దంతేవాడలో బోధ్‌ఘాట్ ప్రాజెక్ట్ సర్వే షురూ.. ఆదివాసీల్లో మొదలైన వలస భయం

ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దంతేవాడలో దశాబ్దాలుగా పెండింగ్‌లో ఉన్న బోధ్‌ఘాట్ బహుళార్థక ప్రాజెక్టు సర్వేను ప్రభుత్వం మళ్లీ ప్రారంభించింది. ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల సుమారు 56 గ్రామాలు మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉండటంతో, తమ గూడు చెదురుతుందన్న ఆందోళనలో స్థానిక ఆదివాసీలు ఉన్నారు.

బస్తర్ ప్రాంతంలోని ఇంద్రావతి నదిపై ప్రతిపాదించిన ఈ బోధ్‌ఘాట్ ప్రాజెక్టు కథ నిన్న మొన్నటిది కాదు. 1979లో తొలిసారిగా ఈ ప్రాజెక్టుకు బీజం పడింది. 1984లో ప్రపంచ బ్యాంక్ రుణానికి ఆమోదం తెలిపినప్పటికీ, అటవీ నష్టం, నిర్వాసితుల నిరసనల కారణంగా 1987లో ఇది నిలిచిపోయింది. తాజాగా నక్సలిజం తగ్గుముఖం పట్టడంతో ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టుపై మళ్లీ దృష్టి సారించింది.

ప్రాజెక్టుకు 1984లోనే ప్రపంచ బ్యాంకు లోనుకు అనుమతి లభించింది. అయితే అటవీ నష్టం, ఎక్కువ మంది నిర్వాసితులు కానుండడం వల్ల నిరసనలు మొదలయ్యాయి.

సర్వే ప్రక్రియ వేగవంతం

ప్రస్తుతం సర్వే పనులకు ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయని దంతేవాడ జిల్లా కలెక్టర్ దేవేష్ ధ్రువ్ ధృవీకరించారు. "వచ్చే ఏడు నుంచి ఎనిమిది నెలల్లో సర్వే పూర్తి చేయడమే మా లక్ష్యం. సంబంధిత సంస్థల బృందాలు క్షేత్రస్థాయిలో పర్యవేక్షిస్తున్నాయి" అని ఆయన పేర్కొన్నారు. సుమారు రూ. 30,000 కోట్ల భారీ వ్యయంతో ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టనున్నారు. 2027 డిసెంబర్ నాటికి పూర్తి స్థాయి ప్రాజెక్టు నివేదిక (DPR) సిద్ధం చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ 'వాప్కోస్' (WAPCOS) కు గడువు విధించారు.

ముంపు ముప్పు: గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

నీటి వనరుల శాఖ అందించిన సమాచారం ప్రకారం, ఈ డ్యామ్ ఎత్తు నది గర్భం నుండి 67 మీటర్లు ఉంటుంది. దీనివల్ల కలిగే నష్టం భారీగానే ఉండేలా కనిపిస్తోంది.

ముంపు ప్రాంతం: సుమారు 10,441 హెక్టార్ల భూమి నీట మునిగే అవకాశం ఉంది.

ప్రభావిత గ్రామాలు: ప్రత్యక్షంగా 36 గ్రామాలు, పరోక్షంగా 56 గ్రామాలు ముంపునకు గురవుతాయి. మరో 200 గ్రామాలపై దీని ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

అటవీ నష్టం: సుమారు 5,700 హెక్టార్ల దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఆదివాసీల ఆందోళన: "మా గమ్యం ఎటు?"

ప్రాజెక్టు వల్ల కలిగే ప్రయోజనాల కంటే, తమ ఉనికికే ప్రమాదం ఏర్పడుతుందని స్థానిక గిరిజన సంఘాలు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. "నిర్వాసితులకు పునరావాసం ఎక్కడ కల్పిస్తారో ప్రభుత్వం ఇప్పటికీ స్పష్టం చేయలేదు. 50కి పైగా గ్రామాల ప్రజల భవిష్యత్తును అగమ్యగోచరంలో పడేశారు" అని సర్వ ఆదివాసీ సమాజ్ అధ్యక్షుడు సురేష్ కర్మ ప్రశ్నించారు. మా పొలాలు, మా ఆరాధ్య దైవాలు అన్నీ ఈ ముంపులో కలిసిపోతాయని గ్రామస్తులు వాపోతున్నారు.

ఐదో షెడ్యూల్ ప్రాంతం కావడంతో గ్రామ సభల అనుమతి లేకుండా పనులు చేపట్టడం చట్టవిరుద్ధమని పర్యావరణవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. కేవలం అభివృద్ధి పేరుతో దట్టమైన అడవులను, జీవవైవిధ్యాన్ని నాశనం చేయడం సరికాదని 'ఛత్తీస్‌గఢ్ బచావో ఆందోళన్' కన్వీనర్ ఆలోక్ శుక్లా అభిప్రాయపడ్డారు.

బహుళార్థక ప్రయోజనాలు

ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ ప్రాజెక్టు బస్తర్ తలరాతను మారుస్తుందని చెబుతోంది. గోదావరి ఉపనది అయిన ఇంద్రావతిపై నిర్మించే ఈ డ్యామ్ ద్వారా..

• సుమారు 125 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి (300 మెగావాట్ల వరకు పెంచే అవకాశం).
• 3.78 లక్షల హెక్టార్ల భూమికి సాగునీరు.
• దంతేవాడ, బీజాపూర్, సుక్మా జిల్లాలకు తాగునీరు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు నీటి సరఫరా లభిస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. బోధ్‌ఘాట్ ప్రాజెక్టును ఏ నదిపై నిర్మిస్తున్నారు?

ఈ ప్రాజెక్టును ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దంతేవాడ జిల్లాలో 'ఇంద్రావతి' నదిపై నిర్మిస్తున్నారు. ఇది గోదావరి నదికి ప్రధాన ఉపనది.

2. ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల ఎన్ని గ్రామాలు మునిగిపోయే అవకాశం ఉంది?

తాజా అంచనాల ప్రకారం 36 గ్రామాలు నేరుగా ముంపునకు గురవుతాయి. అయితే మొత్తం మీద 56 గ్రామాల వరకు ఈ ప్రాజెక్టు ప్రభావం ఉంటుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

3. ఆదివాసీలు ఈ ప్రాజెక్టును ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నారు?

తమ సాగు భూములు, నివాసాలు కోల్పోతామన్న భయం ప్రధాన కారణం. ప్రభుత్వం ఇప్పటి వరకు సరైన పునరావాస ప్రణాళికను ప్రకటించకపోవడం, గ్రామ సభల అనుమతి తీసుకోకపోవడంపై వారు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

4. ప్రాజెక్టు వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు ఏమిటి?

దీని ద్వారా భారీ ఎత్తున జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. అలాగే బస్తర్ ప్రాంతంలోని నాలుగు జిల్లాల్లో లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు, వేలాది గ్రామాలకు త్రాగునీరు అందుతుంది.