భారతదేశంలో కొత్త కార్మిక చట్టాలు (లేబర్ కోడ్స్) అమల్లోకి రావడంతో, ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ, ఈ-కామర్స్, క్విక్-కామర్స్ రంగాలలోని ప్రముఖ కంపెనీలకు ఒక ముఖ్యమైన బాధ్యత తోడైంది. జొమాటో, స్విగ్గీ, బ్లింకిట్, జెప్టో వంటి అగ్రిగేటర్ కంపెనీలు ఇకపై తమ వార్షిక టర్నోవర్లో గరిష్ఠంగా 2% వరకు గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్ల సంక్షేమం కోసం కేటాయించాల్సి ఉంటుంది.
2025 నవంబర్ 21 నుండి తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చే ఈ నాలుగు కొత్త కార్మిక చట్టాలను శుక్రవారం భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. దేశంలో గతంలో ఉన్న 29 కార్మిక చట్టాలను క్రమబద్ధీకరించడం (Rationalise) ఈ కొత్త కోడ్ల ప్రధాన లక్ష్యం.
గిగ్ వర్కర్లకు అధికారిక గుర్తింపు
ఈ చరిత్రాత్మక నిర్ణయం ద్వారా, కొత్త కార్మిక చట్టాలలో "గిగ్ వర్కర్లు," "ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లు," "అగ్రిగేటర్లు" అనే పదాలకు భారత ప్రభుత్వం మొదటిసారిగా అధికారిక నిర్వచనాన్ని ఇచ్చింది. ఇది ఈ అసంఘటిత కార్మిక వర్గానికి ఒక చట్టబద్ధమైన గుర్తింపును, భద్రతను అందించింది.
కంపెనీలు ఎంత చెల్లించాలి?
కొత్త కార్మిక చట్టం ప్రకారం గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లకు ఉపాధి కల్పిస్తున్న అగ్రిగేటర్ కంపెనీలు తమ వార్షిక టర్నోవర్లో 1% నుండి 2% వరకు వారి సంక్షేమానికి తప్పనిసరిగా చెల్లించాలి.
ఈ కేటాయింపుపై కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ ఒక స్పష్టత ఇచ్చింది. “అగ్రిగేటర్లు తమ వార్షిక టర్నోవర్లో 1–2% తప్పనిసరిగా చెల్లించాలి. అయితే, ఈ చెల్లింపు గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లకు చెల్లించాల్సిన మొత్తంలో 5%కి మించకూడదు (Capped at 5%)” అని మంత్రిత్వ శాఖ తన అధికారిక ప్రకటనలో పేర్కొంది. అంటే, కంపెనీలు చెల్లించాల్సిన మొత్తంపై గరిష్ఠంగా 5% పరిమితి ఉంటుంది.
సంక్షేమ ప్రయోజనాలు సులభతరం
ఈ కొత్త చట్టాల ప్రకారం, గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లకు ఆధార్తో అనుసంధానమైన యూనివర్సల్ అకౌంట్ నంబర్ (UAN) ద్వారా సంక్షేమ ప్రయోజనాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఒక రాష్ట్రం నుండి మరొక రాష్ట్రానికి వలస వెళ్లినా, ఈ UAN ద్వారా సంక్షేమ ప్రయోజనాలను బదిలీ చేసుకునే పూర్తి స్వేచ్ఛ (Full Portability) లభిస్తుంది.
ఈ చట్టాల వెనుక భారత ప్రభుత్వ లక్ష్యం
{{/usCountry}}ఈ కొత్త చట్టాల ప్రకారం, గిగ్, ప్లాట్ఫామ్ వర్కర్లకు ఆధార్తో అనుసంధానమైన యూనివర్సల్ అకౌంట్ నంబర్ (UAN) ద్వారా సంక్షేమ ప్రయోజనాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి. ఒక రాష్ట్రం నుండి మరొక రాష్ట్రానికి వలస వెళ్లినా, ఈ UAN ద్వారా సంక్షేమ ప్రయోజనాలను బదిలీ చేసుకునే పూర్తి స్వేచ్ఛ (Full Portability) లభిస్తుంది.
ఈ చట్టాల వెనుక భారత ప్రభుత్వ లక్ష్యం
{{/usCountry}}భారత ప్రభుత్వం ఈ కొత్త కార్మిక చట్టాలను తీసుకురావడానికి ముఖ్య కారణం, దేశంలోని కార్మిక నియమాలను ఆధునీకరించడం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుతున్న కార్మిక వ్యవస్థకు అనుగుణంగా, కార్మికుల సంక్షేమాన్ని పెంచడమే ప్రధాన ఉద్దేశం.
కార్మిక, ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, ప్రస్తుతం ఉన్న 29 కార్మిక చట్టాలు 1930ల నుండి 1950ల మధ్య రూపొందించారు. ఈ పాత చట్టాలు సంక్లిష్టంగా, చెల్లాచెదురుగా (fragmented), పాత నిబంధనలతో ఉండటం వల్ల వాటిని మార్చాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. కొత్త కార్మిక కోడ్లు ఈ సమస్యలన్నిటినీ పరిష్కరించి, కార్మిక రంగంలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలకనున్నాయి.