అమెరికాలో వినియోగదారుల ద్రవ్యోల్బణం ఒక్కసారిగా పెరిగింది. మే నెలలో ధరలు మూడేళ్ల గరిష్ట స్థాయికి చేరుకోవడంతో సామాన్య ప్రజలపై ఆర్థిక భారం పడింది. అయితే, ఈ ధరల పెరుగుదలపై వస్తున్న ఆందోళనలను అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ తేలికగా కొట్టిపారేశారు. బుధవారం విలేఖరులతో మాట్లాడుతూ ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు అమెరికా రాజకీయాల్లో తీవ్ర దుమారం రేపుతున్నాయి.
"ఆ గణాంకాలు అద్భుతంగా ఉన్నాయి... నాకు ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఇష్టం" అని ట్రంప్ విలేఖరులతో అన్నారు. నవంబర్లో జరగబోయే మధ్యంతర (మిడ్టర్మ్) ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్పై పట్టు సాధించాలని చూస్తున్న ప్రతిపక్ష డెమొక్రాట్లకు ఈ వ్యాఖ్యలు ఒక బలమైన ఆయుధంగా మారాయి.
మూడేళ్ల గరిష్టానికి చేరిన ధరలు
మే నెల వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) వార్షిక ప్రాతిపదికన 4.2 శాతానికి పెరిగింది. ఏప్రిల్ నెలలో ఇది 3.8 శాతంగా నమోదైంది. ఏప్రిల్ 2023 తర్వాత ద్రవ్యోల్బణం ఈ స్థాయికి చేరడం ఇదే మొదటిసారి అని వార్తా సంస్థ ఏఎఫ్పీ (AFP) వెల్లడించింది. ఇరాన్తో సాగుతున్న యుద్ధం కారణంగా ఇంధన ధరలు భారీగా పెరగడమే ఇందుకు కారణం.
మే నెల ద్రవ్యోల్బణ నివేదిక ప్రకారం, గతేడాదితో పోలిస్తే ఇంధన ధరలు 23.5 శాతం పెరిగాయి. గ్యాసోలిన్ ధరలు ఏకంగా 40.5 శాతం మేర మండిపోయాయి. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు కూడా ఎగబాకుతున్నాయి. వరుసగా రెండో నెలలోనూ కిరాణా వస్తువుల ధరలు 2.7 శాతం పెరిగాయి. వీటితో పాటు ఆరోగ్య సంరక్షణ, పర్సనల్ కేర్ ఉత్పత్తులు, విమాన ప్రయాణాలు, వినోద రంగాల సేవల ధరలు కూడా పెరిగాయి.
ప్రతిపక్షాల తీవ్ర ఆగ్రహం
ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలను రిపబ్లికన్ హౌస్ స్పీకర్ మైక్ జాన్సన్ సమర్థించే ప్రయత్నం చేశారు. అధ్యక్షుడి మాటలను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నారని ఆయన చెప్పుకొచ్చారు. అయితే, అమెరికన్ కుటుంబాలు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక ఇబ్బందులపై ట్రంప్కు ఎంతమాత్రం శ్రద్ధ లేదని ఈ వ్యాఖ్యలు నిరూపిస్తున్నాయని సెనేట్ డెమొక్రటిక్ మైనారిటీ లీడర్ చక్ షుమెర్ విమర్శించారు.
{{/usCountry}}ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలను రిపబ్లికన్ హౌస్ స్పీకర్ మైక్ జాన్సన్ సమర్థించే ప్రయత్నం చేశారు. అధ్యక్షుడి మాటలను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నారని ఆయన చెప్పుకొచ్చారు. అయితే, అమెరికన్ కుటుంబాలు ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక ఇబ్బందులపై ట్రంప్కు ఎంతమాత్రం శ్రద్ధ లేదని ఈ వ్యాఖ్యలు నిరూపిస్తున్నాయని సెనేట్ డెమొక్రటిక్ మైనారిటీ లీడర్ చక్ షుమెర్ విమర్శించారు.
{{/usCountry}}"ట్రంప్ కెమెరా ముందే 'నాకు ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఇష్టం' అని చెప్పారు. అమెరికా ప్రజలంతా దీనిని విన్నారు. సామాన్యుల పట్ల ఆయనకున్న నిర్లక్ష్యానికి ఇదో నిదర్శనం" అని షుమెర్ తన 'ఎక్స్' ఖాతాలో పోస్ట్ చేశారు. డెమొక్రటిక్ పార్టీ సైతం ట్రంప్ వ్యాఖ్యల వీడియోను జోడిస్తూ సామాజిక మాధ్యమాల్లో కొత్త ఎన్నికల ప్రకటనను విడుదల చేసింది. "ట్రంప్ తన మనసులోని మాటను బయటపెట్టారు. ఆయనకు ద్రవ్యోల్బణం ఇష్టం. ప్రతి అమెరికన్ దీనిని చూడాలి" అని ఆ ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు.
