పోర్టుల్లో నిలిచిన స్కాచ్ విస్కీ.. రంగంలోకి రెండు కేంద్ర శాఖలు

భారత్-యూకే స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం కింద దిగుమతయ్యే బల్క్ స్కాచ్ విస్కీపై సుంకాల వివాదం రాజుకుంది. 75% రాయితీ సుంకం ముడి విస్కీకి వర్తించదని డీఆర్ఐ స్పష్టం చేయడంతో పోర్టుల్లో కంటైనర్లు నిలిచిపోయాయి. ఈ సమస్య పరిష్కారానికి వాణిజ్య, ఆర్థిక శాఖలు భేటీ అయ్యాయి.

భారత్-యూకే స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం (ఎఫ్‌టీఏ) అమల్లోకి వచ్చిన కొద్ది నెలల్లోనే తొలి అడ్డంకి ఎదురైంది. బ్రిటన్ నుంచి దిగుమతి చేసుకుంటున్న బల్క్ స్కాచ్ విస్కీపై కస్టమ్స్ సుంకాల వివాదం తలెత్తడంతో దేశంలోని పలు పోర్టుల్లో భారీగా సరుకు నిలిచిపోయింది. పెర్నోడ్ రికార్డ్, డియాజియో వంటి దిగ్గజ మద్యం కంపెనీల బల్క్ స్కాచ్ దిగుమతులపై 150 శాతం కస్టమ్స్ సుంకం విధించాలన్న ప్రతిపాదనపై నెలకొన్న ప్రతిష్టంభనను తొలగించేందుకు కేంద్ర వాణిజ్య, ఆర్థిక శాఖలు బుధవారం ఉన్నత స్థాయి సమావేశం నిర్వహించాయి.

పోర్టుల్లో నిలిచిన స్కాచ్ విస్కీ.. రంగంలోకి రెండు కేంద్ర శాఖలు (AI)

దిగుమతి చేసుకునే స్కాచ్ విస్కీ వర్గీకరణ విషయంలో మద్యం కంపెనీలు వ్యక్తం చేస్తున్న ఆందోళనలను పరిష్కరించేందుకే ఈ భేటీ జరిగిందని అధికార వర్గాలను ఉటంకిస్తూ ఏఎన్ఐ వార్తా సంస్థ వెల్లడించింది. ఇరు శాఖల ఉన్నతాధికారులు ఈ అంశంపై సుదీర్ఘంగా చర్చించారని, త్వరలోనే దీనికి పరిష్కారం లభిస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారని పేర్కొంది. 2026 జులైలో భారత్-యూకే ఎఫ్‌టీఏ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఎదురైన మొదటి సాంకేతిక చిక్కుముడి ఇదే.

అసలు వివాదం ఎలా మొదలైంది?

ఇంటర్నేషనల్ స్పిరిట్స్ అండ్ వైన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ఐఎస్‌డబ్ల్యూఏఐ), కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఆల్కహాలిక్ బెవరేజ్ కంపెనీస్ (సీఐఏబీసీ) ప్రతినిధులు నవంబర్ 2న కేంద్ర వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేశ్ అగర్వాల్‌తో భేటీ అయ్యారు. సుంకాల రేట్లలో వ్యత్యాసంపై వారు తమ ఆందోళనను ఆయన దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఆ వెంటనే పెర్నోడ్ రికార్డ్ ఇండియా, డియాజియో, రాడికో ఖైతాన్, అలైడ్ బ్లెండర్స్ అండ్ డిస్టిలర్స్ సహా పలు కంపెనీలకు చెందిన సరుకు రవాణా కంటైనర్లను కస్టమ్స్ అధికారులు పోర్టుల్లో నిలిపివేశారు.

దిగుమతి చేసుకున్న స్కాచ్ విస్కీని పూర్తిస్థాయి విస్కీగా కాకుండా 'ఆల్కహాలిక్ బెవరేజ్ కాన్సంట్రేట్'గా (గాఢత కలిగిన ముడి మద్యం) వర్గీకరిస్తూ డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ రెవెన్యూ ఇంటెలిజెన్స్ (డీఆర్ఐ) జారీ చేసిన మెమోరాండంపై మద్యం పరిశ్రమ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. ఈ నిర్ణయంతో వర్తించే హెచ్ఎస్ కోడ్, కస్టమ్స్ సుంకంపై వివాదం రాజుకుంది. భారత్-యూకే ఎఫ్‌టీఏ అమలులో తలెత్తిన సాంకేతిక సమస్యగా దీనిని పరిశ్రమ వర్గాలు అభివర్ణిస్తున్నాయి. కాగా, ఈ విషయంపై ప్రభుత్వం త్వరలోనే తగిన నిర్ణయం తీసుకుంటుందని వాణిజ్య కార్యదర్శి తమకు హామీ ఇచ్చారని పరిశ్రమ ప్రతినిధులు తెలిపినట్లు ఏఎన్ఐ పేర్కొంది.

