ఒకే రోజు ట్రేడింగ్లో భారతీయ బెంచ్మార్క్ సూచీలు భిన్నమైన బాట పట్టాయి. ఎన్ఎస్ఈ నిఫ్టీ 50 ఏకంగా 390.70 పాయింట్లు (1.6 శాతం) లాభపడి 24,774.30 వద్ద ముగియగా, బిఎస్ఈ సెన్సెక్స్ మాత్రం 544.39 పాయింట్లు (0.7 శాతం) మాత్రమే పెరిగి 78,639.03 వద్ద స్థిరపడింది.
సాధారణంగా ఈ రెండు ప్రధాన సూచీలు ఒకే దిశలో ప్రయాణిస్తాయి. అయితే ట్రేడింగ్ ఆఖరి నిమిషాల్లో (మధ్యాహ్నం 3:15 తర్వాత) చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు నిఫ్టీని ఊహించని రీతిలో పైకి తీసుకెళ్లాయి. ఇది సాంకేతిక లోపం కాదు. భారత మార్కెట్ల నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI) కొత్తగా తీసుకొచ్చిన 'క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్' (CAS) విధానం వల్ల ఏర్పడిన మార్పు.
కొత్త క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ (CAS) ఎలా పనిచేస్తుంది?
డెరివేటివ్స్ (ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్) ట్రేడింగ్ సౌకర్యం ఉన్న షేర్ల ముగింపు ధరను నిర్ణయించేందుకు సెబీ ఈ కొత్త విధానాన్ని తెచ్చింది.
పాత విధానం: గతంలో ట్రేడింగ్ చివరి 30 నిమిషాల్లో జరిగిన లావాదేవీల 'వాల్యూమ్ వేటెడ్ యావరేజ్ ప్రైస్' (VWAP) ఆధారంగా ముగింపు ధరను నిర్ణయించేవారు.
కొత్త CAS విధానం: ఈ పద్ధతిలో 3:15 గంటలకు సాధారణ ట్రేడింగ్ ఆగుతుంది. 3:15 నుంచి 3:35 వరకు ఆయా షేర్ల కొనుగోలు, అమ్మకాల ఆర్డర్లన్నింటినీ ఒకే చోట పోగుచేస్తారు (సింగిల్ పూల్). ఎక్కువ సంఖ్యలో షేర్లు చేతులు మారేందుకు వీలయ్యే ఒక నిర్దిష్ట ధరను (Single Price) సిస్టమ్ ఎంపిక చేస్తుంది. అదే ఆ రోజు అధికారిక ముగింపు ధరగా మారుతుంది.
సాయంత్రం 3:40 వరకు డెరివేటివ్స్ ట్రేడింగ్ కొనసాగుతుంది. ఆ తర్వాత 3:50 నుంచి 4:00 గంటల వరకు ఉండే పోస్ట్-క్లోజ్ సెషన్లో ఈ కొత్త ముగింపు ధర వద్ద పెండింగ్ లావాదేవీలను పూర్తి చేస్తారు. మధ్యాహ్నం 3:00 నుంచి 3:15 మధ్య ఉన్న VWAP ఆధారంగా నిర్ణయించే రిఫరెన్స్ ధరకు +/- 3% పరిమితి లోపే ఈ వేలం (Auction) జరుగుతుంది.
సెబీ ఈ మార్పును ఎందుకు తెచ్చింది?
{{/usCountry}}సాయంత్రం 3:40 వరకు డెరివేటివ్స్ ట్రేడింగ్ కొనసాగుతుంది. ఆ తర్వాత 3:50 నుంచి 4:00 గంటల వరకు ఉండే పోస్ట్-క్లోజ్ సెషన్లో ఈ కొత్త ముగింపు ధర వద్ద పెండింగ్ లావాదేవీలను పూర్తి చేస్తారు. మధ్యాహ్నం 3:00 నుంచి 3:15 మధ్య ఉన్న VWAP ఆధారంగా నిర్ణయించే రిఫరెన్స్ ధరకు +/- 3% పరిమితి లోపే ఈ వేలం (Auction) జరుగుతుంది.
సెబీ ఈ మార్పును ఎందుకు తెచ్చింది?
{{/usCountry}}ముగింపు ధరలలో పారదర్శకత పెంచడం, ధరల మానిప్యులేషన్ను అరికట్టడం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ల ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా మార్కెట్ను నడిపించడం సెబీ ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఇండెక్స్ ఫండ్లలో ఉండే 'ట్రాకింగ్ ఎర్రర్'ను తగ్గించడంతో పాటు, పెద్ద సంస్థాగత ఇన్వెస్టర్లు తమ పొజిషన్ల నుంచి సురక్షితంగా బయటకు రావడానికి ఈ సింగిల్-ప్రైస్ విధానం తోడ్పడుతుందని మార్కెట్ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. మన దేశంలో ప్రతిరోజూ ఉదయం 15 నిమిషాల పాటు నిర్వహించే ప్రీ-ఓపెన్ మార్కెట్ సెషన్ కూడా ఇదే విధానంలో పనిచేస్తుంది.
