విస్తృత ధర్మాసనానికి ఉమర్ ఖలీద్ పిటిషన్.. ఇద్దరు నిందితులకు సుప్రీం బెయిల్

ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చట్టం (UAPA) కింద నమోదైన కేసుల్లో విచారణ ఆలస్యమైతే నిందితులకు బెయిల్ ఇవ్వవచ్చా లేదా అన్న అంశంపై సుప్రీంకోర్టు లోతుగా విచారించనుంది. ఉమర్ ఖలీద్ అభ్యర్థనను విస్తృత ధర్మాసనానికి సిఫార్సు చేసింది. మరో ఇద్దరు నిందితులకు ఊరటనిస్తూ మధ్యంతర బెయిల్ ఇచ్చింది.

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో చోటుచేసుకున్న అల్లర్ల కేసులో సుప్రీంకోర్టు శుక్రవారం ఒక కీలకమైన న్యాయపరమైన మలుపు తీసుకుంది. ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చట్టం (యూఏపీఏ) కింద కఠినమైన నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ, విచారణలో జాప్యం జరిగితే నిందితుల వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ పరిస్థితి ఏమిటన్న అంశంపై అత్యున్నత న్యాయస్థానం దృష్టి సారించింది. జస్టిస్ అరవింద్ కుమార్, జస్టిస్ పి.బి. వరాలేలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ మేరకు ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

ఉమర్ ఖలీద్ అభ్యర్థనను విస్తృత ధర్మాసనానికి సిఫార్సు చేసిన సుప్రీం ధర్మాసనం (PTI)

విస్తృత ధర్మాసనానికి కీలక ప్రశ్న

ఈ కేసులో ప్రధాన నిందితులుగా ఉన్న ఉమర్ ఖలీద్, షర్జీల్ ఇమామ్ అభ్యర్థనలపై సుప్రీంకోర్టు గతంలో ఇచ్చిన తీర్పులపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. విచారణ ప్రారంభం కాకుండానే నిందితులను ఏళ్ల తరబడి జైల్లో ఉంచడం రాజ్యాంగం కల్పించిన 'ఆర్టికల్ 21' (జీవించే హక్కు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ) కింద సరైనదేనా అనే ప్రశ్న తలెత్తింది.

ఢిల్లీ పోలీసుల విజ్ఞప్తి మేరకు, కఠినమైన చట్టాలు (UAPA), విచారణలో జాప్యం.. ఈ రెండింటిలో దేనికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలనే న్యాయపరమైన చిక్కుముడిని విప్పేందుకు ఈ వ్యవహారాన్ని విస్తృత ధర్మాసనానికి (Larger Bench) బదిలీ చేయాలని ధర్మాసనం నిర్ణయించింది. దీనిపై తుది నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిందిగా భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) సూర్య కాంత్‌కు నివేదించింది.

ఖలీద్ సైఫీ, తస్లీమ్ అహ్మద్‌లకు బెయిల్

ఈ వివాదం కొనసాగుతుండగానే, ఇదే కేసులో జైల్లో ఉన్న అబ్దుల్ ఖలీద్ సైఫీ, తస్లీమ్ అహ్మద్‌లకు ధర్మాసనం ఊరటనిచ్చింది. వారికి ఆరు నెలల మధ్యంతర బెయిల్ మంజూరు చేస్తూ కీలక షరతులు విధించింది. ఒకవేళ వీరు కోర్టు విధించిన నిబంధనలను అతిక్రమిస్తే, ప్రాసిక్యూషన్ వారి బెయిల్‌ను రద్దు చేయాలని కోరవచ్చని స్పష్టం చేసింది.

గతంలో ఉమర్ ఖలీద్, షర్జీల్ ఇమామ్‌లకు బెయిల్ నిరాకరించినప్పుడు, వారి పాత్రను వ్యక్తిగతంగా విశ్లేషించామని.. ఆ నిర్ణయం ఆర్టికల్ 21ని తక్కువ చేసి చూడటం కాదని న్యాయస్థానం ఈ సందర్భంగా పునరుద్ఘాటించింది.

ఏమిటి ఈ వివాదం?

