అశ్వయుజ మాసంలో వచ్చే కృష్ణపక్ష ఏకాదశిని 'ఇందిరా ఏకాదశి' అంటారు. పితృపక్షంలో వచ్చే ఈ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించడం ద్వారా పూర్వీకులకు వైకుంఠ ప్రాప్తి కలుగుతుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ ఏడాది అక్టోబర్ 6వ తేదీన ద్వాదశి యుక్త ఇందిరా ఏకాదశి రావడంతో దీని ప్రాధాన్యత మరింత సంతరించుకుంది. పితృదేవతల ఆశీస్సులు పొంది వారిని సద్గతికి చేర్చడంలో ఈ వ్రతం అత్యంత ప్రభావవంతమైనదిగా భావిస్తారు.
ధర్మరాజుకు శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన ఇందిరా ఏకాదశి మహాత్మ్యం
మహాభారత కాలంలో ధర్మరాజు శ్రీకృష్ణుడిని సంప్రదించి, భాద్రపద కృష్ణపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి విశేషాల గురించి వివరింపమని కోరాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ స్పందిస్తూ, పితృపక్షంలో వచ్చే ఇందిరా ఏకాదశి సర్వపాపాలను హరిస్తుందని వివరించాడు.
ఎవరైతే ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో, వారి పూర్వీకులు ఒకవేళ నీచ స్థితిలో జన్మించినా సరే, ఈ వ్రత మహిమతో వారికి దివ్యలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని తేల్చిచెప్పాడు. పెద్ద పెద్ద పాపాలను సైతం పటాపంచలు చేసే శక్తి ఈ ఏకాదశికి ఉందని శ్రీకృష్ణుడు ధర్మరాజుకు వివరించాడు.
సత్యయుగ నాటి ఇంద్రసేన రాజు కథ మరియు నారదుడి సందేశం
సత్యయుగంలో మాహిష్మతీపురిని పరిపాలించిన ఇంద్రసేనుడు అనే ధర్మశీలుడైన రాజు కథ దీనికి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. ఇంద్రసేనుడు ఎల్లప్పుడూ విష్ణుభక్తిలో లీనమై, భగవానుడి నామస్మరణ చేస్తూ రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించేవాడు. ఒకరోజు ఆయన రాజసభలో కొలువుదీరి ఉన్న సమయంలో నారదుడు అక్కడకు వచ్చారు. రాజు భక్తిపూర్వకంగా నారద మహర్షికి స్వాగతం పలికి పూజించారు.
ఆ తర్వాత నారదుడు చింతాక్రాంతుడై ఇలా పలికారు: "రాజా! నేను బ్రహ్మలోకం, యమలోకం సందర్శించి వస్తున్నాను. యమసభలో నీ తండ్రిని చూశాను. గతంలో చేసిన వ్రత భంగం వల్ల ఆయన యమలోకంలో కష్టాలు అనుభవిస్తున్నారు. నీవు ఇందిరా ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించి, ఆ పుణ్యఫలాన్ని నీ తండ్రికి ధారపోస్తే ఆయనకు సద్గతి లభిస్తుందని నారద మహర్షి తన సందేశాన్ని అందించారు.
ఇందిరా ఏకాదశి వ్రత విధానం మరియు పూజా పద్ధతి
నారద మహర్షి సూచన మేరకు ఇంద్రసేన రాజు తన కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. వ్రత విధానాన్ని నారదుడు ఈ క్రింది విధంగా వివరించారు:
{{/usCountry}}నారద మహర్షి సూచన మేరకు ఇంద్రసేన రాజు తన కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. వ్రత విధానాన్ని నారదుడు ఈ క్రింది విధంగా వివరించారు:
{{/usCountry}}దశమి నాడు: కృష్ణపక్ష దశమి రోజు ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, మధ్యాహ్నం ఒకసారి మాత్రమే భోజనం చేయాలి. రాత్రి వేళ భూమిపైనే నిద్రించాలి.
ఏకాదశి నాడు: ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, "పుండరీకాక్షా! నేడు నిరాహారినై ఉండి రేపు భోజనం చేస్తాను, నాకు శరణునివ్వు" అని సంకల్పించుకోవాలి.
మధ్యాహ్నం శాలగ్రామ శిల ఎదుట పితృదేవతల ప్రసన్నత కోసం విధి విధానంగా శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహించి, బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ తాంబూలాలు సమర్పించాలి.
బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టిన తర్వాత, పిండ ప్రదానం చేసిన అన్నాన్ని గోమాతకు తినిపించాలి.
రాత్రి సమయంలో నిద్రపోకుండా శ్రీహరి సన్నిధిలో జాగరణ చేయాలి.
ద్వాదశి నాడు: తెల్లవారిన తరువాత ద్వాదశి తిథిలో మళ్లీ శ్రీహరిని పూజించి, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టిన తర్వాత బంధుమిత్రులతో కలిసి మౌనంగా భోజనం ముగించాలి.
ఈ విధంగా శ్రద్ధాభక్తులతో ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించిన ఇంద్రసేనుడికి ఆకాశం నుంచి పూల వర్షం కురిసింది. ఆయన తండ్రి గరుడ వాహనంపై వైకుంఠానికి పయనం కాగా, ఇంద్రసేనుడు కూడా సకల భోగాలను అనుభవించి తుదకు పుత్రుడికి రాజ్యం అప్పగించి మోక్షాన్ని పొందాడు.