దేశంలో డిజిటల్ భద్రతను పటిష్టం చేసే దిశగా కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) మరో కీలక అడుగు వేసింది. దేశవ్యాప్తంగా నిషేధించిన ఆన్లైన్ బెట్టింగ్, జూద వెబ్సైట్లను VPN సేవల ద్వారా కొందరు వినియోగదారులు ఇప్పటికీ వాడుతున్నట్లు ప్రభుత్వం గుర్తించింది. ఈ నేపథ్యంలో, అటువంటి సైట్లకు దారి చూపే వీపీఎన్ సంస్థలు, మధ్యవర్తిత్వ సంస్థలకు (Intermediaries) మంగళవారం కేంద్రం కీలక అడ్వైజరీ జారీ చేసింది.
నియంత్రణలను దాటేస్తున్న వైనం
ప్రస్తుతం మన దేశంలో 'పాలిమార్కెట్' (Polymarket) వంటి పలు ప్రెడిక్షన్, బెట్టింగ్ సైట్లపై నిషేధం ఉంది. అయితే, చాలామంది వినియోగదారులు వీపీఎన్ సర్వీసులను ఉపయోగించి ఈ పరిమితులను దాటేస్తున్నారు (Circumvention). కేవలం సైట్లను సందర్శించడమే కాకుండా, భారతీయ రూపాయిలను యూఎస్డీ కాయిన్ (USDC) వంటి క్రిప్టో కరెన్సీలుగా మార్చి ఈ జూద క్రీడల్లో పాల్గొంటున్నట్లు ఐటీ శాఖ దృష్టికి వచ్చింది. ఇది దేశ ఆర్థిక సమగ్రతకు, ప్రజల సొమ్ముకు పెను ముప్పుగా మారుతోందని మంత్రిత్వ శాఖ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.
కొత్త చట్టం.. కఠిన శిక్షలు
ఇటీవలే అమలులోకి వచ్చిన 'ఆన్లైన్ గేమింగ్ నియంత్రణ చట్టం-2025' (PROG Act, 2025) ప్రకారం.. ఏ రూపంలోనైనా సరే ఆన్లైన్లో డబ్బులతో కూడిన జూద క్రీడలను నిర్వహించడం లేదా వాటిని ప్రోత్సహించడం నేరం. ఐటీ చట్టం-2000లోని సెక్షన్ 69A కింద బ్లాక్ చేసిన వెబ్సైట్లను వీపీఎన్ ద్వారా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం చట్టవిరుద్ధమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
"నిషేధిత సమాచారాన్ని లేదా ప్లాట్ఫారమ్లను హోస్ట్ చేయడం, స్టోర్ చేయడం లేదా వాటికి యాక్సెస్ కల్పించడం వంటి పనులు చేయకుండా వీపీఎన్ సంస్థలు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి" అని మంత్రిత్వ శాఖ తన ఆదేశాల్లో పేర్కొంది.
మొండికేస్తే 'రక్షణ కవచం' మాయం
సాధారణంగా ఐటీ చట్టంలోని సెక్షన్ 79 ప్రకారం.. తమ ప్లాట్ఫారమ్పై థర్డ్ పార్టీ వ్యక్తులు చేసే పనులకు ఆయా సంస్థలకు (Intermediaries) మినహాయింపు ఉంటుంది. కానీ, ప్రభుత్వం చెప్పిన నిబంధనలను పాటించని పక్షంలో ఈ 'సేఫ్ హార్బర్' రక్షణను ఆయా సంస్థలు కోల్పోతాయి. అంటే, వినియోగదారులు చేసే తప్పులకు ఆ వీపీఎన్ సంస్థలే బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది. ఫలితంగా 'భారతీయ న్యాయ సంహిత' (BNS-2023), ఐటీ చట్టం కింద క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
{{/usCountry}}సాధారణంగా ఐటీ చట్టంలోని సెక్షన్ 79 ప్రకారం.. తమ ప్లాట్ఫారమ్పై థర్డ్ పార్టీ వ్యక్తులు చేసే పనులకు ఆయా సంస్థలకు (Intermediaries) మినహాయింపు ఉంటుంది. కానీ, ప్రభుత్వం చెప్పిన నిబంధనలను పాటించని పక్షంలో ఈ 'సేఫ్ హార్బర్' రక్షణను ఆయా సంస్థలు కోల్పోతాయి. అంటే, వినియోగదారులు చేసే తప్పులకు ఆ వీపీఎన్ సంస్థలే బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది. ఫలితంగా 'భారతీయ న్యాయ సంహిత' (BNS-2023), ఐటీ చట్టం కింద క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
{{/usCountry}}అంతేకాకుండా, సైబర్ భద్రత లేదా దర్యాప్తు సంస్థలు అడిగిన వివరాలను నిర్ణీత సమయంలోగా అందించడం వీపీఎన్ సంస్థల బాధ్యత అని కేంద్రం గుర్తు చేసింది. డిజిటల్ యుగంలో యువత ఇటువంటి వ్యసనాల బారిన పడకుండా ఉండాలంటే సాంకేతిక సంస్థలు బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలని ప్రభుత్వం కోరుతోంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. వీపీఎన్ (VPN) ద్వారా నిషేధిత సైట్లను వాడటం చట్టవిరుద్ధమా?
అవును. ప్రభుత్వం ఐటీ చట్టం కింద బ్లాక్ చేసిన వెబ్సైట్లను ఎటువంటి మార్గాల ద్వారా యాక్సెస్ చేసినా అది నిబంధనల ఉల్లంఘన కిందకే వస్తుంది. దీనివల్ల ఆర్థిక మోసాలకు గురయ్యే అవకాశం కూడా ఉంది.
2. పాలిమార్కెట్ వంటి ప్రెడిక్షన్ సైట్లపై ఎందుకు చర్యలు తీసుకుంటున్నారు?
ఇవి నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఆన్లైన్ బెట్టింగ్ను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. అలాగే, రూపాయిలను క్రిప్టో కరెన్సీలుగా మార్చి విదేశీ ప్లాట్ఫారమ్లలో జూదానికి వాడటం వల్ల దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు నష్టం వాటిల్లుతుంది.
3. ప్రభుత్వం జారీ చేసిన తాజా హెచ్చరిక ఎవరికి వర్తిస్తుంది?
ప్రధానంగా వీపీఎన్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు, ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (ISPs), డేటా సెంటర్లకు ఈ హెచ్చరికలు వర్తిస్తాయి. వారు తమ సర్వర్ల ద్వారా నిషేధిత సైట్లకు దారి లేకుండా చూసుకోవాలి.
4. నిబంధనలు పాటించకపోతే వీపీఎన్ సంస్థలకు వచ్చే నష్టం ఏమిటి?
ఐటీ చట్టం సెక్షన్ 79 కింద లభించే చట్టపరమైన రక్షణను అవి కోల్పోతాయి. అంటే, వారి సర్వీసుల ద్వారా జరిగే అక్రమ కార్యకలాపాలకు ఆ సంస్థలే నేరుగా బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది. భారీ జరిమానాతో పాటు క్రిమినల్ కేసులు ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.