హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ఉక్కుపాదం: భారత్, చైనా నౌకలకే అనుమతి.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భగ్గుమంటున్న చమురు ధరలు!

ప్రపంచ ఇంధన వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ పాక్షికంగా దిగ్బంధించింది. భారత్, చైనా వంటి మిత్రదేశాల నౌకలకు మాత్రమే అనుమతినిస్తూ, మిగిలిన దేశాలను 'శత్రువులు'గా ప్రకటించింది. ఈ పరిణామంతో క్రూడాయిల్ ధరలు రికార్డు స్థాయికి చేరాయి.

మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధం మరో ప్రమాదకర మలుపు తిరిగింది. ప్రపంచ దేశాల ఇంధన అవసరాల్లో దాదాపు ఐదో వంతు తీర్చే కీలకమైన ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ని ఇరాన్ అదుపులోకి తీసుకుంది. అయితే, ఇందులో ఒక ఆసక్తికర పరిణామం చోటుచేసుకుంది. భారత్ సహా తన మిత్రదేశాల నౌకలకు మాత్రమే ఈ మార్గం గుండా వెళ్లేందుకు ఇరాన్ గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చింది. మిగిలిన దేశాల నౌకలను అడ్డుకుంటామని స్పష్టం చేసింది.

హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ఉక్కుపాదం: భారత్, చైనా నౌకలకే అనుమతి (REUTERS)

మిత్రులెవరో.. శత్రువులెవరో తేల్చేసిన ఇరాన్

గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న వేళ ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ గురువారం ఈ సంచలన ప్రకటన చేశారు. "హార్ముజ్ జలసంధిని మేము పూర్తిగా మూసివేయలేదు. కేవలం మా శత్రువులకు మాత్రమే ఈ మార్గాన్ని నిలిపివేశాం. భారత్, చైనా, రష్యా, ఇరాక్, పాకిస్థాన్ వంటి మిత్రదేశాల నౌకలకు ఇక్కడ ఎలాంటి అభ్యంతరం ఉండదు" అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తమ శత్రువులకు, వారి మిత్రపక్షాలకు చెందిన నౌకలను అనుమతించాల్సిన అవసరం తమకు లేదని ఆయన తేల్చి చెప్పారు.

భగ్గుమంటున్న చమురు ధరలు: భారత్‌పై ప్రభావం ఎంత?

ఇరాన్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌ను ఒక్కసారిగా కుదిపేసింది. గురువారం ట్రేడింగ్‌లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా 104 డాలర్లకు చేరుకుంది. 1990 తర్వాత ఒక నెల కాలంలో చమురు ధరలు ఇంత వేగంగా పెరగడం ఇదే మొదటిసారి. హార్ముజ్ జలసంధి గుండా రోజువారీగా సరఫరా అయ్యే లక్షలాది బ్యారెళ్ల చమురు నిలిచిపోవడంతో డీజిల్, విమాన ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. గల్ఫ్ దేశాల నుంచి దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే ఆసియా దేశాలపై ఈ ప్రభావం అత్యంత తీవ్రంగా ఉండనుంది. భారత్‌కు ఇరాన్ వెసులుబాటు ఇచ్చినప్పటికీ, అంతర్జాతీయంగా ధరలు పెరగడం వల్ల పెట్రోల్, డీజిల్ రేట్లు పెరిగే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.

జలసంధిపై ‘టోల్ టాక్స్’ వసూలు?

మరోవైపు, హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే నౌకల నుంచి భారీగా రుసుము (Toll fee) వసూలు చేసేందుకు ఇరాన్ పార్లమెంట్ చట్టాన్ని సిద్ధం చేస్తోంది. ఒకవేళ ఇదే జరిగితే, ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే సముద్ర మార్గం ఇరాన్ చేతిలో ఒక ‘టోల్ రోడ్డు’గా మారిపోతుంది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ వాణిజ్య చట్టాలకు తీవ్ర విఘాతం కలిగే అవకాశం ఉంది.

ఇది ‘ఆర్థిక ఉగ్రవాదం’: అబుదాబి నేషనల్ ఆయిల్ కంపెనీ

ఇరాన్ చర్యలపై అంతర్జాతీయ సమాజం ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తోంది. ఇరాన్ తీరు ‘ఆర్థిక ఉగ్రవాదం’ లాంటిదని అబుదాబి నేషనల్ ఆయిల్ కంపెనీ (ADNOC) చీఫ్ సుల్తాన్ అల్ జాబెర్ మండిపడ్డారు. "హార్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ బందీగా మార్చుకుంది. దీనివల్ల సామాన్యుడు పెట్రోల్ బంకుల్లోనే కాదు.. కిరాణా కొట్టులో, మందుల షాపులో కూడా భారీ మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తోంది" అని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ ఆంటోనియో గుటెర్రస్ స్పందిస్తూ.. యుద్ధాన్ని వెంటనే ఆపి, జలసంధిని తెరవాలని డిమాండ్ చేశారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ):

ప్రశ్న: హార్ముజ్ జలసంధి భారత్‌కు ఎందుకు ముఖ్యం?

జవాబు: భారత్ తన చమురు అవసరాల కోసం గల్ఫ్ దేశాలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. ఈ మార్గం మూసుకుపోతే సరఫరా నిలిచిపోయి దేశంలో ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి. ప్రస్తుతం ఇరాన్ భారత్‌కు అనుమతి ఇవ్వడం పెద్ద ఊరట.

ప్రశ్న: ఇరాన్ నిర్ణయం వల్ల సామాన్యులపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?

జవాబు: ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరుగుతాయి. ఫలితంగా పండ్లు, కూరగాయలు, మందులు వంటి నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు కూడా ప్రియం అవుతాయి.