ఇరాన్ యుద్ధం - ఇంధన సంక్షోభం
ఫిబ్రవరి చివరి వారంలో ఇరాన్పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ ప్రారంభించిన యుద్ధం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు ఒక్కసారిగా ఆకాశాన్ని తాకాయి. ఈ దాడికి ప్రతిచర్యగా ప్రపంచ చమురు, గ్యాస్ సరఫరాలో ఐదో వంతు వాటా కలిగిన కీలకమైన 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్' (హార్ముజ్ జలసంధి)ని ఇరాన్ దాదాపు మూసివేసింది.
యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత ద్రవ్యోల్బణం "రాయిలా కిందకు పడిపోతుంది" అని ట్రంప్ జోస్యం చెప్పారు. అయితే ఆర్థిక నిపుణులు ఈ అంచనాలతో విభేదిస్తున్నారు. యుద్ధం ఎప్పుడు ముగుస్తుందనే దానిపైనే ధరల తగ్గుదల ఆధారపడి ఉంటుందని, చమురు ధరలు పూర్వ స్థితికి రావడానికి చాలా నెలలు పడుతుందని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
మరోవైపు, గ్యాసోలిన్ ధరలు ఇటీవల కాస్త స్థిరపడటం ద్రవ్యోల్బణం తగ్గేందుకు సానుకూల సంకేతమని కొందరు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. "ఇంధన ధరల పెరుగుదల గత నెలలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచింది. కానీ, ద్రవ్యోల్బణం ఇప్పటికే గరిష్ట స్థాయికి చేరిందని, ఏడాది ద్వితీయార్థంలో ఇది తగ్గుముఖం పడుతుందని మేం అంచనా వేస్తున్నాం" అని నేషన్వైడ్ ప్రధాన ఆర్థికవేత్త క్యాథీ బోస్ట్జానిసిక్ తెలిపారు. అయితే ఇరాన్తో త్వరలోనే సమస్య పరిష్కారమై, హార్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకుంటేనే ఇది సాధ్యమవుతుందని ఆమె స్పష్టం చేశారు.
ఆహార, ఇంధన ధరలను మినహాయించి లెక్కించే 'కోర్ సీపీఐ' (Core CPI) ద్రవ్యోల్బణం ఏప్రిల్లో 2.8 శాతంగా ఉండగా, మే నెలలో 2.9 శాతానికి పెరిగింది. విమాన ప్రయాణ ఖర్చులు మినహా, పెరిగిన ఇంధన ధరల ప్రభావం కోర్ ద్రవ్యోల్బణంపై ఇంకా పెద్దగా పడలేదని ఈవై-పార్థెనాన్ ప్రధాన ఆర్థికవేత్త గ్రెగరీ డాకో పేర్కొన్నారు.
వడ్డీ రేట్ల తగ్గింపుపై సందిగ్ధత
అమెరికా జాతీయ బ్యాంక్ 'ఫెడరల్ రిజర్వ్' ద్రవ్యోల్బణాన్ని 2 శాతానికి పరిమితం చేయాలని దీర్ఘకాలిక లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆర్థిక పరిస్థితులను సమీక్షించేందుకు వచ్చే వారం ఫెడ్ కమిటీ సమావేశం కానుంది. గత నెలలోనే బాధ్యతలు స్వీకరించిన కొత్త ఫెడ్ చైర్మన్ కెవిన్ వార్ష్ అధ్యక్షతన జరగబోయే మొదటి సమావేశం ఇదే కావడం గమనార్హం. వడ్డీ రేట్లను తగ్గించాలని అధ్యక్షుడు ట్రంప్ నుండి ఆయనపై ఒత్తిడి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
అయినప్పటికీ, ఈ సమావేశంలో ఫెడ్ వడ్డీ రేట్లను యథాతథంగా ఉంచుతుందని ఆర్థిక మార్కెట్లు అంచనా వేస్తున్నాయి. ఈ ఏడాది చివర్లో వడ్డీ రేట్లు పెరిగే అవకాశం కూడా ఉందని ఇన్వెస్టర్లు భావిస్తున్నారు. ఇది ఈక్విటీ మార్కెట్లను కలవరపెడుతోంది. యుద్ధానికి ముందు, ట్రంప్ సుంకాల విధానం వల్ల పెరిగిన ద్రవ్యోల్బణం తగ్గుతుందని, ఏడాది చివర్లో వడ్డీ రేట్లు తగ్గుతాయని మార్కెట్లు ఆశించాయి. కానీ ఇరాన్ యుద్ధం ఈ అంచనాలను తలకిందులు చేసింది.
"ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే ఫెడరల్ రిజర్వ్ వడ్డీ రేట్లను తగ్గించే స్థితిలో ఉండదు" అని నార్త్లైట్ అసెట్ మేనేజ్మెంట్ చీఫ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఆఫీసర్ క్రిస్ జక్కరెల్లీ స్పష్టం చేశారు.