హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో చమురు మంట: భారత్‌పై పెరగనున్న ఆర్థిక భారం

పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న యుద్ధ మేఘాలు ప్రపంచ దేశాలను వణికిస్తున్నాయి. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ప్రతిష్టంభన కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరలు మరోసారి పైకి ఎగబాకాయి. కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి 50 రోజులుగా మూతపడటంతో భారత్ వంటి దిగుమతి ఆధారిత దేశాలకు ఆర్థిక ఇబ్బందులు తప్పేలా లేవు.

అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ముడి చమురు ధరలు గురువారం ఉదయం స్వల్పంగా పెరిగాయి. అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య చర్చలు ఫలించకపోవడంతో పాటు, రెండు దేశాలు హోర్ముజ్ జలసంధి వద్ద నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని కొనసాగిస్తుండటమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. గురువారం ఉదయం గంటల సమయానికి, బ్రెంట్ క్రూడ్ జూన్ కాంట్రాక్ట్ బారెల్‌కు 102.40 డాలర్ల వద్ద ట్రేడవుతోంది. ఇది మునుపటి ముగింపుతో పోలిస్తే 0.48 శాతం అధికం. అదేవిధంగా, వెస్ట్ టెక్సాస్ ఇంటర్మీడియట్ (WTI) ధర కూడా 0.59 శాతం పెరిగి 93.51 డాలర్లకు చేరుకుంది.

హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో చమురు మంట: భారత్‌పై పెరగనున్న ఆర్థిక భారం (REUTERS)

అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య సడలని ఉద్రిక్తతలు

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కాల్పుల విరమణ కొనసాగుతుందని ప్రకటించినప్పటికీ, ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని మాత్రం తొలగించలేదు. అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ తాజా సమాచారం ప్రకారం.. ఇరాన్ వైపు వెళ్తున్న సుమారు 31 నౌకలను అమెరికా బలగాలు అడ్డుకున్నాయి. దీనిపై ఇరాన్ తీవ్రంగా స్పందించింది. నౌకాశ్రయాలను దిగ్బంధించడం కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించడమేనని ఇరాన్ పార్లమెంటు స్పీకర్ మొహమ్మద్ బాఘర్ గాలిబాఫ్ పేర్కొన్నారు. ఈ దిగ్బంధం కొనసాగినంత కాలం హార్ముజ్ జలసంధిని తెరిచే ప్రసక్తే లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

50 రోజులుగా స్తంభించిన సరఫరా: ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు గండం

ప్రపంచవ్యాప్త చమురు, సహజ వాయువు సరఫరాలో దాదాపు ఐదింట ఒక వంతు వాటా కలిగిన హార్ముజ్ జలసంధి 50 రోజులకు పైగా మూతబడి ఉండటం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి పెను శాపంగా మారింది. శాంతి చర్చల కోసం పాకిస్థాన్ వంటి దేశాలు మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తున్నప్పటికీ, అగ్రరాజ్యం అమెరికా కానీ, ఇరాన్ కానీ వెనక్కి తగ్గడం లేదు. ఈ ప్రతిష్టంభన ఇలాగే కొనసాగితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్యోల్బణం పెరిగి, సామాన్యుడిపై ధరల భారం పడే ప్రమాదం ఉంది.

భారత్‌కు ఎందుకింత ముప్పు?

ముడి చమురు ధరల్లో వచ్చే చిన్న మార్పు కూడా భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై పెను ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో దాదాపు 90 శాతం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది.

• దిగుమతుల వాటా: భారత్ దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురులో 60 శాతం, ఎల్ఎన్జీ (LNG)లో 50 శాతం, ఎల్పీజీ (LPG)లో ఏకంగా 90 శాతం ఈ హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే సరఫరా అవుతాయి.
• ఆర్థిక భారం: అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో చమురు ధర బారెల్‌కు కేవలం ఒక డాలర్ పెరిగినా.. భారత్ అదనంగా రూ. 16,000 కోట్ల దిగుమతి భారాన్ని మోయాల్సి ఉంటుంది.
• ద్రవ్యోల్బణం: చమురు ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఇది దేశీయ ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు తప్పేలా చేస్తుంది.

ప్రస్తుతానికి దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ అమ్మకాలు సాధారణంగానే సాగుతున్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో 'ఇండియన్ బాస్కెట్' సగటు ధర ఏప్రిల్‌లో 115.8 డాలర్లుగా నమోదు కావడం ఆందోళన కలిగించే విషయం.

ఆశాకిరణం: సురక్షితంగా ముంబై చేరిన 'దేశ్ గరిమా'

ఉద్రిక్తతల నడుమ ఈ నెల 18న హార్ముజ్ జలసంధిని దాటిన భారత చమురు ట్యాంకర్ 'దేశ్ గరిమా' బుధవారం ముంబై తీరానికి చేరుకుంది. 31 మంది భారతీయ నావికులతో ఉన్న ఈ నౌక సురక్షితంగా రావడం కొంత ఊరటనిచ్చే అంశం. అయితే, జలసంధి ఇంకా మూతబడే ఉండటంతో రానున్న రోజుల్లో సరఫరా గొలుసులో మరిన్ని అడ్డంకులు ఎదురుకావచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. హార్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు అంత కీలకం?

ప్రపంచ చమురు రవాణాలో ఇది అత్యంత కీలకమైన మార్గం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే చమురులో దాదాపు 20% ఈ చిన్న జలసంధి గుండానే వెళ్తుంది. ఇది మూతపడితే చమురు సరఫరా ఆగిపోయి ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి.

2. చమురు ధరలు పెరిగితే భారత్ రూపాయిపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?

చమురు దిగుమతుల కోసం భారత్ డాలర్లను వెచ్చించాల్సి ఉంటుంది. ధరలు పెరిగినప్పుడు ఎక్కువ డాలర్లు చెల్లించాల్సి రావడంతో రూపాయి విలువ పడిపోతుంది. దీనివల్ల ఇతర దిగుమతులు కూడా ప్రియమవుతాయి.

3. 'ఇండియన్ బాస్కెట్' ధర అంటే ఏమిటి?

భారతీయ రిఫైనరీలు దిగుమతి చేసుకునే స్వీట్ గ్రేడ్ (బ్రెంట్), సోర్ గ్రేడ్ (ఒమన్, దుబాయ్ సగటు) ముడి చమురుల సగటు ధరను 'ఇండియన్ బాస్కెట్' అని పిలుస్తారు. దీని ఆధారంగానే దేశీయంగా చమురు ధరల ప్రభావం అంచనా వేస్తారు.

4. అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలు ఎందుకు విఫలమవుతున్నాయి?

అమెరికా విధిస్తున్న నౌకాదళ దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయాలని ఇరాన్ డిమాండ్ చేస్తోంది. అయితే ఇరాన్ తన పద్ధతి మార్చుకోవాలని అమెరికా పట్టుబడుతోంది. ఈ ఆధిపత్య పోరు వల్ల చర్చలు ముందుకు సాగడం లేదు.