బిహార్లో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ECI) చేపట్టిన ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR) ప్రక్రియపై సుప్రీంకోర్టు బుధవారం తుది తీర్పు వెలువరించింది. ఈ ప్రక్రియ రాజ్యాంగ విరుద్ధమని దాఖలైన పిటిషన్లను కొట్టివేస్తూ, స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికల నిర్వహణకు ఓటర్ల జాబితా శుద్ధి అత్యంత ఆవశ్యకమని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.
గతేడాది జూన్ నెలలో బిహార్ వేదికగా కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ప్రారంభించిన 'ఓటర్ల జాబితా ప్రక్షాళన' (SIR) కార్యక్రమానికి సర్వోన్నత న్యాయస్థానం పచ్చజెండా ఊపింది. ఓటర్ల జాబితాలో పేరుకుపోయిన నకిలీ ఓట్లు, మరణించిన వారి వివరాలు, అనర్హుల పేర్లను తొలగించడం ఎన్నికల సంఘం ప్రాథమిక బాధ్యతని కోర్టు ఉద్ఘాటించింది.
తీర్పులోని కీలక అంశాలు:
చట్టబద్ధమైన అధికారం: రాజ్యాంగంలోని అధికరణం (Article) 324, ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం ప్రకారం ఓటర్ల జాబితాను సవరించే సర్వాధికారాలు ఎన్నికల సంఘానికి ఉన్నాయని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
సరైన పద్ధతే: ఈ ప్రక్రియ కోసం ఈసీ అనుసరించిన విధానం (Procedure) పారదర్శకంగా ఉందని, ఇది రాజ్యాంగ విహితమైన ఉద్దేశంతోనే జరిగిందని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.
అతిశయోక్తి కాదు: క్షేత్రస్థాయిలో సమస్య తీవ్రతను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈసీ తీసుకున్న చర్యలు ఏమాత్రం హద్దులు దాటలేదని (Not Disproportionate), అవసరమైన భద్రతా ప్రమాణాలను పాటించిందని కోర్టు పేర్కొంది.
వివాదం నేపథ్యం.. విపక్షాల ఆందోళన
బిహార్లో అక్రమ వలసదారులు, నకిలీ ఓటర్ల పేరుతో లక్షలాది మంది పేర్లను తొలగించడంపై విపక్షాలు తీవ్ర స్థాయిలో నిరసన వ్యక్తం చేశాయి.
రాజకీయ వ్యూహం: ఈ ప్రక్షాళన కార్యక్రమం కేవలం అధికార బీజేపీకి లబ్ధి చేకూర్చేలా ఓటర్ల ఏరివేత కోసమే అని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపించాయి.
అభ్యంతరాలు: సరైన ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ కొన్ని వర్గాల ఓట్లను తొలగిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ పలువురు సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు.
కోర్టు ఏమందంటే..?
{{/usCountry}}అభ్యంతరాలు: సరైన ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ కొన్ని వర్గాల ఓట్లను తొలగిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ పలువురు సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు.
కోర్టు ఏమందంటే..?
{{/usCountry}}"ఎన్నికల పారదర్శకతకు, స్వేచ్ఛాయుత వాతావరణానికి ఓటర్ల జాబితా నిర్దుష్టంగా ఉండటం చాలా ముఖ్యం. నకిలీ ఓట్లను తొలగించడం అనేది ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియను బలోపేతం చేసే చర్య. దీనివల్ల ఏ రాజ్యాంగ నిబంధనా ఉల్లంఘనకు గురికాలేదు" అని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. SIR అంటే ఏమిటి?
ఇది ఓటర్ల జాబితాలోని దొంగ ఓట్లు, డూప్లికేట్ ఎంట్రీలు, మరణించిన వారి వివరాలను తొలగించి, జాబితాను పూర్తిస్థాయిలో ప్రక్షాళన చేసే ఒక 'క్లెన్సింగ్ డ్రైవ్'.
2. ఈ తీర్పు ఇతర రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తుందా?
అవును, బిహార్ కేసుకు సంబంధించి ఇచ్చిన ఈ తీర్పు భవిష్యత్తులో ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల సంఘం చేపట్టే ఇలాంటి ప్రక్షాళన కార్యక్రమాలకు ఒక చట్టపరమైన మార్గదర్శకంగా పనిచేస్తుంది.
3. విపక్షాల ప్రధాన ఆరోపణ ఏమిటి?
ఓటర్ల జాబితా శుద్ధి పేరుతో ఎన్నికల సంఘం ప్రతిపక్షాల సానుభూతిపరుల ఓట్లను తొలగించి, పాలక పక్షానికి లబ్ధి చేకూరుస్తోందని వారు ఆరోపించారు. అయితే దీనిని సుప్రీంకోర్టు తోసిపుచ్చింది.