సనాతన సంప్రదాయంలో గాయత్రీ మంత్రాన్ని వేదాల సారంలా భావిస్తారు. ఆధ్యాత్మిక చేతనను తట్టిలేపే ఈ మహాజపం వల్ల మనసుకు ప్రశాంతత చేకూరడంతో పాటు మంచి ఆలోచనల వైపు అడుగులు పడతాయి. అయితే, కేవలం పైపైన మంత్రం చదివి వదిలేయడం సరికాదని ప్రాచీన గ్రంథాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

జపం చేసే సమయంలో మనసు ఏ స్థితిలో ఉండాలి, ఏ విధంగా కూర్చోవాలి, ఉచ్ఛారణ ఎలా ఉండాలి అనే దానిపై కచ్చితమైన నియమాలు ఉన్నాయి. చాలాసార్లు చాలామంది సరైన అవగాహన లేక కొన్ని పొరపాట్లు చేస్తుంటారు. దీనివల్ల సాధనలో ఏకాగ్రత దెబ్బతింటుంది. అవేంటో ఇప్పుడు వివరంగా చూద్దాం.
జపానికి ముందు మనసు, శరీరం శుద్ధి ముఖ్యం
గాయత్రీ మంత్ర జపం చేసేటప్పుడు మనసు ప్రశాంతంగా, ఆలోచనలు స్వచ్ఛంగా ఉండాలి. జప సమయంలో మనసును నియంత్రణలో ఉంచుతూ, సంతోషంగా మరియు పవిత్రంగా ఉంచుకోవాలి. అంతేకాకుండా మంత్రం తాలూకు అర్థంపైనే పూర్తి ధ్యాస పెట్టాలి. అందుకే జపం ప్రారంభించే ముందు కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని, దైనందిన జీవితంలోని ఒత్తిళ్లను, ఆందోళనలను పక్కన పెట్టేయాలి.
ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి ప్రశాంతమైన ప్రదేశంలో కూర్చోవడం మంచిది. ఒకవేళ కొన్ని పరిస్థితుల వల్ల నిత్య పూజకు తగిన ఏర్పాట్లు కుదరకపోతే, మానసికంగా కూడా మంత్ర స్మరణ చేసుకోవచ్చు. జపం సాగుతున్నంత సేపు నవ్వడం, అనవసరమైన మాటలు, ఇటు అటు చూడటం వంటివి అస్సలు చేయకూడదు. ఇవి సాధకుడి ఏకాగ్రతను దెబ్బతీస్తాయి.
సరైన ఆసనం, కూర్చునే విధానంపై శ్రద్ధ
మంత్ర జపం చేసే సమయంలో శరీరం ఎంతో స్థిరంగా ఉండటం చాలా అవసరం. దీనికోసం సుఖాసనం లేదా పద్మాసనంలో కూర్చోవచ్చు. కూర్చునేటప్పుడు నడుము, వెన్నుముక నిటారుగా ఉండాలి తప్ప శరీరంపై ఎలాంటి అదనపు ఒత్తిడి పడకూడదు. మీరు ఎంతసేపైనా సౌకర్యవంతంగా కూర్చోగలగడమే ఆసనం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
{{/usCountry}}మంత్ర జపం చేసే సమయంలో శరీరం ఎంతో స్థిరంగా ఉండటం చాలా అవసరం. దీనికోసం సుఖాసనం లేదా పద్మాసనంలో కూర్చోవచ్చు. కూర్చునేటప్పుడు నడుము, వెన్నుముక నిటారుగా ఉండాలి తప్ప శరీరంపై ఎలాంటి అదనపు ఒత్తిడి పడకూడదు. మీరు ఎంతసేపైనా సౌకర్యవంతంగా కూర్చోగలగడమే ఆసనం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
{{/usCountry}}శాస్త్ర పద్ధతుల ప్రకారం జపం చేసే సమయంలో తలను, మెడను స్థిరంగా ఉంచుకోవాలి. అనవసరంగా కదులుతూ ఉండడం మంచిది కాదు. పదే పదే లేవడం లేదా భంగిమ మార్చడం వల్ల ధ్యాస వేరే వైపు మళ్లుతుంది. జపానికి ఉపక్రమించే ముందు కొద్దిసేపు ప్రాణాయామం చేయడం ద్వారా మనసును ప్రశాంతం చేసుకోవచ్చు.
గాయత్రీ మంత్ర జపానికి సరైన సమయం ఏది?
సాంప్రదాయకంగా ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం వేళల్లో సంధ్యా సమయాలను గాయత్రీ జపానికి అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనవిగా పరిగణిస్తారు.
ముఖ్యంగా ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందు సమయం ఎంతో శ్రేష్టమైనదిగా చెబుతారు.
ఆ సమయంలో వాతావరణం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది కాబట్టి సాధకులు సులభంగా ధ్యాస పెట్టగలుగుతారు.
అలాగే సాయంత్రం సూర్యాస్తమయ వేళలోనూ జపం చేయవచ్చు.
క్రమబద్ధమైన సాధన కోసం ప్రతిరోజూ ఒకే సమయాన్ని, శుభ్రమైన స్థలాన్ని ఎంచుకోవడం మంచిది. అయితే, ఏదైనా అనివార్య కారణాల వల్ల నిర్ణీత సమయంలో జపం చేయలేకపోతే మంత్ర స్మరణ చేయకూడదని అర్థం కాదు. గాయత్రీ సాధనకు సంబంధించిన అనేక సంప్రదాయాలు మన సౌలభ్యాన్ని బట్టి మానసిక జపం చేసుకోవడానికి కూడా అనుమతి ఇస్తున్నాయి.
జపమాలతో చేసేటప్పుడు చేయకూడని తప్పులు
గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపమలతో చేసేవారు దాన్ని ఉపయోగించే పద్ధతిని కచ్చితంగా తెలుసుకోవాలి.
యాజ్ఞవల్క్య స్మృతి ప్రకారం జపాల సంఖ్య 108, 28 లేదా కనీసం 10 ఉండాలని పేర్కొన్నారు. కొన్ని సంప్రదాయాలలో రుద్రాక్ష లేదా తులసి మాలను ఉపయోగిస్తే, మరికొన్ని పద్ధతుల్లో చేతి వేళ్ళపై లెక్కిస్తుంటారు.
జపం చేసేటప్పుడు చూపుడు వేలు తగలకుండా చూసుకోవాలని, మాలకు తగిన గౌరవం ఇవ్వాలని పెద్దలు చెబుతుంటారు.
కేవలం సంఖ్య పూర్తి చేయాలన్న తొందరలో మంత్రోచ్ఛారణను తప్పుగా పలకడం సరైన పద్ధతి కాదు.
మీ సామర్థ్యాన్ని బట్టి సంఖ్యను నిర్ణయించుకుని, ప్రతిసారీ మంత్రాన్ని స్పష్టంగా, అంకితభావంతో జపించాలి.
శాస్త్ర పద్ధతుల ప్రకారం మానసిక జపమే అత్యంత శ్రేష్టమైనదిగా పరిగణిస్తారు. జపం చేసే సమయంలో మంత్రం అర్థంపైనే ధ్యాస ఉంచాలి. జపం పూర్తయిన వెంటనే హడావుడిగా లేచిపోకుండా కొద్దిసేపు ప్రశాంతంగా కూర్చోవాలి. చివరగా భగవంతుడికి నమస్కరించి, సాధనలో తెలియకుండా జరిగిన పొరపాట్లకు క్షమాపణ కోరాలి.