తొలి రోజే గందరగోళం ఎందుకు నెలకొంది?
మధ్యాహ్నం 3:15 గంటలకు ముగింపు వేలం ప్రారంభం కాకముందు ఉన్న ధరతో పోలిస్తే నిఫ్టీ ఒక్కసారిగా 0.8 శాతం పైకి దూసుకెళ్లింది. కానీ బిఎస్ఈ సెన్సెక్స్లో అలాంటి పెద్ద మార్పు కనిపించకపోవడంతో రెండు సూచీల మధ్య వ్యత్యాసం స్పష్టంగా బయటపడింది.
"తొలి వేలం ప్రక్రియలో ట్రేడింగ్ పరిమాణం తక్కువగా ఉండటం వల్ల కొనుగోలు ఆర్డర్లు సూచీని వేగంగా పైకి నెట్టాయి. పాత పద్ధతిలో అయితే ఈ ఆర్డర్లు 30 నిమిషాల వ్యవధిలో పంపిణీ అయి ఉండేవి, దాంతో ముగింపు ధరపై ప్రభావం తక్కువగా ఉండేది" అని KKerdos Creators LLP ఫౌండింగ్ పార్టనర్ వైభవ్ సూద్ తెలిపారు.
ఈ పరిణామంపై ఎన్ఎస్ఈ స్పందిస్తూ, నూతన వ్యవస్థ నిర్దేశిత నిబంధనల ప్రకారమే పనిచేసిందని స్పష్టం చేసింది. మొదటి రోజు వేలంలో 515 మంది ట్రేడింగ్ సభ్యులు, 50 వేలకు పైగా ఖాతాల ద్వారా ఆర్డర్లు వచ్చాయని, కాలక్రమేణా ఈ వ్యవస్థ మరింత నిలకడగా మారుతుందని వెల్లడించింది.
మంగళవారం మార్కెట్లలో సాధారణ స్థితి
సోమవారం చివరి నిమిషంలో వచ్చిన ఈ ఆకస్మిక ర్యాలీ తాత్కాలికమేనని నిపుణులు ముందే అంచనా వేశారు. మంగళవారం మార్కెట్ ప్రారంభంలోనే ఇది సర్దుబాటు అయింది. నిఫ్టీ 0.58 శాతం తగ్గి 24,629.70 వద్దకు చేరగా, సెన్సెక్స్ 0.26 శాతం లాభపడి 78,842.70 వద్ద నిలకడ సాధించింది.
"తొలి రోజు కనిపించిన ఈ వ్యత్యాసం ఒక ప్రత్యేక పరిస్థితి మాత్రమే. ఇన్వెస్టర్లు దీని గురించి తీవ్రంగా ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు" అని జియోజిత్ ఇన్వెస్ట్మెంట్స్ చీఫ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ స్ట్రాటజిస్ట్ వి.కె. విజయకుమార్ వివరించారు.
వారంతా ఎదురుచూస్తున్న అసలైన పరీక్ష వారపు డెరివేటివ్స్ ఎక్స్పైరీ (Weekly Expiry) రోజున ఎదురుకానుంది. ఆ రోజు భారీ ఎత్తున పొజిషన్లు క్లోజ్ అవుతాయి కాబట్టి, నూతన CAS విధానం మార్కెట్ రద్దీని ఎలా తట్టుకుంటుందో తేలనుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. క్లోజింగ్ ఆక్షన్ సెషన్ (CAS) అంటే ఏమిటి?
మార్కెట్ ముగింపు సమయమైన 3:15 PM నుండి 3:35 PM వరకు కొనుగోలు, అమ్మకాల ఆర్డర్లను ఒకే పూల్లో సేకరించి, అత్యధిక లావాదేవీలు పూర్తయ్యేలా ఒకే ముగింపు ధరను (Single Price) నిర్ణయించే విధానమే CAS.
2. ఈ కొత్త క్లోజింగ్ విధానం అన్ని షేర్లకు వర్తిస్తుందా?
లేదు. ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (Derivatives) విభాగంలో ట్రేడ్ అయ్యే షేర్లకు మాత్రమే ఇది వర్తిస్తుంది. మిగిలిన సాధారణ క్యాష్ మార్కెట్ షేర్లు పాత 30 నిమిషాల VWAP పద్ధతిలోనే ముగుస్తాయి.
3. నిఫ్టీ, సెన్సెక్స్ ఒకే రోజు భిన్నంగా ముగియడానికి కారణమేంటి?
కొత్త ఆక్షన్ విధానం అమల్లోకి వచ్చిన తొలి రోజు నిఫ్టీలోని కొన్ని కీలక షేర్లకు భారీగా కొనుగోలు ఆర్డర్లు రావడం వల్ల నిఫ్టీ 1.6% పెరిగింది, కానీ సెన్సెక్స్ లెక్కింపులో ఆ స్థాయిలో ప్రభావం చూపకపోవడంతో ఈ వ్యత్యాసం వచ్చింది.