శీతాకాలం ఉదయం ఉన్నపళంగా చలిలోకి అడుగుపెట్టడం గుండెజబ్బులు, మధుమేహం (షుగర్), అధిక రక్తపోటు (బీపీ)తో బాధపడేవారికి తీవ్ర ప్రాణాంతకంగా మారే అవకాశముందని ప్రముఖ నరాల వైద్య నిపుణులు (న్యూరాలజిస్ట్) డాక్టర్ దీప్ దాస్ హెచ్చరిస్తున్నారు. మన దేశంలో, ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో శీతాకాలం ప్రారంభమవ్వగానే స్ట్రోక్, గుండెపోటు కేసుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతుందని పబ్లిక్ హెల్త్ నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. చలి ప్రభావం వల్ల శరీరంలో రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడం వల్ల బీపీ సడన్‌గా పెరుగుతుంది. ఇది మెదడులోని నరాలపై తీవ్ర ఒత్తిడిని తెచ్చి పక్షవాతానికి దారితీస్తుంది.
ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోయినప్పుడు శరీరం తన ఉష్ణోగ్రతను కాపాడుకోవడానికి రక్తనాళాలను సన్నగా మారుస్తుంది. దీనివల్ల గుండె శరీరం అంతటికీ రక్తాన్ని పంప్ చేయడానికి మరింత ఎక్కువ కష్టపడాల్సి వస్తుంది. పర్యవసానంగా రక్తపోటు పెరుగుతుంది. వయస్సు పైబడిన వారు, ముందే గుండెజబ్బులు లేదా బీపీ ఉన్నవారు ఈ కాలంలో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. చలికాలంలో కేవలం వాతావరణమే కాకుండా మన అలవాట్లు కూడా స్ట్రోక్ ముప్పును పెంచుతాయి. అవి.. శారీరక శ్రమ లేదా వ్యాయామం తగ్గించడం. ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పులు (ఎక్కువగా ఉప్పు, కొవ్వు పదార్థాలు తినడం). మందులను సక్రమంగా వాడకపోవడం లేదా నిర్లక్ష్యం చేయడం.
నిద్రలేచిన వెంటనే వెచ్చగా ఉన్న గది నుంచి ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన చలి వాతావరణంలోకి వెళ్లడం అత్యంత ప్రమాదకరమని డాక్టర్ దీప్ దాస్ స్పష్టం చేశారు. బయటకు వెళ్లేముందు శరీరాన్ని వెచ్చగా ఉంచేందుకు ఒకే దట్టమైన స్వెట్టర్‌కు బదులుగా పొరలుగా ఉండే దుస్తులను ధరించాలి. చెవులు, చేతులు, పాదాలను పూర్తిగా కప్పి ఉంచాలి. గదిలో నుంచి బయటకు వెళ్లేముందు మెల్లగా వాతావరణ మార్పుకు శరీరం అలవాటు పడేలా సమయం ఇవ్వాలి. అలవాటు లేని వారు ఉదయాన్నే చలిలో వేగంగా పరిగెత్తడం లేదా వేగంగా నడవడం చేయకూడదు. ఇంట్లోనే తేలికపాటి వార్మప్ చేసిన తర్వాతే బయటకు వెళ్లాలి.
మెదడులోని భాగానికి రక్త సరఫరా నిలిచిపోయినప్పుడు లేదా రక్తనాళం పగిలిపోయినప్పుడు పక్షవాతం వస్తుంది. దీని లక్షణాలను ఎంత త్వరగా గుర్తిస్తే బాధితుడి ప్రాణాలను, వైకల్యాన్ని అంతగా కాపాడవచ్చు. దీనిని గుర్తుపెట్టుకోవడానికి డాక్టర్ దాస్ 'B.E. F.A.S.T.' అనే ప్రామాణిక సూత్రాన్ని వివరించారు.
B – Balance (సమతుల్యత): నడుస్తున్నప్పుడు లేదా నిలబడినప్పుడు హఠాత్తుగా శరీర సమతుల్యత తప్పడం, తూలిపోవడం.
E – Eyes (కంటి చూపు): సడన్‌గా చూపు మందగించడం లేదా ఒక కన్ను మూతపడటం.
F – Face (ముఖం): నవ్వినప్పుడు ముఖం ఒకవైపుకు వంకరపోవడం లేదా దవడ పక్కకు జరగడం.
A – Arms (చేతుల బలహీనత): రెండు చేతులను పైకెత్తమన్నప్పుడు ఒక చేయి బలం లేక కిందకు పడిపోవడం లేదా మొద్దుబారడం.
S – Speech (మాట తడబడటం): మాట్లాడేటప్పుడు మాట ముద్దకావడం, ఎదుటివారు చెప్పేది అర్థం చేసుకోలేకపోవడం.
T – Time (సమయం): ఈ లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సదుపాయం లేదా అంబులెన్స్‌ను ఆశ్రయించడం.
చలికాలం వచ్చిందని పనులన్నీ ఆపేయాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రతిరోజూ రక్తపోటును ఇంట్లోనే బీపీ మిషన్‌తో చెక్ చేసుకుంటూ రికార్డు నమోదు చేసుకోవాలి. ఆహారంలో ఉప్పు తగ్గించడం, తగినంత గోరువెచ్చని నీరు తాగడం, ప్రతిరోజూ డాక్టర్ సలహా మేరకు మందులు వేసుకోవడం ద్వారా స్ట్రోక్ ముప్పు నుంచి సురక్షితంగా బయటపడవచ్చు.