వర్గీకరణపై డీఆర్ఐ వాదన ఏమిటి?

ఏ వస్తువుకైనా వర్తించే కస్టమ్స్ సుంకం, నిబంధనలను 'హెచ్ఎస్ కోడ్' నిర్ణయిస్తుంది. విదేశాల నుంచి దిగుమతయ్యే బల్క్ స్కాచ్‌లో ఆల్కహాల్ గాఢత ఎక్కువగా ఉంటుందని, దానిని దేశీయ ప్లాంట్లలో నీరు కలిపి పలుచన చేసిన తర్వాతే విక్రయిస్తారని డీఆర్ఐ చెబుతోంది. అందువల్ల దీనిని పూర్తిస్థాయి స్కాచ్ విస్కీగా కాకుండా ఆల్కహాలిక్ బెవరేజ్ కాన్సంట్రేట్‌గానే పరిగణించాలని వాదిస్తోంది. ఈ వర్గీకరణ మారితే సుంకం లెక్కింపు మారడంతోపాటు, కంపెనీలు తొలుత సమర్పించిన డిక్లరేషన్ల కచ్చితత్వంపైనా ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.

డీఆర్ఐ లెక్కల ప్రకారం.. దిగుమతి చేసుకునే కాన్సంట్రేట్‌లో ఆల్కహాల్ శాతం 62 నుంచి 66 శాతం వరకు ఉంటోంది. అదే నేరుగా తాగేందుకు సిద్ధంగా ఉండే పూర్తిస్థాయి స్కాచ్ విస్కీలో ఆల్కహాల్ శాతం 42 నుంచి 46 శాతం మాత్రమే ఉంటుంది. ఈ రెండు రకాలు వేర్వేరు హెచ్ఎస్ఎన్ కోడ్‌ల కిందకు వస్తాయి. అయితే, ఎఫ్‌టీఏ కింద సుంకం రాయితీలు పొందే హెచ్ఎస్ఎన్ కోడ్ పరిధిలోకే తమ దిగుమతులు వస్తాయని మద్యం కంపెనీలు వాదిస్తున్నాయి.

దర్యాప్తు దేనికోసం? రాయితీ ఎవరికి?

భారత్-యూకే వాణిజ్య ఒప్పందం కింద తక్కువ కస్టమ్స్ సుంకం పొందేందుకు వీలుగా కంపెనీలు తమ బల్క్ స్కాచ్ విస్కీ దిగుమతులను తప్పుగా వర్గీకరించాయా అన్న కోణంలో డీఆర్ఐ అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారు. అయితే, ఈ దర్యాప్తు వల్ల కస్టమ్స్ సుంకాన్ని కొత్తగా పెంచడం గానీ, కంపెనీలు అక్రమాలకు పాల్పడ్డాయని నిర్ధారించడం గానీ జరగలేదని అధికార వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి. 2026 జులై 15న అమల్లోకి వచ్చిన భారత్-యూకే వాణిజ్య ఒప్పందం కింద ఏ రకమైన స్కాచ్ దిగుమతులు తక్కువ సుంకానికి అర్హత సాధిస్తాయన్న అంశాన్ని మాత్రమే అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారని వివరించాయి.

ఈ వాణిజ్య ఒప్పందం కింద అర్హత కలిగిన దిగుమతులపై సుంకాన్ని 150 శాతం నుంచి 75 శాతానికి తగ్గించారు. అంటే సుంకం రేటు సగానికి సగం తగ్గింది. అయితే, సీసాల్లో నింపి నేరుగా వినియోగానికి సిద్ధంగా ఉండే (రెడీ-టు-డ్రింక్) పూర్తిస్థాయి స్కాచ్ విస్కీకి మాత్రమే ఈ 75 శాతం రాయితీ సుంకం వర్తిస్తుందని డీఆర్ఐ తేల్చిచెబుతోంది. విస్కీ బ్రాండ్ల తయారీలో వాడే బల్క్ స్కాచ్ కాన్సంట్రేట్లకు ఈ మినహాయింపు వర్తించదని వాదిస్తోంది.

