ఒడిశాలోని పూరీ క్షేత్రంలో జగన్నాథుడి రథయాత్ర అంటేనే భక్తి పారవశ్యం. లోక బాంధవుడు తన సోదర, సోదరీమణులతో కలిసి భక్తులకు దర్శనమిచ్చే ఈ మహోత్సవం ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచింది. అయితే, ఈ రథయాత్రకు సంబంధించి చాలామందికి తెలియని ఒక ఆసక్తికరమైన, భావోద్వేగపూరితమైన ఘట్టం 'హేరా పంచమి'. స్వామివారు రథం ఎక్కి వెళ్తుంటే, అలిగిన లక్ష్మీదేవి రథాన్ని ధ్వంసం చేయడం వెనుక ఉన్న కథ ఏమిటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
రథయాత్ర: ఆషాఢ పర్వదినాన వెయ్యేళ్ల సంప్రదాయం
జగన్నాథ స్వామి రథయాత్ర జూలై 16న అనగా ఈరోజు అత్యంత వైభవంగా ప్రారంభం కానుంది. గర్భాలయం నుంచి బయటకు వచ్చిన జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్రా దేవి రథాలపై అధిరోహించి గుండిచా మందిరం (స్వామి మేనత్త ఇల్లు) వైపు సాగుతారు. భక్తుల జయజయధ్వానాల మధ్య, రథ చక్రాల చప్పుడుతో పూరీ పురమంతా మార్మోగిపోతుంది. ఈ రథయాత్ర కేవలం భక్తులకు దర్శనం ఇవ్వడమే కాదు, అనేక పురాణ గాథలను కూడా తనలో ఇముడ్చుకుంది.
ఏమిటీ 'హేరా పంచమి'? లక్ష్మీదేవి ఆగ్రహానికి కారణం
రథయాత్ర ఐదవ రోజున 'హేరా పంచమి' జరుపుకుంటారు. 'హేరా' అంటే 'వెతకడం' అని అర్థం. ఈ రోజున లక్ష్మీదేవికి తన భర్త జగన్నాథుడు గుర్తుకు వస్తాడు. పురాణాల ప్రకారం, రథయాత్రకు బయలుదేరే ముందు జగన్నాథుడు లక్ష్మీదేవికి "త్వరగా తిరిగి వస్తాను" అని మాట ఇచ్చి వెళ్తాడు. కానీ, గుండిచా మందిరానికి చేరుకున్న స్వామి, అక్కడి విందులు, భక్తుల కోలాహలంలో పడి లక్ష్మీదేవికి ఇచ్చిన మాటను మర్చిపోతాడు. లక్ష్మీదేవి ఒంటరిగా ఆలయంలో వేచి చూసి, విసిగిపోయి తన భర్త కోసం వెతుకుతూ గుండిచా మందిరానికి బయలుదేరుతుంది.
రథాన్ని విరిచేసేంత కోపం!
భర్తను వెతుక్కుంటూ వెళ్లిన లక్ష్మీదేవికి, ఆయన తన సోదరీమణులతో కలిసి హాయిగా కాలక్షేపం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. దీంతో ఆమెకు ఆగ్రహం కట్టలు తెచ్చుకుంటుంది. తనను మోసం చేసి, మాట తప్పినందుకు నిరసనగా, జగన్నాథుడి రథమైన 'నందిఘోష'ను పాక్షికంగా ధ్వంసం చేస్తుంది. భార్య కోపాన్ని చూసిన జగన్నాథుడు, చివరకు ఆమెను శాంతింపజేసి, తిరిగి వస్తానని భరోసా ఇస్తాడు. ఈ అద్భుతమైన లీలను పూరీలో నేటికీ ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రదర్శిస్తారు.
వివాహ బంధానికి ప్రతీకగా హేరా పంచమి
{{/usCountry}}భర్తను వెతుక్కుంటూ వెళ్లిన లక్ష్మీదేవికి, ఆయన తన సోదరీమణులతో కలిసి హాయిగా కాలక్షేపం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. దీంతో ఆమెకు ఆగ్రహం కట్టలు తెచ్చుకుంటుంది. తనను మోసం చేసి, మాట తప్పినందుకు నిరసనగా, జగన్నాథుడి రథమైన 'నందిఘోష'ను పాక్షికంగా ధ్వంసం చేస్తుంది. భార్య కోపాన్ని చూసిన జగన్నాథుడు, చివరకు ఆమెను శాంతింపజేసి, తిరిగి వస్తానని భరోసా ఇస్తాడు. ఈ అద్భుతమైన లీలను పూరీలో నేటికీ ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రదర్శిస్తారు.
వివాహ బంధానికి ప్రతీకగా హేరా పంచమి
{{/usCountry}}ఈ కథ కేవలం ఒక పురాణ గాథ మాత్రమే కాదు, భార్యాభర్తల మధ్య ఉండే అనుబంధాన్ని, అలుకలను, ప్రేమను ప్రతిబింబించే ఒక మధుర సన్నివేశం. భగవంతుడైనప్పటికీ, తన భక్తుల కోసం, లక్ష్మీదేవి కోరిక కోసం మానవ మాత్రుడిలా నటించి, ఆ బంధాన్ని గౌరవించడమే ఈ ఉత్సవం యొక్క అంతరార్థం. ఈ రోజున లక్ష్మీదేవిని పూజించడం వల్ల కుటుంబంలో సమస్యలు తొలగి, సుఖ శాంతులు చేకూరుతాయని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.