షన్ రావడం.
• ఏడాది కాలంలో మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసార్లు ఇన్ఫెక్షన్ తిరగబెట్టడం.
• మూత్ర విసర్జన సమయంలో తీవ్రమైన మంట, పదే పదే మూత్రానికి వెళ్లాల్సి రావడం, అత్యవసరంగా మూత్ర విసర్జన చేయాల్సి రావడం, పొత్తికడుపులో నొప్పి లేదా అసౌకర్యం వంటివి యూటీఐకి ప్రధాన లక్షణాలు. అయితే ప్రతీసారి కనిపించే లక్షణాల ఆధారంగా సొంతంగా నిర్ణయానికి రాకుండా, తగిన మూత్ర పరీక్షలు చేయించుకుని ఇన్ఫెక్షన్ ఉందో లేదో నిర్ధారించుకోవడం ముఖ్యం.

ఇన్ఫెక్షన్లు పదే పదే ఎందుకు వస్తాయి?

పాత ఇన్ఫెక్షన్ పూర్తిగా తగ్గకపోవడం వల్ల లేదా కొత్తగా మరొక ఇన్ఫెక్షన్ రావడం వల్ల ఇవి పునరావృతమవుతాయి. ఈ రెండింటి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చికిత్సలో అత్యంత కీలకం.

వీటితో పాటు తరచూ లైంగిక చర్యల్లో పాల్గొనడం, ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ తగ్గే మెనోపాజ్ దశ, వెజైనల్ అట్రోఫీ, మూత్రాశయం పూర్తిగా ఖాళీ కాకపోవడం, మూత్రపిండాల రాళ్లు, మూత్రాశయంలో అసాధారణ మార్పులు వంటివి కూడా ఇన్ఫెక్షన్ పదే పదే రావడానికి దారితీస్తాయి.

యూరాలజిస్ట్‌ను ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?

పదే పదే ఇన్ఫెక్షన్ వస్తున్న ప్రతి ఒక్కరికీ పెద్ద పెద్ద వైద్య పరీక్షలు అవసరం ఉండకపోవచ్చు. సంక్లిష్టత లేని కేసుల్లో సిస్టోస్కోపీ లేదా స్కాన్ల అవసరం ఉండదు. ఇన్ఫెక్షన్ ఉందో లేదో ఖరారు చేయడానికి, దానికి కారణమైన బ్యాక్టీరియాను గుర్తించడానికి 'యూరిన్ కల్చర్ అండ్ సెన్సిటివిటీ' పరీక్ష ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.

అయితే ఈ కింది లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు మాత్రం తప్పనిసరిగా యూరాలజిస్ట్‌ను కలవాల్సి ఉంటుంది.

• సరైన వైద్యం, యాంటీబయోటిక్స్ వాడినా ఇన్ఫెక్షన్లు తగ్గకుండా మళ్లీ వస్తుంటే
• చికిత్స పూర్తయిన కొద్దిరోజులకే ఇన్ఫెక్షన్ వేగంగా తిరగబెడితే
• మూత్రంలో రక్తం పడుతుంటే
• గతంలో మూత్రపిండాలు లేదా మూత్రనాళంలో రాళ్లు ఉన్న చరిత్ర ఉంటే
• 'ప్రోటీయస్' (Proteus) వంటి ప్రమాదకర బ్యాక్టీరియా పదే పదే పరీక్షల్లో కనిపిస్తుంటే
• మూత్రాశయం పూర్తిగా ఖాళీ కాకపోవడం వల్ల ఇబ్బందిపడుతుంటే
• పురుషుల్లో పదే పదే ఇన్ఫెక్షన్లు వస్తుంటే (ప్రాస్టేటైటిస్ లేదా మూత్ర మార్గంలో అడ్డంకులను అంచనా వేయాల్సి ఉంటుంది)

మూత్రనాళంలో రాళ్లు, అడ్డంకులు, నిర్మాణ లోపాలు ఉన్నాయని అనుమానించినప్పుడు మాత్రమే ఇమేజింగ్ స్కాన్లు సూచిస్తారు. అలాగే సిస్టోస్కోపీని కూడా అందరికీ కాకుండా కొన్ని ప్రత్యేకమైన కేసుల్లో మాత్రమే చేస్తారు.

నివారణ మార్గాలు ఏమిటి?

సమస్య మూల కారణాన్ని బట్టి నివారణ ఆధారపడి ఉంటుంది. తగినన్ని నీళ్లు తాగడం, ఇన్ఫెక్షన్లకు కారణమయ్యే గర్భనిరోధక రసాయనాల (స్పెర్మిసైడ్స్) వాడకాన్ని తగ్గించడం, మెనోపాజ్ తర్వాత కనిపించే సమస్యలకు తగిన చికిత్స తీసుకోవడం వల్ల ఇన్ఫెక్షన్ల బారిన పడకుండా ఉండవచ్చు. అలాగే యాంటీబయోటిక్స్‌ను డాక్టర్ల సలహా మేరకు, యూరిన్ కల్చర్ నివేదిక ఆధారంగా మాత్రమే వాడాలి. లేకపోతే బ్యాక్టీరియా మందులకు లొంగకుండా పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

స్వయం వైద్యం వద్దు

పదే పదే వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లకు సొంత వైద్యం చేసుకోకుండా నిపుణులైన డాక్టర్లతో పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. ఇన్ఫెక్షన్‌కు కారణమయ్యే బ్యాక్టీరియాను గుర్తించి, ముందస్తు ప్రమాద సంకేతాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా నిపుణులైన యూరాలజిస్ట్ సలహా అవసరమో లేదో స్పష్టమవుతుంది. లోపల ఉన్న ప్రధాన మూత్రపిండ లేదా మూత్రాశయ సమస్యను ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తిస్తే, తరచూ వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లతో పాటు అనవసరంగా యాంటీబయోటిక్స్ వాడటాన్ని కూడా అరికట్టవచ్చు.

వ్యాసకర్త:

డాక్టర్ కౌశిక్ ఆమంచర్ల

సీనియర్ కన్సల్టెంట్ యూరాలజిస్ట్ అండ్ రోబోటిక్ యూరో-ఆంకాలజిస్ట్,

యశోద హాస్పిటల్స్, హైదరాబాద్.