డీఆర్ఐ రహస్య మెమో.. పోర్టుల్లో నిలిచిన కంటైనర్లు

డీఆర్ఐ నవంబర్ 4న జారీ చేసిన ఒక రహస్య మెమోరాండం వివరాలను తాము పరిశీలించినట్లు రాయిటర్స్ వార్తా సంస్థ ఇటీవల వెల్లడించింది. బల్క్ స్కాచ్ దిగుమతులపై యథావిధిగా 150 శాతం సుంకాన్ని వసూలు చేయాలని దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కస్టమ్స్ అధికారులను ఆ మెమోలో డీఆర్ఐ ఆదేశించింది. "వాణిజ్య ఒప్పందం కింద రాయితీలు పొందేందుకు దిగుమతిదారులు చేస్తున్న వాదనలు సరికాదు" అని డీఆర్ఐ ఆ మెమోలో పేర్కొంది. అవి తదుపరి తయారీ ప్రక్రియ అవసరమయ్యే కాన్సంట్రేట్లు లేదా మిశ్రమ సమ్మేళనాలు మాత్రమేనని స్పష్టం చేసింది. తప్పుడు వర్గీకరణ వల్ల ప్రభుత్వ ఖజానాకు భారీ స్థాయిలో, నిరంతరం ఆదాయ నష్టం వాటిల్లే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించింది.

ఈ వర్గీకరణ వివాదం కారణంగా భారత పోర్టుల్లో స్కాచ్ విస్కీ సరకు రవాణా ఎక్కడికక్కడ నిలిచిపోయింది. పెర్నోడ్ రికార్డ్, డియాజియో సంస్థలకు చెందిన చెరో 40కి పైగా కంటైనర్లు క్లియరెన్స్ కోసం ఎదురుచూస్తుండగా, బకార్డీ సంస్థకు చెందిన ఐదు కంటైనర్లు నిలిచిపోయాయని రాయిటర్స్ తెలిపింది. 150 శాతం భారీ సుంకాన్ని చెల్లించేందుకు కంపెనీలు వెనుకాడుతున్నాయి. ఈ జాప్యం ఇలాగే కొనసాగితే దేశీయ మార్కెట్లో మద్యం సరఫరాకు తీవ్ర అంతరాయం కలిగే అవకాశం ఉంది.

దేశీయ మార్కెట్‌పై ప్రభావం ఎంత?

బ్రిటన్ నుంచి భారత్‌కు దిగుమతయ్యే మొత్తం స్కాచ్ విస్కీ పరిమాణంలో దాదాపు 80 శాతం వాటా బల్క్ రూపంలో వచ్చే సరుకుదే కావడం విశేషం. భారత్‌లో తయారయ్యే విదేశీ మద్యం (ఐఎంఎఫ్ఎల్) ఉత్పత్తిలో ఈ బల్క్ స్కాచ్‌ను కీలక ముడిసరకుగా వినియోగిస్తారు. స్థానికంగా తయారయ్యే ఇతర స్పిరిట్లు, పదార్థాలతో ఈ బల్క్ స్కాచ్‌ను బ్లెండ్ చేసి (కలిపి) వివిధ బ్రాండ్ల విస్కీలను తయారు చేస్తారు.

2024లో భారత్ దిగుమతి చేసుకున్న స్కాచ్ విస్కీ విలువ 335 మిలియన్ డాలర్లుగా నమోదైంది. భారత్-యూకే స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం అమలుతో రాబోయే ఐదేళ్లలో ఇరు దేశాల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య విలువ 1.34 బిలియన్ డాలర్ల మేర పెరిగే అవకాశం ఉందని స్కాచ్ విస్కీ అసోసియేషన్ అంచనా వేసింది. ప్రస్తుతం తలెత్తిన సుంకాల వివాదానికి వాణిజ్య, ఆర్థిక శాఖలు ఎంత త్వరగా ముగింపు పలుకుతాయన్న దానిపైనే ఈ రాయితీ ప్రయోజనాలు ఆధారపడి ఉన్నాయి.