బ్యాంకు ఖాతా లేని సామాన్యులకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) భారీ ఊరట కల్పించింది! అకౌంట్ లేకపోయినా ఇతరుల ఖాతాల్లోకి డబ్బు పంపేందుకు, తమకు వచ్చిన నగదును తీసుకునేందుకు వీలుగా 'డొమెస్టిక్ మనీ ట్రాన్స్‌ఫర్ (డీఎంటీ) డైరెక్షన్స్ 2026' పేరుతో కొత్త మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది.
ఉపాధి కోసం హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం వంటి నగరాలకు వలస వచ్చే కూలీలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బ్యాంకు ఖాతాలు లేని కుటుంబాలకు ఆర్బీఐ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ఎంతో ప్రయోజనకరంగా మారనుంది. అన్ని షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులు, ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు (ఆర్ఆర్బీలు), పట్టణ, రాష్ట్ర, జిల్లా కేంద్ర సహకార బ్యాంకులతో పాటు అధీకృత పేమెంట్ సిస్టమ్ ఆపరేటర్లకు ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. పాత 2024-25 సమీక్షా నిబంధనలు, 2011 సడలింపు మార్గదర్శకాల స్థానంలో ఆర్బీఐ ఈ కొత్త రూల్స్ అమల్లోకి తెచ్చింది.
ఖాతా లేకపోయినా నగదు తీసుకోవచ్చు (క్యాష్ పే-ఔట్ సర్వీసు)
బ్యాంక్ ఖాతా లేని వ్యక్తులు కూడా ఇతరుల నుంచి డబ్బు అందుకునే వెసులుబాటును 'క్యాష్ పే-ఔట్' సేవ కల్పిస్తుంది. ఖాతాదారులు తమ బ్యాంక్ అకౌంట్ల నుంచి ఖాతా లేని వ్యక్తులకు నేరుగా నగదు బదిలీ చేసేందుకు ఆర్బీఐ బ్యాంకులకు అనుమతి ఇచ్చింది. ఇలా పంపిన డబ్బును గ్రహీతలు ఏటీఎంలు, బిజినెస్ కరస్పాండెంట్లు లేదా ఇతర అధీకృత పేమెంట్ కేంద్రాల ద్వారా నగదు రూపంలో తీసుకోవచ్చు.
ఈ విధానంలో డబ్బు అందుకునే లబ్ధిదారుని పేరు, చిరునామా వివరాలను బ్యాంకులు తప్పనిసరిగా నమోదు చేయాలి. క్యాష్ పే-ఔట్ సేవ ద్వారా ఒక లావాదేవీలో గరిష్ఠంగా రూ. 10,000 వరకు పంపవచ్చు. ఒక లబ్ధిదారునికి నెలకు గరిష్ఠంగా రూ. 25,000 వరకు మాత్రమే ఈ పద్ధతిలో నగదు అందించే వీలుంటుంది.
నగదు జమ చేసే సదుపాయం (క్యాప్ పే-ఇన్ సర్వీస్)
బ్యాంకు అకౌంట్ లేని వారు నేరుగా బ్యాంకు బ్రాంచీకి వెళ్లి, నెఫ్ట్ సాయంతో వేరొకరి బ్యాంకు ఖాతాలో నగదు జమ చేయవచ్చు. దీనినే 'క్యాష్ పే-ఇన్' సర్వీస్ అంటారు. బ్యాంక్ బ్రాంచ్ ద్వారా చేసే ఈ తరహా లావాదేవీలకు ఒక్కోసారికి గరిష్ఠంగా రూ. 50,000 వరకు పరిమితి విధించారు.
{{/usCountry}}బ్యాంకు అకౌంట్ లేని వారు నేరుగా బ్యాంకు బ్రాంచీకి వెళ్లి, నెఫ్ట్ సాయంతో వేరొకరి బ్యాంకు ఖాతాలో నగదు జమ చేయవచ్చు. దీనినే 'క్యాష్ పే-ఇన్' సర్వీస్ అంటారు. బ్యాంక్ బ్రాంచ్ ద్వారా చేసే ఈ తరహా లావాదేవీలకు ఒక్కోసారికి గరిష్ఠంగా రూ. 50,000 వరకు పరిమితి విధించారు.
{{/usCountry}}బ్యాంకు శాఖలకే కాకుండా బిజినెస్ కరస్పాండెంట్లు, ఏటీఎంలు, ఇతర అధీకృత కేంద్రాల ద్వారా కూడా నగదు బదిలీ చేసే సదుపాయాన్ని బ్యాంకులు కల్పించవచ్చు. అయితే ఈ కేంద్రాల్లో ఒక్కో లావాదేవీకి రూ. 5,000 వరకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి నెలకు గరిష్ఠంగా రూ. 25,000 వరకు మాత్రమే ఈ మార్గంలో ఇతరులకు పంపగలరు.
ఈ సేవలను ఎలా వినియోగించుకోవాలి? నిబంధనలేంటి?
క్యాష్ పే-ఇన్ సేవను ఉపయోగించుకోవాలనుకునే వారు ఆర్బీఐ కేవైసీ 2025 నిబంధనల ప్రకారం ముందుగా బ్యాంకు లేదా బిజినెస్ కరస్పాండెంట్ వద్ద నమోదు చేసుకోవాలి. ఇందుకోసం ధ్రువీకరించిన మొబైల్ నంబర్‌తో పాటు స్వయంగా ధ్రువీకరించిన అధికారిక గుర్తింపు పత్రాన్ని (ఓవీడీ) సమర్పించాలి. ప్రతి లావాదేవీకి అదనపు భద్రతా ధ్రువీకరణ (ఏఎఫ్ఏ) తప్పనిసరి.
నగదు డిపాజిట్లకు సంబంధించి ఆదాయపు పన్ను నిబంధనలను బ్యాంకులు, బీసీలు కచ్చితంగా పాటించాలని ఆర్బీఐ ఆదేశించింది. అంతేకాదు, ఐఎంపీఎస్ లేదా నెఫ్ట్ లావాదేవీ సందేశంలో డబ్బు పంపిన వారి వివరాలను స్పష్టంగా పేర్కొనాలి. దీనిని నగదు ఆధారిత బదిలీగా గుర్తించాలని ఆర్బీఐ తన తాజా ఉత్తర్వుల్లో స్పష్టం చేసింది.