యూఏపీఏ వంటి కఠిన చట్టాల కింద కేసు నమోదైతే బెయిల్ రావడం చాలా కష్టం. అయితే, నిందితులపై అభియోగాలు మోపడం (Trial) ఆలస్యమైనప్పుడు వారిని నిరవధికంగా జైల్లో ఉంచడంపై న్యాయ కోవిదుల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. తాజాగా సుప్రీంకోర్టు తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం భవిష్యత్తులో యూఏపీఏ కేసుల్లో బెయిల్ నిబంధనలపై ఒక స్పష్టమైన మార్గదర్శకాన్ని ఇచ్చే అవకాశం ఉంది.

ఉమర్ ఖలీద్‌కు 3 రోజుల మధ్యంతర బెయిల్: తల్లి శస్త్రచికిత్స కోసం ఢిల్లీ హైకోర్టు ఊరట

2020 ఢిల్లీ అల్లర్ల వెనుక పెద్ద కుట్ర ఉందన్న ఆరోపణలతో 2020 సెప్టెంబర్ నుంచి జైలులో ఉన్న ఉమర్ ఖలీద్, తన తల్లి చికిత్స కోసం బయటకు రానున్నారు. తన 62 ఏళ్ల తల్లికి జూన్ 2న 'లంప్ ఎక్సిషన్' (గడ్డ తొలగింపు) శస్త్రచికిత్స జరగాల్సి ఉంది. ఈ సమయంలో ఆమెకు తోడుగా ఉండాలని కోరుతూ ఖలీద్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌పై హైకోర్టు సానుకూలంగా స్పందించింది.

హైకోర్టులో వాదనలు

నిజానికి, ఉమర్ ఖలీద్ మే 22 నుండి జూన్ 5 వరకు అంటే 15 రోజుల పాటు బెయిల్ కోరారు. తన తల్లి శస్త్రచికిత్సతో పాటు, చనిపోయిన తన మామ అంత్యక్రియల తర్వాతి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేందుకు, వృద్ధురాలైన తన అమ్మమ్మను ఓదార్చేందుకు ఈ సమయం కావాలని కోరారు. అయితే, ట్రయల్ కోర్టు ఈ విన్నపాన్ని "సముచితమైన కారణం కాదు" అని కొట్టిపారేసింది.

దీనిపై ఖలీద్ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. తన తండ్రి వయస్సు 71 ఏళ్లని, ఆయన ఒక్కరే తల్లిని చూసుకోలేరని, పెద్ద కొడుకుగా తన బాధ్యతను నిర్వర్తించేందుకు అవకాశం ఇవ్వాలని కోరారు. గతంలో (2022, 2024, 2025లో) కూడా తనకు మధ్యంతర బెయిల్ లభించిందని, అప్పుడు తాను అన్ని నిబంధనలను పాటించి తిరిగి జైలుకు వచ్చానని కోర్టుకు గుర్తు చేశారు.

కోర్టు ఆదేశాలు

ప్రాసిక్యూషన్ (పోలీసులు) ఈ బెయిల్‌ను వ్యతిరేకించారు. తల్లికి జరిగేది చిన్న శస్త్రచికిత్స మాత్రమేనని, ఇంట్లో ఇతర సభ్యులు ఉన్నారని వాదించారు. కానీ, ఢిల్లీ హైకోర్టు మాత్రం తల్లి వయస్సు మరియు శస్త్రచికిత్స అవసరాన్ని గుర్తించి, కేవలం మూడు రోజులు (జూన్ 1 నుండి జూన్ 3 వరకు) మాత్రమే బెయిల్ మంజూరు చేసింది.

నేపథ్యం

పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) వ్యతిరేక నిరసనల సమయంలో 2020లో ఈశాన్య ఢిల్లీలో అల్లర్లు చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ అల్లర్లు ముందుగా వేసుకున్న ప్లాన్ ప్రకారం జరిగాయని, దీని వెనుక ఉమర్ ఖలీద్ ఉన్నారని పోలీసులు అభియోగాలు మోపారు. అయితే, ఉమర్ ఖలీద్ ఈ ఆరోపణలను తోసిపుచ్చారు. అప్పటి నుండి ఆయన విచారణా ఖైదీగా జైలులో ఉంటున్నారు.